Aktualności - Rzecznik Praw Pacjenta - Portal Gov.pl

Organizacje pacjentów wspierają Rzecznika Praw Pacjenta w tworzeniu Strategii Bezpieczeństwa Pacjenta na lata 2027-2037

Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Podczas tegorocznego Forum Rynku Zdrowia odbyło się spotkanie konsultacyjne przedstawicieli Rzecznika Praw Pacjenta z organizacjami pacjentów na temat „Strategii Bezpieczeństwa Pacjenta na lata 2027-2037”. Wnioski i rekomendacje płynące z debaty będą jednym z elementów powstającej Strategii.

We wrześniu podczas konferencji w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku o bezpieczeństwie pacjentów, minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda zapowiedziała rozpoczęcie prac nad „Strategią Bezpieczeństwa Pacjenta na lata 2027-2037”. Kluczowym elementem tego dokumentu będzie perspektywa pacjentów i ich rola w systemie ochrony zdrowia. Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, będący organizatorem debaty, która obyła się 27 października podczas Forum Rynku Zdrowia, zaprosił do wspólnego stołu przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia oraz reprezentantów organizacji pacjentów. Debatę o wzmocnieniu roli pacjentów w procesach diagnozy i leczenia moderowała dr Maria Jessa-Jabłońska, Zastępca Rzecznika Praw Pacjenta. W spotkaniu udział wzięła również prof. Barbara Więckowska Dyrektor Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia.

Rozpoczynając dyskusję oraz przybliżając najważniejsze założenia Strategii, dr Maria Jessa-Jabłońska powiedziała: - Traktujemy ten dokument jako mapę drogową dla działań, które pozwolą zbudować i skutecznie wdrożyć cztery filary bezpieczeństwa pacjenta.

Następnie zwróciła się do przedstawicieli organizacji pacjentów z prośbą o wskazanie ważnych elementów z punktu widzenia pacjentów, które powinny znaleźć się w Strategii. Z wypowiedzi wszystkich obecnych przedstawicieli organizacji pacjentów wynika, że chcą one uczestniczyć w zarządzaniu bezpieczeństwem, współtworzyć Strategię, dzielić się swoim doświadczeniem oraz prowadzonymi analizami.

Otwarta komunikacja, kultura bezpieczeństwa, odpowiednia koordynacja leczenia

Podczas debaty zwracano również uwagę na anonimowość zgłoszeń, obawy dotyczące zgłoszeń oraz wykluczenie starszych pacjentów, czy też tych, którzy nie korzystają z cyfrowych technologii lub osób z niepełnosprawnościami.

W czasie dyskusji wybrzmiało również to, że pacjenci potrzebują informacji zwrotnej, co się dzieje z ich zgłoszeniem dotyczącym zdarzenia niepożądanego. Potrzebna jest też otwarta komunikacja dotycząca zdarzeń niepożądanych – czym są, z czego wynikają, jak można im zapobiegać, dlaczego tak ważne jest ich zgłaszanie. Niezbędna jest też ciągła edukacja wszystkich zaangażowanych w zdrowie, w tym organizacji pacjentów, właśnie w obszarze związanym z bezpieczeństwem i zdarzeniami niepożądanymi.

Kolejnym zagadnieniem, o którym mówili przedstawiciele organizacji pacjentów to bezpieczeństwo przechodzenia pacjenta, na ścieżce diagnostycznej lub leczenia, pomiędzy szpitalem, POZ, AOS, rehabilitacją. Aktualnie w wielu sytuacjach pacjenci odczuwają brak dobrej koordynacji tych działań. Podkreślano też rolę POZ i lekarzy rodzinnych w komunikacji i koordynacji leczenia, ale również struktur lokalnych, które można i należy również włączać w działania związane z bezpieczeństwem pacjenta.

Odpowiednia komunikacja lekarz-pacjent, czytelny dla pacjenta plan leczenia, zadbanie o pacjentów wykluczonych cyfrowo, ale też współpraca pacjentów z lekarzami i placówkami leczniczymi w obszarze zdarzeń niepożądanych - to najważniejsze rekomendacje organizacji pacjentów dotyczące tworzenia kultury bezpieczeństwa pacjentów. Dziękuję bardzo wszystkim obecnym podczas debaty za cenne uwagi i zaangażowanie – mówi dr Maria Jessa-Jabłońska podsumowując zeszłotygodniową debatę.

Spotkanie przedstawicieli Rzecznika Praw Pacjenta, Ministerstwa Zdrowia i organizacji pacjentów to jedno z wielu spotkań w ostatnim czasie, które służą budowaniu Strategii Bezpieczeństwa Pacjenta, ale też kultury bezpieczeństwa, zaufania i tworzeniu środowiska sprzyjającego tym działaniom.

Zdjęcia (9)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii. Pokaż zdjęcie 6 z galerii. Pokaż zdjęcie 7 z galerii. Pokaż zdjęcie 8 z galerii. Pokaż zdjęcie 9 z galerii.

Bądź zdrową Polką - ważne głosy ekspertów

Sat, 31 Oct 2026 00:00:00 +0100

Od 1985 roku październik jest na świecie Miesiącem Świadomości Raka Piersi. To czas, w którym różowa wstążka i hasło #ThinkPink przypominają o znaczeniu profilaktyki, edukacji, wczesnego wykrywania choroby oraz wsparcia dla osób chorujących i ich bliskich.

Rzecznik Praw Pacjenta po raz kolejny włączył się w obchody, obejmując patronatem honorowym konferencję naukową „Bądź zdrową Polką”, która odbyła się 13 października 2026 r. w Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska medycznego, instytucji publicznych i organizacji pacjenckich, a także pacjentki. Biuro RPP reprezentowała Marzanna Bieńkowska, zastępca dyrektora Departamentu Współpracy, która wzięła udział w debacie „Co po nieprawidłowym wyniku – jak nie zgubić pacjentki między badaniem, diagnozą i leczeniem?”.

Podczas konferencji rozmawiano nie tylko o tym, jak zachęcić więcej kobiet do badań profilaktycznych, lecz także o poprawie dostępu do diagnostyki i zapewnieniu ciągłości opieki.

Skalę wyzwań pokazują liczby. W Polsce na mammografię zgłasza się tylko co trzecia kobieta, podczas gdy w Danii i Szwecji odsetek regularnie badających się kobiet przekracza 80 proc. Wśród głównych barier wymieniano brak czasu, obawę przed dyskomfortem związanym z mammografią oraz lęk przed diagnozą.

Problemem pozostaje również to, co dzieje się po wykryciu nieprawidłowości. Wiele pacjentek nie wie, gdzie się zgłosić i jakie badania wykonać w dalszej kolejności. Dlatego tak ważne jest zapewnienie im jasnej i sprawnie działającej ścieżki dalszej diagnostyki i leczenia.

Pomagają w tym koordynatorzy onkologiczni, których zadaniem jest wspieranie pacjentów na kolejnych etapach diagnostyki i leczenia. Ich wsparcie może ułatwić organizację opieki, skrócić drogę od podejrzenia choroby do rozpoczęcia leczenia i zmniejszyć stres pacjentów. Nie we wszystkich ośrodkach mają jednak warunki, by w pełni realizować tę rolę.

Eksperci zwracali również uwagę, że choć w ostatnich latach w Polsce poprawił się dostęp do nowoczesnych metod leczenia onkologicznego, w tym chirurgii, radioterapii i terapii systemowych, nadal występują różnice między regionami. Miejsce zamieszkania nie powinno decydować o możliwościach uzyskania pomocy.

Wniosek z konferencji „Bądź zdrową Polką” jest jasny: skuteczna walka z nowotworami wymaga nie tylko profilaktyki i wczesnego wykrywania choroby, lecz także sprawnej diagnostyki, dostępu do wyspecjalizowanych ośrodków i nowoczesnych terapii. Żadna pacjentka nie powinna zostawać sama z niepokojącym wynikiem badania czy diagnozą.

Państwa opinia ma znaczenie! Wypełniajmy ankiety satysfakcji pacjentów!

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Rzecznik Praw Pacjenta zachęca wszystkich pacjentów do wypełniania ankiet satysfakcji dotyczących opieki zdrowotnej, w tym Ankiety Satysfakcji Pacjenta zbieranych w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej.

Państwa głos może przyczynić się do poprawy jakości leczenia i pomóc innym pacjentom.

W podmiotach leczniczych udostępniane są ankiety satysfakcji, których celem jest poznanie opinii i doświadczeń osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych. W zależności od placówki ankiety można wypełnić elektronicznie, m.in. za pośrednictwem strony internetowej, kodu QR lub linku przesłanego SMS-em, a także w formie papierowej. Informacje o sposobie ich wypełnienia można uzyskać w danej placówce medycznej.

Szczególne znaczenie mają ankiety realizowane w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej, które pozwalają poznać doświadczenia i potrzeby pacjentów na poszczególnych etapach diagnostyki i leczenia onkologicznego

Opinie pacjentów są ważnym źródłem informacji wykorzystywanych do oceny i doskonalenia jakości opieki zdrowotnej. Dzięki nim można lepiej rozpoznawać potrzeby chorych, identyfikować mocne strony funkcjonowania placówek oraz wskazywać obszary wymagające poprawy, takie jak dostępność świadczeń, czas oczekiwania, organizacja wizyt, komunikacja z personelem czy poczucie bezpieczeństwa podczas leczenia.

Każde doświadczenie związane z diagnostyką, leczeniem, rehabilitacją, opieką pielęgniarską i organizacją świadczeń ma znaczenie. Państwa odpowiedzi pomagają dostrzec zarówno rozwiązania, które się sprawdzają, jak i trudności, którym należy przeciwdziałać. Zebrane opinie mogą wspierać podejmowanie działań służących poprawie organizacji opieki i lepszemu dostosowaniu jej do rzeczywistych potrzeb pacjentów.

Szczególnie istotne jest to w onkologii, gdzie obok skutecznego leczenia ogromne znaczenie mają również właściwa koordynacja opieki, sprawna komunikacja, poczucie bezpieczeństwa i wsparcie na każdym etapie choroby.

Pomóżmy innym pacjentom – podzielmy się swoim doświadczeniem

Wypełnienie ankiety to coś więcej niż wyrażenie własnej opinii. To możliwość przyczynienia się do pozytywnych zmian, z których będą korzystać również inni pacjenci.

Wypełniając ankiety satysfakcji, mają Państwo realny wpływ na poprawę jakości opieki zdrowotnej. Zachęcamy do szczerych odpowiedzi, zarówno pozytywnych, jak i wskazujących obszary wymagające poprawy. Państwa doświadczenia pomagają lepiej rozpoznawać potrzeby pacjentów i wprowadzać niezbędne usprawnienia.

Bezpieczeństwo i jakość w ochronie zdrowia - konferencja Rzecznika Praw Pacjenta oraz Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

Jak poprawiać bezpieczeństwo pacjentów i jakość opieki zdrowotnej w Polsce? O aktualnych wyzwaniach, rozwiązaniach systemowych i praktycznych doświadczeniach ekspertów będzie mowa podczas konferencji „Bezpieczeństwo i jakość w ochronie zdrowia”, organizowanej przez Rzecznika Praw Pacjenta oraz Warszawski Uniwersytet Medyczny.

Wydarzenie skierowane jest w szczególności do przedstawicieli podmiotów leczniczych, organizacji pacjenckich, studentów, pracowników instytucji działających na rzecz ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pacjenta.

Konferencja będzie przestrzenią do wymiany wiedzy i doświadczeń oraz dyskusji nad najważniejszymi wyzwaniami współczesnego systemu ochrony zdrowia.

Program wydarzenia obejmie trzy panele tematyczne:

Bezpieczeństwo pacjenta – rozwiązania i dobre praktyki służące ograniczaniu ryzyka oraz wzmacnianiu bezpieczeństwa pacjentów;
Jakość w ochronie zdrowia – standardy i działania wspierające podnoszenie jakości świadczeń zdrowotnych;
Opieka senioralna – wyzwania i kierunki rozwoju opieki odpowiadającej na potrzeby starzejącego się społeczeństwa.

Termin: 5 listopada 2026 r., godz. 10:00–16:00

Miejsce: Aula A Centrum Dydaktycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przy ul. Księcia Trojdena 2a w Warszawie

Więcej na stronie: https://bezpieczenstwowoz.rpp.gov.pl/

Osoby, które chciałyby uczestniczyć w konferencji osobiście, prosimy o rejestrację przez formularz:

https://bezpieczenstwowoz.webankieta.pl/

Materiały

Agenda_Konferencji__5_listopada
Agenda_Konferencji__5_listopada.pdf 0.29MB

Siedem lat różnicy - raport o przyczynach krótszego życia mężczyzn w Polsce

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

Dlaczego mężczyźni w Polsce żyją o siedem lat krócej niż kobiety? Odpowiedzi na to pytanie szukano podczas konferencji prasowej poświęconej premierze raportu „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026”, którego autorem jest prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Wydarzenie odbyło się w siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta i było okazją do omówienia najważniejszych wyzwań związanych ze zdrowiem mężczyzn.

W konferencji wzięli udział również: prof. Rafał Krenke, Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. Robert Gil, kierownik kliniki kardiologii w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA, Marcin Włodarczyk, Prezes Stowarzyszenia Gladiator, Piotr Winciunas Naczelny lekarz ZUS oraz Beniamin Godyla, Senator RP XI kadencji.

Według danych GUS przytoczonych w raporcie przeciętne trwanie życia przy urodzeniu wynosiło w 2025 r. 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. Analiza NIZP PZH – PIB dla 2023 r. wskazuje, że 51,9 proc. ówczesnej różnicy wynikało z wyższej umieralności mężczyzn poniżej 65. roku życia.

Mężczyźni, mimo że zgłaszają się na badania, później często przepadają w systemie ochrony zdrowia, brakuje kontynuacji, nie korzystają z odpowiedniej opieki i dalszego wsparcia – powiedział Bartłomiej Chmielowiec otwierając spotkanie.

Raport obejmuje choroby układu krążenia, nowotwory, zdrowie psychiczne i schorzenia urologiczne. Zwraca również uwagę na nierówności społeczne. W latach 2020–2022 różnica dalszego trwania życia 30-letnich mężczyzn między grupami o niższym i wyższym wykształceniu sięgała około 13 lat.

Krótsze życie mężczyzn nie może być czymś, do czego przywykliśmy. W analizie za 2023 rok ponad połowa różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wiązała się z wyższą umieralnością mężczyzn przed 65. rokiem życia. To problem, który dotyka ludzi w okresie aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej. Przedwczesna śmierć odbiera wspólne lata całym rodzinom – powiedział prof. Piotr Radziszewski.

W opracowaniu przeanalizowano obszary, w których mężczyźni tracą szansę na dłuższe życie, od nierozpoznanego na czas ryzyka i opóźnionej diagnostyki poprzez brak odpowiedniej opieki aż po uzyskanie nieprawidłowego wyniku badania. Publikacja łączy dane dotyczące chorób serca, nowotworów, zdrowia psychicznego oraz schorzeń urologicznych z rekomendacjami zmian w organizacji opieki zdrowotnej.

Zdrowie mężczyzn jest mi szczególnie bliskie. Udowodniliśmy to już rok temu, organizując debatę w ramach zespołu ds. kardiologii. Chcieliśmy poznać perspektywę mężczyzn i zrozumieć, dlaczego tak rzadko korzystają z badań profilaktycznych, dlaczego kobiety częściej dbają o regularną diagnostykę, a współczynnik wdowienia jest niestety zastraszający. Życzyłabym sobie, abyśmy my kobiety nie były samotne w Polsce - mówiła senator Agnieszka Gorgoń-Komor - Senator RP.

Wśród najważniejszych rekomendacji raportu znalazła się potrzeba zapewnienia pacjentom ciągłości opieki po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku badania. Ważna jest również lepsza współpraca między podstawową opieką zdrowotną, medycyną pracy i opieką specjalistyczną, tak aby pacjent nie pozostawał bez dalszej diagnostyki lub leczenia.

Materiały

Raport_7_lat_Roznicy
Raport_7_lat_Roznicy.pdf 2.03MB

Realizacja prawa pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdza decyzję Rzecznika Praw Pacjenta

Wed, 28 Oct 2026 00:00:00 +0100

Wyrok został wydany po tym, jak podmiot leczniczy odwołał się od decyzji Rzecznika Praw Pacjenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wcześniej Rzecznik nałożył na placówkę karę w wysokości 22 400 zł, ponieważ mimo wcześniejszej decyzji nie zaprzestała ona działań naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Sprawa dotyczyła prawa pacjentów przebywających na oddziałach dziecięcych do dodatkowej opieki ze strony bliskich. Prawo to oznacza, że dziecko podczas pobytu w szpitalu może otrzymywać wsparcie od rodzica lub innej bliskiej osoby w codziennych czynnościach, takich jak jedzenie, ubieranie czy higiena. Taka opieka nie jest świadczeniem zdrowotnym i nie zastępuje pracy personelu medycznego.

Jeśli pacjentem jest dziecko albo osoba z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma ona prawo do dodatkowej opieki ze strony bliskiej osoby – polegającej na pobycie wraz z nią w szpitalu. Oznacza to, że razem z pacjentem może przebywać jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzic) lub opiekun faktyczny.

Nie ma wątpliwości, że obecność rodzica lub opiekuna przy dziecku podczas hospitalizacji ma ogromne znaczenie. Dziecko, które w czasie pobytu w szpitalu często czuje się zagubione, przestraszone i niepewne, potrzebuje bliskości osoby, która daje mu poczucie bezpieczeństwa i wsparcia oraz ułatwia przechodzenie przez cały proces leczenia – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Warto podkreślić, że przepisy nie określają zamkniętej listy czynności, które mogą być wykonywane w ramach dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Szpital nie może również samodzielnie ograniczać zakresu takiego wsparcia w swoich wewnętrznych procedurach.

W opisywanej sprawie szpital wprowadził zamknięty katalog czynności, które rodzice lub opiekunowie mogli wykonywać w ramach sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej nad swoim dzieckiem. Ponadto na niektórych oddziałach wymagano, aby przed podjęciem określonych czynności rodzice lub opiekunowie każdorazowo uzgadniali ich zakres z lekarzem lub pielęgniarką.

Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że takie działania naruszają zbiorowe prawa pacjentów. W związku z tym zobowiązał szpital do wprowadzenia zmian i usunięcia nieprawidłowości, tak aby rodzice i opiekunowie mogli korzystać z prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej bez nieuzasadnionych ograniczeń.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co oznaczało obowiązek jej niezwłocznego wykonania. Szpital ostatecznie zastosował się do decyzji Rzecznika, jednak nie uczynił tego bez zbędnej zwłoki. Tymczasem decyzje Rzecznika powinny być realizowane jak najszybciej, ponieważ ich celem jest zapewnienie skutecznej ochrony praw pacjentów.

Bezpieczeństwo pacjentów to także wyciąganie wniosków ze zdarzeń medycznych

Mon, 26 Oct 2026 00:00:00 +0100

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych to nie tylko wsparcie finansowe dla pacjentów, którzy doznali szkody podczas leczenia. To również narzędzie, które pomaga szpitalom poprawiać jakość opieki i zapobiegać podobnym zdarzeniom w przyszłości. Rzecznik Praw Pacjenta udostępnia placówkom specjalny formularz ułatwiający analizę przyczyn zdarzeń medycznych.

Kiedy szpital otrzymuje od Rzecznika informację o wypłacie świadczenia kompensacyjnego, ma obowiązek przeanalizować przyczyny zdarzenia oraz zaplanować i wdrożyć działania, które ograniczą ryzyko jego ponownego wystąpienia. Obowiązek ten wynika z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i dotyczy sytuacji, w których taka analiza nie została już wcześniej przeprowadzona.

Aby ułatwić szpitalom realizację tego zadania, Rzecznik przygotował wzór formularza analizy przyczyn źródłowych zdarzenia medycznego (RCA). Jest to narzędzie pomocnicze. Placówki mogą korzystać również z własnych, stosowanych już metod analizy.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podmiot musi dokonać analizy zdarzenia niepożądanego, ponieważ ustalenie przyczyn zdarzenia stanowi pierwszy krok do dalszych działań – wyciągnięcia wniosków, zaproponowania działań naprawczych i monitorowania ich skuteczności. To są kwestie istotne dla ciągłej poprawy jakości świadczeń i bezpieczeństwa pacjenta.

Celem tych działań nie jest wskazywanie winnych ani ocenianie pracy poszczególnych osób. Chodzi o identyfikowanie problemów i wdrażanie rozwiązań, dzięki którym opieka nad pacjentami będzie bezpieczniejsza.

Od uruchomienia Funduszu we wrześniu 2023 r. do października 2026 r. do Rzecznika wpłynęło blisko 6800 wniosków. Wydano ponad 1240 decyzji przyznających świadczenia kompensacyjne, których łączna wartość przekroczyła 70 mln zł.

Każde przeanalizowane zdarzenie to szansa na wyeliminowanie zagrożeń i zapobieżenie podobnym sytuacjom w przyszłości.

Formularz RCA można pobrać na stronie Rzecznika Praw Pacjenta w zakładce „Informacje dla szpitala”: Formularz RCA

Prawo pacjenta do świadczeń a zasady przyjęć w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej

Fri, 23 Oct 2026 00:00:00 +0200

Rzecznik Praw Pacjenta, we współpracy z Polskim Towarzystwem Medycyny Rodzinnej oraz Porozumieniem Zielonogórskim Federacją Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia, opracował rekomendacje dla świadczeniodawców POZ. Dokument wskazuje rozwiązania, które mają wspierać poszanowanie praw pacjenta oraz podnosić standard udzielanych świadczeń.

Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) jest filarem ochrony zdrowia. Jest pierwszym i często jedynym punktem kontaktu pacjenta z systemem ochrony zdrowia. Celem organizacji przyjęć w POZ jest udzielenie świadczenia w terminie i formie adekwatnych do potrzeb zdrowotnych pacjenta w zakresie świadczeń gwarantowanych w POZ.

Dobrze zaplanowany podział ról i obowiązków, oparty na jasno określonych kompetencjach, wzmacnia bezpieczeństwo pacjenta, skraca czas oczekiwania na pomoc i umożliwia bardziej spersonalizowane podejście do opieki nad nim. W pełni wykorzystany potencjał wszystkich pracowników ochrony zdrowia będzie stanowił fundament efektywnego triage oraz sprawiedliwego i równego dostępu do świadczeń w POZ

– podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Celem niniejszego dokumentu jest wsparcie placówek POZ w prowadzeniu efektywnej rejestracji na wizyty i zapewnieniu odpowiedniej dostępności świadczeń dla pacjentów, dzięki procedurze triage.

Prawo Pacjenta do świadczeń a zasady przyjęć w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)

NSA potwierdził stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie odwiedzin w czasie epidemii COVID-19

Thu, 22 Oct 2026 00:00:00 +0200

6 października 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uwzględnił skargę kasacyjną Rzecznika Praw Pacjenta. Uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę podmiotu leczniczego na decyzję Rzecznika.

Ograniczenia odwiedzin w zakładzie opiekuńczo-leczniczym

Sprawa dotyczyła zasad odwiedzin pacjentów w zakładzie opiekuńczo-leczniczym w czasie epidemii COVID-19. Podmiot leczniczy pozwalał odwiedzać wyłącznie pacjentów w stanie terminalnym, czyli znajdujących się w końcowym okresie życia. Nawet w ich przypadku odwiedziny ograniczały się tylko do osób dorosłych, które przedstawią aktualny, odpłatny wynik testu na COVID-19.

Rzecznik Praw Pacjenta: ograniczenia naruszały prawa pacjentów

Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że takie zasady naruszały zbiorowe prawa pacjentów do osobistego kontaktu z innymi osobami. W praktyce większość pacjentów nie mogła przyjmować odwiedzin. Natomiast warunki odwiedzin pacjentów w stanie terminalnym były nadmiernie restrykcyjne.

Kontakt z osobami bliskimi ma ogromne znaczenie dla pacjentów, szczególnie tych, którzy na co dzień przebywają w zakładach opiekuńczo-leczniczych. Odwiedziny dają im poczucie bezpieczeństwa, pomagają zachować więzi rodzinne i wspierają ich dobrostan psychiczny. Ochrona zdrowia pacjentów jest bardzo ważna, ale wprowadzane ograniczenia muszą być uzasadnione i proporcjonalne. Nie mogą bez odpowiednich podstaw pozbawiać pacjentów możliwości kontaktu z bliskimi

– podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował decyzję Rzecznika. W uzasadnieniu wskazał, że Rzecznik nie ocenił wystarczająco, czy wprowadzone przez podmiot leczniczy ograniczenia były uzasadnione i proporcjonalne.

NSA potwierdził nieproporcjonalność ograniczeń

NSA podzielił argumentację Rzecznika przedstawioną w skardze kasacyjnej. Sąd potwierdził, że w przypadku pacjentów, którzy nie byli w stanie terminalnym, nie chodziło jedynie o ograniczenie odwiedzin. Wprowadzone zasady w praktyce całkowicie je uniemożliwiały. W odniesieniu do pacjentów w stanie terminalnym sąd uznał natomiast, że wprowadzone ograniczenia były zbyt daleko idące i nieproporcjonalne.

Wyrok NSA potwierdza, że ograniczenia odwiedzin pacjentów muszą być uzasadnione i proporcjonalne. Nie mogą w praktyce pozbawiać pacjentów możliwości osobistego kontaktu z bliskimi. Kontakt z bliskimi jest ważną częścią opieki nad pacjentem i ma istotny wpływ na jego samopoczucie oraz poczucie bezpieczeństwa. Wyrok NSA przypomina, że prawo do odwiedzin powinno być respektowane również w trudnych sytuacjach, a wprowadzane ograniczenia muszą być uzasadnione i uwzględniać potrzeby pacjentów.

Wypis ze szpitala psychiatrycznego na własne żądanie. Czy potrzebna jest zgoda lekarza?

Tue, 20 Oct 2026 00:00:00 +0200

Pacjent przyjęty do szpitala psychiatrycznego za swoją zgodą nie może samodzielnie zdecydować o wypisie. O wypisie decyduje lekarz. Jeżeli uzna, że stan pacjenta stwarza bezpośrednie zagrożenie dla jego życia lub zdrowia albo dla życia lub zdrowia innych osób, może podjąć decyzję o dalszym pobycie pacjenta w szpitalu, mimo że został on przyjęty dobrowolnie.

Zagrożenie musi wynikać z aktualnego stanu zdrowia pacjenta, a nie z okoliczności, które występowały w chwili jego przyjęcia do szpitala.

Jeżeli pacjent chce opuścić szpital, ale lekarz uzna, że jego obecny stan stwarza bezpośrednie zagrożenie dla niego samego lub dla innych osób, dalszy pobyt może odbywać się już bez zgody pacjenta. W takiej sytuacji uruchamiana jest procedura przewidziana dla przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody.

Oznacza to, że szpital ma obowiązek w ciągu 72 godzin zawiadomić sąd opiekuńczy o zatrzymaniu pacjenta. Po otrzymaniu takiej informacji sąd wszczyna postępowanie i ocenia, czy dalszy pobyt pacjenta w szpitalu bez jego zgody jest zasadny.

Wypis z oddziału psychiatrii

Decyzję o wypisie ze szpitala lub oddziału psychiatrycznego zawsze podejmuje lekarz. Pacjent może zostać wypisany wtedy, gdy jego stan zdrowia nie wymaga już dalszego leczenia w danym szpitalu.

Zasada ta dotyczy zarówno osób przebywających w szpitalu za zgodą, jak i bez zgody. Pacjent pozostaje w szpitalu tak długo, jak długo lekarz uznaje, że istnieją medyczne powody jego dalszego leczenia. Wypis jest możliwy wtedy, gdy przyczyny przyjęcia i pobytu w szpitalu ustąpiły [1].

Wypis na żądanie

Osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym, również ubezwłasnowolniona, może w każdej chwili zwrócić się o wypis ze szpitala. Taki wniosek może złożyć ustnie lub pisemnie, a informacja o tym jest odnotowywana w dokumentacji medycznej. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej wniosek o wypis może złożyć także jej przedstawiciel ustawowy.

Jeżeli pacjent zostaje wypisany na własne żądanie, personel medyczny ma obowiązek poinformować go o możliwych skutkach przerwania leczenia lub rezygnacji z dalszej opieki medycznej [2].

Wycofanie zgody

Jeżeli pacjent został przyjęty do szpitala psychiatrycznego za swoją zgodą, ale w trakcie pobytu jego zachowanie zacznie wskazywać na bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia lub zdrowia albo dla życia lub zdrowia innych osób, lekarz może zdecydować o dalszym leczeniu pacjenta w szpitalu mimo jego sprzeciwu.

Ocena ta musi dotyczyć aktualnego stanu zdrowia pacjenta, a nie sytuacji, która miała miejsce w chwili przyjęcia do szpitala.

W takiej sytuacji dalszy pobyt odbywa się na zasadach przewidzianych dla hospitalizacji bez zgody pacjenta. Szpital ma wtedy obowiązek w ciągu 72 godzin poinformować o zaistniałej sytuacji [3]. Na podstawie otrzymanego zawiadomienia sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie dotyczące przyjęcia do szpitala psychiatrycznego, tj. ocenia, czy dalsze leczenie bez zgody pacjenta jest zasadne [4].

Sędzia wizytujący szpital wysłuchuje osobę przyjętą do szpitala psychiatrycznego bez zgody nie później niż w terminie 48 godzin od otrzymania zawiadomienia, o którym mowa powyżej [5]. Rozprawa powinna odbyć się w terminie 14 dni od daty otrzymania zgłoszenia o przyjęciu pacjenta bez zgody [6]. Po rozpoznaniu sprawy, o treści postanowienia w przedmiocie przyjęcia pacjenta bez zgody, sąd opiekuńczy zawiadamia niezwłocznie szpital, w którym ta osoba przebywa. W razie wydania postanowienia o braku podstaw do dalszej hospitalizacji, szpital psychiatryczny jest obowiązany wypisać tę osobę niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia sądu [7]. Wszelkie pytania w związku z postępowaniem sądowym należy kierować bezpośrednio do sądu, w którym sprawa się toczy.

Odmowa wypisu na żądanie

Jeżeli lekarz uzna, że nadal istnieją powody, dla których pacjent powinien przebywać na oddziale psychiatrycznym, może odmówić jego wypisu, nawet jeśli pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy chce opuścić szpital.

W takiej sytuacji pacjent albo jego przedstawiciel ustawowy mogą zwrócić się do sądu opiekuńczego o nakazanie wypisu ze szpitala. Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia otrzymania informacji o odmowie wypisu. Składa się go do sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca, w którym znajduje się szpital. Złożenie takiego wniosku jest bezpłatne [8].

Podstawa prawna:
[1] Art. 29 Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 799).

[2] Art. 36 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[3] Art. 28 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[4] Art. 25 ust. 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[5] Art. 45 ust. 2 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[6] Art. 45 ust. 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[7] Art. 27 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

[8] Art. 29 Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej oraz art. 36 Ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.