Aktualności - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Portal Gov.pl

Renaturyzacja polskich rzek. Wody Polskie przygotowują inwestycje za 152 mln zł

Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Przywracanie naturalnych funkcji rzek, poprawa warunków migracji ryb i odbudowa siedlisk to główne cele działań renaturyzacyjnych prowadzonych przez Wody Polskie. Przykładem jest projekt zrealizowany na rzece Bukowej we współpracy z Fundacją Wolne Rzeki. Równolegle nasza instytucja planuje kolejne przedsięwzięcia finansowane ze środków krajowych. W 2026 roku z budżetu państwa finansowanych jest 13 zadań o łącznej wartości około 152 mln zł.

– Renaturyzacja nie polega na jednym, uniwersalnym rozwiązaniu. Na Bukowej przebudowaliśmy istniejące rampy, poprawiając warunki migracji ryb na odcinku około 100 km rzeki i jej dopływów. W innych miejscach planujemy budowę przepławek, odtwarzanie starorzeczy i przywracanie połączeń rzek z ich dolinami. Wszystkie te działania służą odbudowie naturalnych funkcji ekosystemów wodnych – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Bukowa: ponad 100 km rzeki i dopływów dostępnych dla migracji ryb

W połowie lipca 2026 roku przy ujściu Bukowej rozpoczęły się prace renaturyzacyjne realizowane przez Wody Polskie we współpracy z Fundacją Wolne Rzeki. Objęły przebudowę czterech ramp kamiennych, których nachylenie – miejscami sięgające 15% – utrudniało migrację niektórym gatunkom ryb.

W ramach projektu złagodzono spadek ramp do około 5% oraz zastosowano drobniejszy materiał kamienny i żwir. Przebudowa poprawiła warunki przepływu wody i ułatwiła rybom pokonywanie przeszkód.

Po zakończeniu prac ryby zyskały możliwość migracji na długości około 100 km Bukowej i jej dopływów. Poprawiło to połączenie siedlisk i możliwości przemieszczania się organizmów wodnych. Wszystkie prace prowadzono pod nadzorem przyrodniczym.

Przykład Bukowej pokazuje, że poprawę ciągłości ekologicznej można osiągnąć również poprzez stosunkowo proste, odpowiednio zaplanowane działania. Zmiana nachylenia istniejących ramp i zastosowanie właściwego materiału ułatwiły rybom pokonywanie przeszkód przy zachowaniu dotychczasowego poziomu wody. Pokazuje to, że dla uzyskania wymiernych efektów przyrodniczych nie zawsze konieczna jest realizacja dużych i złożonych przedsięwzięć, istotny jest dobór rozwiązań do lokalnych warunków i potrzeb środowiska.

Renaturyzacja na szeroką skalę

Działania na Bukowej to przykład prac wykonanych w terenie. Równolegle Wody Polskie przygotowują kolejne przedsięwzięcia, których celem jest poprawa kondycji ekosystemów wodnych i przywracanie naturalnych procesów rzecznych.

Program Planowanych Inwestycji w gospodarce wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PPI) obejmuje kilkadziesiąt przedsięwzięć o dominującym charakterze renaturyzacyjnym. W 2026 roku z budżetu państwa finansowanych jest 13 zadań o wartości około 152 mln zł. Wspomniane zadania znajdują się na etapie opracowywania dokumentacji projektowej, obejmującej przygotowanie rozwiązań technicznych i środowiskowych.

Planowane działania odpowiadają na różne problemy: bariery utrudniające migrację ryb, przekształcenia koryt, przerwane połączenia rzek z dolinami oraz potrzebę poprawy warunków wodnych w jeziorze.

Od Wisły po górną Odrę. Plany udrażniania korytarzy ekologicznych

Jednym z głównych kierunków planowanych działań jest przywracanie ciągłości ekologicznej rzek. Progi, jazy i inne budowle hydrotechniczne mogą ograniczać rybom dostęp do tarlisk, miejsc żerowania i schronień. Ich przebudowa, udrożnienie lub usunięcie pozwala na znaczące ułatwienie migracji organizmów wodnych. Udrażnianie cieków i likwidacja barier migracyjnych są celem działań na Białce Lelowskiej w zlewni Pilicy oraz na Baryczy w rejonie Stawów Milickich. W regionie wodnym Górnej Odry podobne działania przewidziano na Olszówce, Cisku i Bierawce. Z kolei na ujściowym odcinku Śliny do Narwi dwa niefunkcjonalne betonowe stopnie mają zostać zastąpione kamiennymi bystrotokami o łagodnym spadku.

Na Stobnicy, dopływie Wisłoka, planowana jest przebudowa budowli piętrzącej, która ma przywrócić łączność ekologiczną na ponad 45-kilometrowym odcinku cieku. Modernizacja jazu na Białym Dunajcu ma poprawić warunki migracji pstrąga potokowego. Natomiast przebudowa stopnia wodnego na Sękówce w Gorlicach połączy cele środowiskowe, przeciwpowodziowe i rekreacyjne. Zakres prac będzie dostosowany do warunków panujących na poszczególnych rzekach. W zależności od potrzeb zastosowane zostaną przepławki, rampy kamienne, bystrotoki i inne rozwiązania umożliwiające pokonywanie różnic poziomu wody. Przy ich projektowaniu uwzględnione zostaną zarówno potrzeby organizmów wodnych, jak i funkcje istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej.

Rzeki, doliny i jeziora – odbudowa naturalnych funkcji ekosystemów wodnych

Renaturyzacja nie dotyczy tylko koryt rzecznych, są to także działania związane z odtwarzaniem połączeń między rzekami a ich dolinami. Starorzecza, mokradła i tereny zalewowe są ważnymi siedliskami przyrodniczymi. Wpływają również na naturalne procesy hydrologiczne i na możliwość świadczenia usług ekosystemowych.

Na Narwi planowana jest rekultywacja starorzeczy i przywracanie połączeń między głównym korytem a starorzeczami. W Krakowie przygotowywane jest natomiast przedsięwzięcie na Dłubni, na odcinku od zbiornika Zesławice do ujścia rzeki do Wisły. Jego celem będzie poprawa warunków geomorfologicznych w korycie rzeki, opracowanie koncepcji renaturyzacji. Odtwarzanie takich powiązań może sprzyjać różnorodności biologicznej i zwiększać możliwości zatrzymywania wody w krajobrazie. Skala efektów zależy od lokalnych warunków i zastosowanych rozwiązań, właściwie zaplanowane działania mogą wspierać zarówno ochronę siedlisk, jak i gospodarkę wodną.

Działania służące poprawie stanu ekosystemów wodnych obejmują również rekultywację jezior. Na jeziorze Jamno planowane jest zasilenie zachodniej części zbiornika wodami morskimi w celu poprawy jakości środowiska wodnego

Korzyści dla przyrody i gospodarki wodnej

Renaturyzacja może wspierać odbudowę siedlisk, poprawiać warunki życia organizmów wodnych i przywracać naturalne procesy rzeczne. Tam, gdzie pozwalają na to lokalne warunki, może również zwiększać retencję i pomagać ograniczać skutki suszy oraz intensywnych opadów.

Przykład Bukowej pokazuje, że poprawa warunków migracji ryb może zostać osiągnięta dzięki odpowiedniemu dostosowaniu istniejącej infrastruktury do potrzeb przyrody.

Kolejne przedsięwzięcia przygotowywane przez Wody Polskie obejmują zarówno odtwarzanie ciągłości ekologicznej rzek, jak i przywrócenie ich połączeń z dolinami oraz poprawę warunków wodnych w jeziorach. Wspólnym celem tych działań jest przywracanie rzekom i jeziorom naturalnych funkcji oraz zwiększanie odporności ekosystemów wodnych na skutki zmian klimatu.

Kierunek - renaturyzacja

Wody Polskie równolegle realizują dziewięć projektów o wartości ponad 500 mln zł, ukierunkowanych na odtwarzanie mokradeł, przywracanie ciągłości ekologicznej rzek i zwiększanie odporności kraju na skutki zmian klimatu.

Działania te są finansowane ze środków Funduszy Europejskich, szczegółowo piszemy o nich w tekście „Rzeki wracają do życia. Jak fundusze europejskie pomagają odbudowywać polskie ekosystemy wodne”.

Wody Polskie planują pozyskiwać kolejne środki na renaturyzację i realizować następne projekty. Dzięki tym działaniom możliwe będzie rozszerzanie zakresu prac służących poprawie stanu rzek oraz zwiększaniu retencji w ich zlewniach.

Zdjęcia (4)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii.

Hydroenergetyka bez nowych zapór. Inwestorzy dostrzegają potencjał istniejącej infrastruktury

Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

2 listopada na stopniu wodnym Janowice na Odrze Wody Polskie podsumowały działania na rzecz rozwoju energii z wody opartej na wykorzystaniu istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej. Spotkanie było okazją do przedstawienia dotychczasowych efektów, nowych inwestycji oraz zainteresowania inwestorów wykorzystaniem obiektów hydrotechnicznych do produkcji energii odnawialnej. W wydarzeniu uczestniczyli Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich, Adam Grupiński, przedstawiciel inwestora realizującego małą elektrownię wodną oraz przedstawiciele mediów.

– Nasze konsekwentne działania udowadniają, że istniejącą infrastrukturę hydrotechniczną można wykorzystać do produkcji energii odnawialnej bez konieczności budowy nowych zapór i bez wywierania dodatkowej presji na środowisko. To przykład nowoczesnego podejścia do zarządzania majątkiem państwa, które jednocześnie wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne kraju, tworzy nowe możliwości dla samorządów i społeczności energetycznych oraz pozwala lepiej wykorzystywać potencjał już istniejących obiektów – powiedział prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz.

MEW Janowice – przykład wykorzystania istniejącej infrastruktury na cele energetyczne

Mała elektrownia wodna w Janowicach jest przykładem współpracy sektora publicznego i prywatnego przy rozwoju odnawialnych źródeł energii. Inwestycja została zrealizowana przez prywatnego inwestora na gruncie dzierżawionym od Wód Polskich. Wykorzystuje istniejący stopień wodny, dzięki czemu jej budowa nie wymagała realizacji nowych obiektów piętrzących.

Elektrownię wyposażono w przepławkę dla ryb oraz rozwiązania techniczne mające ograniczać oddziaływanie jej pracy na ichtiofaunę. Zastosowane rozwiązania służą zapewnieniu możliwości migracji organizmów wodnych i uwzględniają potrzebę ochrony ekosystemu rzecznego.

Janowice pokazują, że istniejąca infrastruktura hydrotechniczna może być wykorzystywana również do produkcji energii odnawialnej, a współpraca z prywatnymi inwestorami stwarza możliwości zagospodarowania potencjału energetycznego obiektów pozostających w zarządzie Wód Polskich.

– Energetyka wodna może być stabilnym uzupełnieniem energetyki słonecznej i ważnym elementem lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Dla samorządów, społeczności energetycznych i spółdzielni energetycznych oznacza to większe możliwości dywersyfikacji źródeł energii, budowania lokalnej samowystarczalności oraz ograniczania zależności od zmiennych warunków pogodowych. Przykład Janowic pokazuje, że taki model współpracy ma potencjał do rozwoju również w innych częściach kraju – podsumował prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz.

Zainteresowanie inwestorów i nowe projekty hydroenergetyczne

Wody Polskie prowadzą działania na rzecz rozwoju hydroenergetyki i szerszego wykorzystania potencjału istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej. Pod koniec 2025 r. udostępniono inwestorom wykaz blisko 4 tys. lokalizacji o potencjale hydroenergetycznym. W 2026 r. zorganizowano cykl 11 Dni Otwartych Hydroenergetyki we wszystkich regionalnych zarządach gospodarki wodnej oraz webinar poświęcony procesowi inwestycyjnemu w energetyce wodnej. W spotkaniach uczestniczyło łącznie 518 przedstawicieli administracji publicznej, przedsiębiorców, środowiska naukowego i branżowego.

Wody Polskie zaprezentowały również potencjał hydroenergetyczny administrowanych obiektów podczas Ogólnopolskiego Forum Spółdzielni Energetycznych, wskazując możliwości wykorzystania energii wodnej przez lokalne społeczności i spółdzielnie energetyczne.

Działaniom informacyjnym i promocyjnym towarzyszy zainteresowanie inwestorów wykorzystaniem infrastruktury wodnej do produkcji energii. W 2026 r. odnotowano 37 opinii, ocen i decyzji środowiskowych, 57 wniosków o wydanie pozwoleń wodnoprawnych oraz 36 wniosków o zawarcie umów na energetyczne korzystanie z nieruchomości i urządzeń wodnych. Łącznie zarejestrowano 130 spraw administracyjnych związanych z rozwojem hydroenergetyki. Do Wód Polskich wpływają również zapytania dotyczące możliwości realizacji inwestycji w kolejnych lokalizacjach.

Równolegle Wody Polskie prowadzą pięć projektów hydroenergetycznych obejmujących elektrownię wodną Jeziorsko oraz małe elektrownie wodne Mylof, Rogów Opolski, Czersko Polskie i Maziarnia. Łączna planowana moc tych instalacji wynosi 5,703 MW. Przedsięwzięcia te pozwolą wykorzystać potencjał energetyczny istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej i mogą otworzyć drogę do realizacji kolejnych projektów hydroenergetycznych.

Współpraca dla rozwoju hydroenergetyki

Wody Polskie rozwijają współpracę z partnerami krajowymi i międzynarodowymi, aby wspierać przygotowanie inwestycji hydroenergetycznych oraz rozwój lokalnych inicjatyw energetycznych. Jednym z ważnych partnerów jest Europejski Bank Inwestycyjny. W ramach zawartego porozumienia prowadzone są prace nad przygotowaniem projektów hydroenergetycznych, analizą potencjału inwestycyjnego wybranych lokalizacji oraz przygotowaniem postępowania dotyczącego usług doradztwa technicznego.

Wody Polskie uczestniczą także w inicjatywach realizowanych z udziałem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dotyczących rozwoju społeczności energetycznych i energetyki obywatelskiej. Z kolei współpraca z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu obejmuje wymianę wiedzy i doświadczeń, działania analityczne i eksperckie w obszarze energetyki wodnej oraz wsparcie samorządów w tworzeniu spółdzielni energetycznych i dywersyfikacji źródeł energii.

Działania te wpisują się w szersze otoczenie regulacyjne wspierające rozwój odnawialnych źródeł energii, w tym rozwiązania przewidziane w przepisach dotyczących OZE.

Hydroenergetyka i renaturyzacja – dwa uzupełniające się kierunki działań

Racjonalna gospodarka wodna wymaga indywidualnej oceny funkcji i potencjału każdego obiektu hydrotechnicznego. Dlatego działania na rzecz rozwoju hydroenergetyki prowadzone są równolegle z inicjatywami renaturyzacyjnymi. Celem jest takie gospodarowanie istniejącą infrastrukturą, które uwzględnia zarówno potrzeby energetyczne i gospodarcze, jak i konieczność poprawy stanu środowiska wodnego.

Obiekty posiadające odpowiedni potencjał techniczny i energetyczny mogą być wykorzystywane do produkcji energii odnawialnej. Pozwala to zagospodarować istniejącą infrastrukturę bez konieczności budowy nowych barier na rzekach. W przypadku inwestycji hydroenergetycznych stosowane są również rozwiązania środowiskowe, takie jak przepławki dla ryb, których zadaniem jest umożliwienie migracji organizmów wodnych i ograniczenie oddziaływania obiektów na ekosystem rzeczny.

Z kolei obiekty, które nie pełnią już funkcji energetycznych, przeciwpowodziowych ani retencyjnych i których dalsze utrzymywanie nie znajduje uzasadnienia, mogą być przeznaczane do likwidacji i renaturyzacji. Takie działania pozwalają przywracać ciągłość ekologiczną cieków, poprawiać warunki siedliskowe i odtwarzać naturalne procesy zachodzące w rzekach.

Indywidualna ocena każdego obiektu pozwala dobierać rozwiązania uwzględniające zarówno jego funkcje gospodarcze, jak i uwarunkowania środowiskowe, łącząc rozwój hydroenergetyki z ochroną i odtwarzaniem ekosystemów rzecznych.

Zdjęcia (5)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii.

Od studenta do eksperta

Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Powodzie, susze i zmieniające się warunki klimatyczne stawiają przed gospodarką wodną coraz większe wyzwania. Potrzebni są inżynierowie, którzy potrafią projektować i modernizować infrastrukturę, analizować złożone problemy i podejmować odpowiedzialne decyzje. Samo wykształcenie techniczne nie wystarczy. Równie ważne są doświadczenie, znajomość rzeczywistych warunków pracy i umiejętność łączenia wiedzy z różnych dziedzin. Dlatego Wody Polskie rozwijają współpracę z uczelniami wyższymi, umożliwiając studentom poznawanie infrastruktury hydrotechnicznej, udział w projektach i zdobywanie doświadczenia pod okiem specjalistów zajmujących się gospodarowaniem wodami, ochroną przeciwpowodziową i utrzymaniem obiektów hydrotechnicznych.

Jak przygotować młodych ludzi do tych zadań? O tym w 22. odcinku podcastu „PoWody do rozmowy – prostym językiem o gospodarce wodnej” opowiadają dr hab. inż. Paweł Falaciński z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej oraz Julia Piotrak i Maciej Trzaskowski – studenci tej uczelni, kształcący się na specjalności inżynieria wodna.

Posłuchaj na Spotify:

Powody do rozmowy- odcinek 22

Dlaczego teoria potrzebuje praktyki?

Studia zapewniają podstawy niezbędne do pracy inżyniera. Studenci poznają mechanikę płynów, procesy hydrotechniczne i zasady projektowania. Wykonują obliczenia, korzystają z modeli i uczestniczą w zajęciach laboratoryjnych. W rzeczywistych warunkach muszą jednak uwzględniać znacznie więcej czynników niż te opisane w zadaniu czy modelu.

Liczą się nie tylko założenia projektowe, lecz także stan techniczny obiektu, warunki terenowe, wymagania środowiskowe i sposób eksploatacji. Inżynierowie współpracują ze specjalistami z różnych dziedzin, a niekiedy muszą podejmować decyzje pod presją czasu.

W gospodarce wodnej ma to szczególne znaczenie. Decyzje dotyczące infrastruktury mogą bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo ludzi, stan środowiska i gospodarowanie zasobami wodnymi. Dlatego przyszli specjaliści muszą umieć analizować dane, oceniać rzeczywiste warunki i dobierać rozwiązania do konkretnej sytuacji.

Kontakt z praktykami pozwala poznać codzienną pracę inżynierów, wykorzystywane przez nich narzędzia oraz kryteria, którymi kierują się przy podejmowaniu decyzji. To także okazja, by zobaczyć, jak w jednym przedsięwzięciu łączą się zagadnienia z zakresu hydrauliki, konstrukcji, geotechniki i ochrony środowiska.

W praktyce praca w gospodarce wodnej może obejmować zarówno analizę danych hydrologicznych i dokumentacji technicznej, jak i wizje terenowe na rzekach czy obiektach hydrotechnicznych. Różnorodność zadań sprawia, że obok wiedzy specjalistycznej liczą się również umiejętność współpracy i spojrzenie na problem z szerszej perspektywy.

Uczelnia i praktycy przy jednym projekcie

Współpraca Wód Polskich z Politechniką Warszawską łączy wiedzę akademicką z doświadczeniem specjalistów zajmujących się gospodarowaniem wodami, utrzymaniem infrastruktury hydrotechnicznej i ograniczaniem ryzyka powodziowego.

Współpraca obejmuje wykłady prowadzone przez ekspertów, projekty dotyczące rzeczywistych zagadnień gospodarki wodnej, wizyty studyjne na obiektach hydrotechnicznych oraz praktyki i staże. Dzięki temu studenci mogą poznawać nie tylko techniczne aspekty przyszłego zawodu, ale również uwarunkowania wpływające na codzienną pracę inżynierów.

Ważnym elementem współpracy mają być także projekty realizowane w formule Project Based Learning, czyli nauki opartej na rozwiązywaniu problemów. Studenci będą mogli pracować nad zagadnieniami związanymi z gospodarką wodną, między innymi przygotowywać koncepcje modernizacji wybranych obiektów hydrotechnicznych.

Takie zadania wymagają samodzielnej analizy, współpracy w zespole i uwzględnienia różnych punktów widzenia. Pozwalają zrozumieć, że rozwiązanie techniczne musi odpowiadać nie tylko założeniom projektowym, lecz także warunkom terenowym, potrzebom użytkowników i wymaganiom środowiskowym.

Praktyka pomaga również poznać różnorodność możliwości zawodowych. Gospodarka wodna to nie tylko projektowanie nowych obiektów, ale także ich utrzymanie, eksploatacja, modernizacja, monitoring i działania ograniczające ryzyko powodziowe.

Współpraca uczelni z branżą obejmuje również kształcenie osób już pracujących w sektorze. Przykładem są studia podyplomowe poświęcone utrzymaniu obiektów hydrotechnicznych, z których korzystają także pracownicy Wód Polskich. Rozwijanie kompetencji jest ważne na każdym etapie kariery – zarówno na początku drogi zawodowej, jak i po zdobyciu wieloletniego doświadczenia.

Nauka zaczyna się nad rzeką

Bezpośredni kontakt z rzekami i obiektami hydrotechnicznymi pozwala zobaczyć, jak wiedza zdobywana na uczelni sprawdza się w praktyce. Podczas praktyk realizowanych we współpracy z Wodami Polskimi studenci mogą uczestniczyć w pomiarach terenowych, ocenie stanu technicznego budowli hydrotechnicznych i analizie danych wykorzystywanych w gospodarowaniu wodami oraz utrzymaniu infrastruktury.

Takie doświadczenia pomagają poznać metody pracy specjalistów, zrozumieć znaczenie pomiarów i obserwacji oraz zobaczyć, jak zebrane informacje wspierają ocenę stanu obiektów i planowanie dalszych działań.

Jednym z przykładów pomiarów wykorzystywanych w gospodarce wodnej jest batymetria, czyli określanie głębokości i ukształtowania dna rzeki lub zbiornika. Uzyskane dane pomagają rozpoznać charakter badanego obszaru, analizować zmiany w korycie rzeki i planować wybrane prace utrzymaniowe.

Batymetria pokazuje, jak wiedza techniczna łączy się z pracą w terenie i analizą wyników. Jednocześnie uczy, że poprawna interpretacja danych wymaga uwzględnienia warunków, w których przeprowadzono pomiary.

Każdy obiekt i każda lokalizacja mają swoją specyfikę. Warunki naturalne się zmieniają, a rozwiązania sprawdzające się w jednym miejscu nie zawsze będą odpowiednie w innym. Przyszły inżynier musi więc umieć ocenić konkretną sytuację i dobrać rozwiązanie do rzeczywistych potrzeb.

Gdy nie można wejść do środka, pomaga VR

Nie wszystkie obiekty hydrotechniczne można swobodnie udostępniać podczas zajęć dydaktycznych. Niektóre pełnią ważne funkcje związane z bezpieczeństwem, a dostęp do ich części jest ograniczony. Jednym ze sposobów uzupełnienia tradycyjnego kształcenia może być wirtualna rzeczywistość (VR).

Dzięki tej technologii studenci mogliby poznawać miejsca niedostępne podczas zwykłych wizyt, oglądać wnętrza obiektów hydrotechnicznych i lepiej rozumieć rozmieszczenie poszczególnych elementów oraz sposób działania urządzeń.

To szczególnie przydatne tam, gdzie rysunek techniczny lub fotografia nie oddają w pełni przestrzennego układu konstrukcji. Wirtualny spacer może ułatwić wyobrażenie sobie budowy obiektu i pomóc połączyć wiedzę teoretyczną z obrazem rzeczywistej infrastruktury.

VR nie zastąpi wszystkich doświadczeń zdobywanych w terenie, ale może je uzupełniać. Pozwala lepiej przygotować się do poznawania obiektu i skupić uwagę na jego elementach, których zrozumienie na podstawie samej dokumentacji bywa trudne.

Przyszły inżynier będzie musiał rozumieć technologię

Zmieniają się nie tylko wyzwania gospodarki wodnej, lecz także narzędzia wykorzystywane przez inżynierów. Coraz większą rolę odgrywają modelowanie komputerowe, analiza danych i rozwiązania cyfrowe wspierające projektowanie.

Znaczenie będzie miała również umiejętność korzystania ze sztucznej inteligencji. Narzędzia te mogą wspierać analizę i usprawniać wybrane zadania, ale nie zastąpią wiedzy technicznej ani odpowiedzialności za podejmowane decyzje.

Inżynier musi umieć ocenić wiarygodność uzyskanych wyników, rozpoznać ograniczenia wykorzystywanych narzędzi i sprawdzić, czy proponowane rozwiązanie odpowiada warunkom konkretnego zadania. Kompetencje cyfrowe powinny więc iść w parze z solidnymi podstawami technicznymi i umiejętnością krytycznego myślenia.

Nowoczesne technologie będą coraz ważniejszym elementem pracy, ale ich skuteczne wykorzystanie wymaga świadomego podejścia. Ostatecznie to człowiek odpowiada za ocenę wyników i decyzje podejmowane na ich podstawie.

Jak przygotować infrastrukturę na zmiany klimatu?

Dostosowywanie istniejącej infrastruktury do zmieniających się warunków klimatycznych jest jednym z ważnych zadań gospodarki wodnej. Część obiektów wymaga modernizacji, a ich dalsze funkcjonowanie trzeba oceniać z uwzględnieniem aktualnych warunków i potrzeb.

Wyzwania dotyczą zarówno nadmiaru wody, jak i jej niedoboru. Dlatego istotne są ochrona przeciwpowodziowa, retencja i rozwiązania wspierające racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.

Gospodarka wodna obejmuje znacznie więcej niż duże zapory i stopnie wodne. To również hydrotechnika miejska, zagospodarowanie wód opadowych i hydroenergetyka. Przy projektowaniu i utrzymaniu infrastruktury trzeba uwzględniać jej funkcje techniczne, warunki środowiskowe oraz wpływ na otoczenie.

Trudno przewidzieć wszystkie problemy, z którymi branża będzie mierzyć się za dwadzieścia lat. Już dziś wiadomo jednak, że przyszli inżynierowie będą potrzebować szerokiej wiedzy, umiejętności współpracy i gotowości do korzystania z nowych technologii. Równie ważna będzie zdolność dostosowywania rozwiązań do konkretnych warunków i zmieniających się potrzeb.

Kompetencje, które budują bezpieczeństwo wodne

Droga od studenta do samodzielnego specjalisty wymaga czasu, wiedzy i doświadczenia. Praktyki, staże, wizyty studyjne i projekty oparte na rzeczywistych problemach pomagają stopniowo poznawać specyfikę zawodu, sprawdzać wiedzę w działaniu i uczyć się odpowiedzialności za proponowane rozwiązania.

Dlatego Wody Polskie rozwijają współpracę ze środowiskiem akademickim, wspierając kształcenie przyszłych inżynierów i ekspertów gospodarki wodnej. Wspólne działania umożliwiają studentom kontakt z praktykami, poznawanie infrastruktury hydrotechnicznej i zdobywanie kompetencji potrzebnych w pracy zawodowej.

Efekty tej współpracy będzie można ocenić w dłuższej perspektywie, obserwując zawodowe losy absolwentów, ich przygotowanie do pracy i udział w realizacji kolejnych przedsięwzięć.

Bezpieczeństwo wodne Polski zależy nie tylko od infrastruktury i nowoczesnych technologii, lecz także od ludzi, którzy potrafią odpowiedzialnie z nich korzystać. Łączenie wiedzy akademickiej z doświadczeniem praktyków pomaga przygotować specjalistów zdolnych sprostać wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu, rozwojem technologii i rosnącymi wymaganiami wobec infrastruktury wodnej.

Wideo

Prawie 2600 uczestników i 14 spotkań. Wody Polskie podsumowują cykl szkoleń o jakości wody

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Jak wdrażać nowe przepisy dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi? Temu zagadnieniu poświęcono 14 bezpłatnych szkoleń i spotkań informacyjnych zorganizowanych przez Wody Polskie od czerwca do października 2026 r. W wydarzeniach w Warszawie i dziesięciu lokalizacjach regionalnych uczestniczyło łącznie 2598 osób. Cykl warszawskich szkoleń przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym oraz przy wsparciu Ministerstwa Infrastruktury i Ministerstwa Zdrowia. Natomiast w organizację spotkań regionalnych zaangażowały się przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne.

Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wprowadziła nowe obowiązki dla podmiotów odpowiedzialnych za dostarczanie wody. Już podczas prac legislacyjnych przedstawiciele samorządów i branży wodociągowej wskazywali na szeroki zakres zmian oraz potrzebę wsparcia w ich praktycznym wdrażaniu.

Odpowiedzią na te potrzeby był cykl spotkań, podczas których przedstawiciele instytucji odpowiedzialnych za poszczególne obszary regulacji omawiali nowe wymagania i odpowiadali na pytania uczestników. Celem było ułatwienie dostawcom wody zrozumienia nowych obowiązków i przygotowania się do ich realizacji.

– Bezpieczeństwo wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi wymaga współpracy wszystkich podmiotów zaangażowanych w jej dostarczanie. Dlatego tak ważne było dla nas stworzenie przestrzeni do rozmowy, wymiany doświadczeń i wyjaśniania wątpliwości związanych z nowymi przepisami. Duże zainteresowanie szkoleniami pokazuje, że branża potrzebuje takiego dialogu, a Wody Polskie chcą aktywnie uczestniczyć w tym procesie – podkreśla Alicja Michalik-Kucińska, zastępca prezesa Wód Polskich ds. zarządzania środowiskiem wodnym.

14 spotkań w całej Polsce

W ramach cyklu odbyły się cztery spotkania w Warszawie oraz dziesięć spotkań regionalnych. Wydarzenia regionalne zorganizowano w Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku, Lublinie, Białymstoku, Dębicy, Sosnowcu, Poznaniu, Szczecinie i Płocku. Łącznie we wszystkich wydarzeniach uczestniczyło 2598 osób.

Spotkania warszawskie przygotowano we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury, Głównym Inspektoratem Sanitarnym i Ministerstwem Zdrowia. W organizację wydarzeń regionalnych zaangażowały się przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne.

Współorganizatorami spotkań regionalnych były: Wodociągi Miasta Krakowa, MPWiK we Wrocławiu, Gdańskie Wodociągi, MPWiK w Lublinie, Wodociągi Białostockie, Miasto Dębica, Wodociągi Dębickie, Stowarzyszenie Wodociągowców Województwa Śląskiego, Aquanet w Poznaniu, ZWiK Szczecin oraz Wodociągi Płockie. Spotkanie we Wrocławiu odbyło się pod patronatem Politechniki Wrocławskiej.

Współpraca administracji publicznej, regulatora i przedsiębiorstw wodociągowych pozwoliła połączyć wiedzę dotyczącą przepisów z doświadczeniami podmiotów odpowiedzialnych za codzienne dostarczanie wody. Regionalna formuła spotkań umożliwiła bezpośredni kontakt z uczestnikami i omówienie zagadnień istotnych z punktu widzenia praktyki branżowej.

Nowe przepisy i obowiązki dostawców wody

Jednym z ważnych tematów szkoleń było podejście oparte na analizie ryzyka, stanowiące istotny element zarządzania bezpieczeństwem wody. Omawiano również obowiązki związane z dokumentacją, przekazywaniem danych i raportowaniem, a także współpracę dostawców wody z Wodami Polskimi.

Szczególne znaczenie mają oceny ryzyka ujęć wody wraz z raportami podsumowującymi, których przekazanie wymagane jest do 31 grudnia 2026 r. Przygotowanie tych dokumentów stanowi jedno z zadań stojących przed podmiotami dostarczającymi wodę. Dlatego podczas spotkań istotne było wyjaśnianie wymagań oraz wskazywanie zagadnień, na które należy zwrócić uwagę podczas realizacji nowych obowiązków.

Uczestnicy mogli zadawać pytania prowadzącym szkolenie przedstawicielom Pionu Zarzadzania Środowiskiem Wodnym i omawiać wątpliwości dotyczące stosowania przepisów. Dzięki temu spotkania służyły nie tylko przekazywaniu informacji o zmianach prawnych, lecz także wyjaśnianiu ich praktycznego znaczenia dla przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych.

Materiały i wyjaśnienia również po zakończeniu spotkań

Wsparcie Wód Polskich jest kontynuowane także po zakończeniu cyklu. Na dedykowanej stronie internetowej publikowane są materiały pomocnicze oraz odpowiedzi na pytania zgłaszane przez uczestników. Zasoby te są sukcesywnie uzupełniane, aby dostawcy wody mogli korzystać z informacji i wyjaśnień podczas dalszych prac nad wdrażaniem nowych wymagań.

– Naszym celem było nie tylko przedstawienie nowych przepisów, ale przede wszystkim pomoc dostawcom wody w zrozumieniu, jak przełożyć wynikające z nich obowiązki na codzienną praktykę. Podczas spotkań uczestnicy mogli zadawać pytania i wyjaśniać konkretne wątpliwości. Kontynuujemy również działania informacyjne, udostępniając materiały pomocnicze i odpowiedzi na najczęściej zgłaszane pytania, tak aby wsparcie było dostępne także po zakończeniu szkoleń – wskazuje Joanna Kidzińska, dyrektor Departamentu Gospodarki Wodno-Ściekowej w Wodach Polskich.

Dostęp do materiałów i wyjaśnień ma pomóc podmiotom w przygotowaniu wymaganej dokumentacji oraz realizacji obowiązków wynikających ze zmienionych przepisów. Jest to szczególnie istotne w związku z terminem przekazania ocen ryzyka ujęć wody wraz z raportami podsumowującymi.

Wspólne działania na rzecz bezpieczeństwa wody

Cykl 14 spotkań, w których uczestniczyło prawie 2600 osób, pokazał skalę działań informacyjnych podjętych w odpowiedzi na potrzeby sektora wodociągowego. Szkolenia stworzyły możliwość bezpośredniego kontaktu z pracownikami Pionu Zarządzania Środowiskiem Wodnym, omówienia nowych wymagań i wyjaśnienia wątpliwości związanych z ich stosowaniem.

Kolejnym etapem pozostaje przygotowanie dostawców do realizacji obowiązków wynikających z nowych regulacji. Udostępniane materiały i odpowiedzi na pytania mają wspierać ich w tym procesie, a współpraca Wód Polskich i przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych służy sprawnemu wdrażaniu przepisów oraz zapewnieniu bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Zdjęcia (8)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii. Pokaż zdjęcie 6 z galerii. Pokaż zdjęcie 7 z galerii. Pokaż zdjęcie 8 z galerii.

Susza hydrologiczna w Polsce. Jak wpływa na rzeki i zbiorniki retencyjne?

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Susza hydrologiczna utrzymuje się w Polsce od wielu miesięcy, a nadejście jesieni nie przyniosło wyraźnej poprawy sytuacji. Niskie stany rzek i obniżający się poziom wody w zbiornikach retencyjnych pokazują, jak ważne jest racjonalne gospodarowanie wodą i godzenie potrzeb różnych jej użytkowników. Jakie są przyczyny obecnej sytuacji, kto odpowiada za przeciwdziałanie skutkom suszy i jakie działania mogą pomóc w lepszym wykorzystaniu dostępnych zasobów wodnych?

Susza hydrologiczna w Polsce. Aktualna sytuacja na rzekach

Susza hydrologiczna w Polsce nie ustępuje mimo nadejścia jesieni. Według stanu na 30 października 2026 r. IMGW-PIB utrzymywał 67 ostrzeżeń przed suszą hydrologiczną dla zlewni i odcinków rzek. Najstarsze z nich, dotyczące górnej Warty z Liswartą, obowiązuje nieprzerwanie od 17 kwietnia, czyli od ponad sześciu miesięcy. Wszystkie pozostają w mocy do odwołania.

Susza narastała etapami. Wiosną objęła zlewnie Warty, Wieprza, Bugu, Pilicy i dolnej Odry. Najwięcej nowych ostrzeżeń wydano w lipcu (21) i sierpniu (16), gdy zjawisko objęło Wisłę, górną i środkową Odrę oraz karpackie dopływy Wisły: San, Wisłokę, Dunajec, Rabę i Skawę. Sytuacja wciąż się zmienia. W październiku część ostrzeżeń odwoływano, ale pojawiały się też nowe, m.in. dla zlewni Małej Wisły ze zbiornikiem Goczałkowice, Bobru i Kwisy oraz Odry od ujścia Nysy Kłodzkiej do Brzegu Dolnego. Susza obejmuje dziś niemal cały bieg Wisły, od Małej Wisły po Tczew oraz Odrę od Opola po Gryfino.

Obraz ten potwierdzają stany rzek. Według IMGW-PIB 30 października aż 63% stacji hydrologicznych w Polsce notowało stany w strefie wody niskiej, 35% w strefie wody średniej, a zaledwie 2% w strefie wody wysokiej. Na 187 stacjach przepływy były mniejsze od średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ). W dorzeczach Wisły i Odry dominuje strefa wody niskiej, lokalnie średniej, natomiast w dorzeczach rzek Przymorza, Pregoły i Niemna przeważają stany średnie.

Gospodarowanie wodą w zbiornikach retencyjnych w czasie suszy

Susza wyraźnie odbija się na zbiornikach retencyjnych. Według stanu na 30 października zbiorniki retencyjne monitorowane przez Wody Polskie gromadziły łącznie ok. 1,32 mld m3 wody, czyli ok. 58,5% ich pojemności przy normalnym poziomie piętrzenia (NPP), która wynosi ok. 2,26 mld m3. Kilkanaście z nich jest wypełnionych w mniej niż połowie, choć w kilku przypadkach poziom obniżono celowo ze względu na prowadzone remonty.

Najtrudniejsza sytuacja panuje na mniejszych obiektach. Zbiornik Klimkówka na Ropie gromadzi 2,2 mln m3 wody przy normalnej pojemności 34,5 mln m3, czyli ok. 6%. Zbiornik Pakość na Małej Noteci jest wypełniony w ok. 4%, a lustro wody znajduje się 15 cm nad minimalnym poziomem piętrzenia. W zbiorniku Chańcza na Czarnej poziom wody już 2 października obniżył się do minimalnego poziomu piętrzenia, co wymusiło zmniejszenie przepływu nienaruszalnego. Obecnie zbiornik jest wypełniony w ok. 16%. Niewiele więcej wody, ok. 17% normalnej pojemności, ma zbiornik Besko na Wisłoku. Duże zbiorniki górskie mają od połowy do dwóch trzecich normalnej objętości: Świnna Poręba i Tresna ok. 51%, Dobczyce ok. 56%, Czorsztyn ok. 60%, a Solina ok. 62%. Na nizinach Jeziorsko i Sulejów są wypełnione odpowiednio w ok. 45% i 46%.

Przyczyną niskiego napełnienia zbiorników są przede wszystkim małe dopływy będące skutkiem długotrwałego niedoboru opadów i utrzymującej się od miesięcy suszy hydrologicznej. Poziom wody w zbiorniku zależy od tego, ile wody spływa z całej zlewni, a przy niskich stanach rzek do wielu obiektów trafia mniej wody niż muszą one oddawać do rzeki poniżej zapory. Zbiorniki zapewniają bowiem minimalne przepływy potrzebne przyrodzie, zasilają ujęcia wody oraz zaspokajają potrzeby innych użytkowników. Aby jak najdłużej oszczędzać zgromadzone zasoby, zarządcy ograniczają odpływy w granicach, na jakie pozwalają instrukcje gospodarowania wodą.

Niski poziom wody nie oznacza osłabienia ochrony przeciwpowodziowej. Wolna pojemność zbiorników jest obecnie większa od rezerwy powodziowej wymaganej w instrukcjach gospodarowania wodą, w wielu przypadkach dwu- lub nawet trzykrotnie. Warto też pamiętać, że część obiektów, m.in. Kozielno, Mietków i Sosnówka, ma obniżony poziom piętrzenia celowo, ze względu na prowadzone remonty lub zalecenia pokontrolne.

Niedobór wody odsłania też konflikt interesów wokół zbiorników. Większość z nich projektowano jako obiekty wielofunkcyjne: mają chronić przed powodzią, zapewniać wodę dla ludności i przemysłu, służyć energetyce, rekreacji i rybactwu, a także utrzymywać przepływy potrzebne przyrodzie. W okresie suszy cele te zaczynają ze sobą konkurować. Spór nie dotyczy już podziału korzyści, lecz podziału deficytu. Każdy metr sześcienny zatrzymany dla jednego użytkownika oznacza mniej wody dla pozostałych.

Dobrze widać to na przykładzie zbiornika Klimkówka na Ropie, który ma dziś w czaszy ok. 6% normalnej objętości. Przedsiębiorstwa wodociągowe oczekują zachowania rezerw na potrzeby zaopatrzenia w wodę, przedsiębiorcy turystyczni i wędkarze utrzymania funkcji rekreacyjnej, przyrodnicy odpowiednich przepływów środowiskowych, a energetyka możliwości produkcji prądu. Jednocześnie administrator zbiornika musi zachować zdolność przyjęcia fali wezbraniowej oraz przestrzegać wytycznych zawartych w instrukcji gospodarowania wodą. Każda z tych potrzeb jest uzasadniona, ale przy tak niskim stanie wody nie da się zaspokoić ich wszystkich jednocześnie.

Cele ochrony przeciwpowodziowej i przeciwdziałania suszy bywają przy tym przeciwstawne. Pierwszy wymaga utrzymywania wolnej pojemności na wypadek wezbrania, drugi zatrzymywania jak największej ilości wody. Obowiązujące instrukcje gospodarowania wodą opracowywano głównie z myślą o powodziach i na podstawie historycznych danych hydrologicznych. Tymczasem coraz częściej mamy do czynienia z krótkimi, ciepłymi zimami, niewielką ilością śniegu, gwałtownymi opadami oraz długimi okresami bezdeszczowymi. Dlatego Wody Polskie wskazują na potrzebę bardziej elastycznej gospodarki wodnej na zbiornikach: aktualizacji instrukcji w oparciu o bieżące dane i prognozy, przeglądu pozwoleń wodnoprawnych, w tym wielkości odpływów gwarantowanych, oraz wypracowania wspólnie z użytkownikami przejrzystych zasad postępowania w okresach niedoboru wody.

Prognozy na najbliższe dni nie zapowiadają poprawy. IMGW-PIB przewiduje jedynie słabe opady deszczu i mżawki, które wsiąkają w przesuszoną glebę i w niewielkim stopniu zasilają rzeki. Odbudowa zasobów w zbiornikach wymaga długotrwałych opadów w całych zlewniach, a w górach także śnieżnej zimy i stopniowych roztopów. Jeden intensywny deszcz nie wystarczy, by przywrócić normalne poziomy wody.

Kto odpowiada za walkę ze skutkami suszy?

W Polsce za gospodarowanie wodą odpowiada wiele podmiotów. W kontekście suszy Prawo wodne wskazuje, że za przeciwdziałanie jej skutkom odpowiada administracja rządowa, samorządowa oraz Wody Polskie. Przeciwdziałanie skutkom suszy z natury rzeczy nie może być zadaniem jednej instytucji. Skuteczność działań zależy od tego, kto dysponuje terenem, kto podejmuje decyzje przestrzenne i inwestycyjne oraz kto ma ustawowe kompetencje do gospodarowania wodą.

Głównym dokumentem planistycznym dotyczącym łagodzenia skutków suszy jest Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS). Pierwszy plan został przyjęty w 2021 r., a obecnie trwa proces jego aktualizacji (aPPSS). Dokument aPPSS skupia się na działaniach wzmacniających retencję krajobrazową oraz ograniczaniu tempa odpływu wód ze zlewni. Procesów hydrologicznych nie da się zamknąć w granicach administracyjnych. Woda przemieszcza się w obrębie zlewni, dlatego właśnie układ zlewniowy pozostaje podstawą diagnozy zagrożenia suszą i oceny potrzeb. Samo wdrażanie działań odbywa się jednak na poziomie, na którym istnieją realne kompetencje, prawo do dysponowania terenem oraz możliwość podejmowania konkretnych decyzji inwestycyjnych, planistycznych czy organizacyjnych.

Samorządy, rolnicy, leśnicy i Wody Polskie – wspólna odpowiedzialność za wodę

Dlatego przeciwdziałanie skutkom suszy nie może być zadaniem jednej instytucji. Samorządy mają możliwość kształtowania przestrzeni, która nas otacza. Poprzez zapisy zawarte w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego realizowane inwestycje mogą ograniczać uszczelnienie powierzchni, wpływać na retencję wód oraz wspierać rozwój błękitno-zielonej infrastruktury. Ważne jest także wprowadzanie zielonych obszarów do tkanki miejskiej. Zwiększanie udziału powierzchni wodoprzepuszczalnych to nie tylko walor estetyczny, lecz przede wszystkim korzyść dla środowiska i mieszkańców.

Rolnicy poprzez decyzje dotyczące sposobu prowadzenia gospodarstw mogą skutecznie wpływać na retencję glebową i krajobrazową. Stosowanie międzyplonów, mulczowanie, realizacja działań z zakresu małej retencji czy odtwarzanie lokalnych obszarów mokradłowych mogą uchronić gospodarstwa przed dotkliwymi skutkami suszy. Wykorzystywanie metod uprawy konserwujących wilgoć, takich jak zrównoważone nawożenie, wzbogacanie gleby w próchnicę czy uprawa bezorkowa, ogranicza straty wody glebowej, poprawia bilans wodny agroekosystemu i łagodzi skutki deficytu opadów.

Ważną rolę w krajobrazie rolniczym odgrywają również zakrzewienia i zadrzewienia śródpolne, miedze, rowy oraz naturalne zagłębienia terenu. Do korzyści wynikających z obecności tych elementów należą przede wszystkim zwiększanie wilgotności powietrza, obniżanie jego temperatury, oczyszczanie i zatrzymywanie wody w glebie, a także spowalnianie spływu powierzchniowego.

Na terenach leśnych podobną rolę pełnią zarządcy lasów. Przebudowa drzewostanów, ochrona i odtwarzanie mokradeł, likwidacja systemów odwadniających oraz spowalnianie odpływu wód decydują o tym, ile wody zostanie zatrzymane w krajobrazie i będzie mogło łagodzić skutki niedoborów opadów.

Rola Wód Polskich jest w tym systemie istotna, ale również ściśle określona przepisami. Wody Polskie uczestniczą w planowaniu gospodarowania wodami, prowadzą postępowania wodnoprawne, zarządzają wodami i infrastrukturą pozostającą w ich kompetencji, a także mogą realizować działania renaturyzacyjne czy związane z odtwarzaniem obszarów wodno-błotnych. Projekt aPPSS wprost wskazuje Wody Polskie jako jeden z podmiotów odpowiedzialnych za takie działania. Rolą administracji rządowej jest natomiast tworzenie warunków formalnych do wdrażania tego typu działań poprzez prowadzenie właściwych procedur, udostępnianie danych oraz wskazywanie wymogów prawnych.

Walka z suszą zaczyna się również w naszych domach

Walka z suszą nie kończy się na odpowiedzialności administracji publicznej, samorządów czy Wód Polskich. Wszyscy jesteśmy użytkownikami wód i każdy z nas może przyczynić się do ograniczenia kryzysu wodnego w Polsce. Oczywiście pojedyncze osoby nie są w stanie samodzielnie rozwiązać problemu suszy. Jednak nawet niewielkie, pozornie błahe działania poprawiają sytuację związaną z zagrożeniem suszą. Należy podkreślić, że przeciwdziałanie skutkom suszy wymaga zaangażowania całego społeczeństwa, a nie tylko niewielkiej jego części. Chcąc przeciwdziałać kryzysowi wodnemu, niemal 40-milionowe państwo musi działać wspólnie. Dlatego zmiana codziennych nawyków i decyzji odgrywa kluczową rolę w ograniczaniu skutków kryzysu wodnego w naszym kraju.

Będąc właścicielem nieruchomości, warto zadbać o jak największy udział terenów biologicznie czynnych. Wprowadzenie rozwiązań z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury przyczynia się do gromadzenia wody, a jednocześnie poprawia jakość powietrza i mikroklimat na terenie działki. Jest to szczególnie ważne podczas letnich upałów. Do elementów BZI zaliczają się m.in. stawy hydrofitowe, korytka spływowe, skrzynki rozsączające, zbiorniki retencyjne, w tym beczki do gromadzenia deszczówki, powierzchnie przepuszczalne, zielone dachy oraz łąki kwietne.

Również nasze codzienne wybory konsumenckie wpływają na zasoby wodne. Każde dobro wymaga do produkcji określonej ilości wody, co określa się mianem śladu wodnego. Przykładowo do produkcji chleba potrzeba ok. 1600 l wody, a do produkcji smartfona aż 12 000 l. Dlatego warto kupować tylko to, co jest rzeczywiście potrzebne, i ograniczać niepotrzebną konsumpcję.

W ramach projektu „Stop suszy! Start retencji!” opublikowano wiele materiałów edukacyjnych. W broszurach poświęconych oszczędzaniu i retencjonowaniu wody można znaleźć praktyczne rozwiązania dla gospodarstw domowych, miast, rolnictwa i leśnictwa.

W przeciwdziałaniu skutkom suszy kluczową rolę odgrywa świadomość społeczna. Postępujące zjawisko suszy należy do najważniejszych problemów środowiskowych, ekonomicznych i społecznych w Polsce. Zasoby wodne nie są niewyczerpywalne. Bez zmiany nawyków i codziennych decyzji kryzys wodny będzie trudny do zatrzymania. Dlatego tak ważne jest racjonalne korzystanie z wody każdego dnia.

Wisła świętuje Nowy Rok dwa miesiące wcześniej niż my. 1 listopada zaczyna się nowy rok hydrologiczny

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Jesienne opady, zimowy śnieg, wiosenne roztopy i letnia susza. Choć dzielą je miesiące, wszystkie są częścią tej samej historii - historii wody krążącej w przyrodzie. Dlatego hydrolodzy nie liczą czasu tak jak większość z nas. Dla nich nowy rok rozpoczyna się już 1 listopada. To właśnie wtedy startuje kolejny rok hydrologiczny, który pozwala lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w rzekach, jeziorach, wodach podziemnych i całym środowisku wodnym. W Warszawie jego rozpoczęcie zostanie uczczone podczas Sylwestra Hydrologicznego 2026 - spotkania poświęconego Wiśle i ludziom, którzy ją badają, obserwują oraz chronią.

Dlaczego rok hydrologiczny zaczyna się w listopadzie?

Dla większości z nas nowy rok zaczyna się 1 stycznia. W hydrologii przyjęto jednak inny podział: rok hydrologiczny trwa od 1 listopada do 31 października następnego roku.

Powód jest prosty. Woda nie podąża za kalendarzem.

To, co wydarzy się jesienią, może mieć wpływ na sytuację hydrologiczną jeszcze wiele miesięcy później. Jesienne deszcze uzupełniają wilgoć w glebie i zasoby wód podziemnych. Zimą część opadów magazynowana jest w postaci śniegu. Wiosną roztopy zasilają rzeki, a latem wysokie temperatury i intensywne parowanie mogą prowadzić do niedoborów wody.

Rozpoczynając rok właśnie jesienią, łatwiej analizować cały ten naturalny cykl jako jedną spójną całość. Dzięki temu można skuteczniej oceniać stan zasobów wodnych oraz rozpoznawać zagrożenia związane zarówno z suszą, jak i nadmiarem wody.

To, czy latem będziemy mówić o suszy, często zależy od deszczu sprzed wielu miesięcy

O sytuacji hydrologicznej nie decyduje wyłącznie to, ile deszczu spadnie. Równie ważne jest, kiedy spadnie i co stanie się z wodą po dotarciu do ziemi.

Dwie zimy mogą przynieść podobną ilość opadów, a mimo to skutkować zupełnie inną sytuacją wiosną. Znaczenie ma to, czy woda zostanie zatrzymana w śniegu, wsiąknie w glebę, zasili wody podziemne czy szybko odpłynie do rzek.

Podobnie jest latem. Nawet intensywny opad nie zawsze oznacza poprawę sytuacji. Jeśli deszcz spadnie gwałtownie, część wody może szybko odpłynąć do rzek, zwiększając ryzyko lokalnych podtopień, zamiast zasilić glebę i uzupełnić wcześniejsze niedobory.

Dlatego hydrolodzy analizują nie tylko pojedyncze pomiary, ale również wieloletnie serie danych dotyczące opadów, przepływów rzek, stanów wody i wilgotności gleby. Dopiero połączenie tych informacji pozwala dostrzec długoterminowe zmiany i lepiej przygotowywać się na przyszłe wyzwania.

Wisła pokazuje, dlaczego warto patrzeć szerzej

Dla mieszkańców Warszawy rok hydrologiczny nie jest abstrakcyjnym pojęciem. Zmiany zachodzące w środowisku wodnym można obserwować każdego dnia nad Wisłą.

W 2026 roku rzeka osiągnęła w stolicy wyjątkowo niski stan wody. To przypomnienie, że sytuację hydrologiczną kształtują procesy zachodzące nie tylko w samym korycie, ale również w całej zlewni - od opadów i pokrywy śnieżnej po stan gleb, mokradeł i wód podziemnych.

Warto przy tym pamiętać, że odczyt wodowskazu nie oznacza głębokości rzeki. Pokazuje on poziom zwierciadła wody względem ustalonego punktu odniesienia w konkretnym miejscu. Aby właściwie ocenić sytuację, potrzebne są również informacje o przepływie wody, opadach oraz warunkach panujących w całej zlewni.

Pełniejszy obraz uzyskujemy dopiero wtedy, gdy spojrzymy na rzekę jako element większego systemu, w którym ważną rolę odgrywają także mokradła, gleby, lasy i tereny zielone pomagające zatrzymywać wodę w krajobrazie.

Sylwester Hydrologiczny 2026. Rozmowy o Wiśle i wodzie

W sobotę 31 października, w przeddzień rozpoczęcia nowego roku hydrologicznego, Warszawa zaprosi mieszkańców do rozmowy o Wiśle.

Partnerem strategicznym wydarzenia są Wody Polskie, a debata rozpocznie się o godz. 19.00 na Dworcu Wodnym WWA nad Wisłą.

Jednym z gości będzie Przemysław Sobiesak, dyrektor Zarządu Zlewni w Dębem Wód Polskich, który przedstawi perspektywę gospodarowania wodami i wyzwań związanych z funkcjonowaniem Wisły w Warszawie.

Podczas spotkania nie zabraknie również tematów dotyczących monitoringu środowiska wodnego, jakości wody, wpływu zmian hydrologicznych na żeglugę i rekreację, społecznego zaangażowania w obserwację rzek oraz codziennego życia nad Wisłą. Uczestnicy będą mogli spojrzeć na rzekę zarówno oczami naukowców i specjalistów, jak i osób, które na co dzień z nią pracują lub spędzają nad nią czas.

Po zakończeniu debaty rozpocznie się symboliczne odliczanie do nowego roku hydrologicznego 2027.

Nowy rok hydrologiczny, wspólna odpowiedzialność

Na ilość opadów nie mamy wpływu. Możemy jednak wpływać na to, jak gospodarujemy wodą i jak traktujemy środowisko, które pomaga ją zatrzymywać.

Oszczędzanie wody, ograniczanie zanieczyszczeń, ochrona mokradeł, terenów zielonych i naturalnych dolin rzecznych to działania, które wspierają bezpieczeństwo wodne i odporność na skutki susz oraz powodzi.

Ochrona zasobów wodnych wymaga współpracy administracji, nauki, samorządów, organizacji społecznych i mieszkańców. Każda z tych grup wnosi inną perspektywę, a dopiero ich połączenie pozwala skuteczniej odpowiadać na wyzwania związane z wodą.

31 października spotkajmy się nad Wisłą, by wspólnie pożegnać rok hydrologiczny 2026 i powitać kolejny. A już dziś zachęcamy do poznawania tajemnic obiegu wody i wysłuchania podcastu „PoWody do rozmowy”. Bo żeby skutecznie dbać o wodę, trzeba najpierw zrozumieć, jak krąży, gdzie się zatrzymuje i od czego zależy jej przyszłość.

Wideo

Zdjęcia (1)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii.

35 lat Inspekcji Ochrony Środowiska. Prezes Wód Polskich o współpracy i przyszłości monitoringu wód

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

28 października 2026 r. w Warszawie odbyła się konferencja z okazji 35-lecia Inspekcji Ochrony Środowiska. W wydarzeniu uczestniczył Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich, który pogratulował Inspekcji jubileuszu oraz przedstawił wizję rozwoju monitoringu wód w Polsce. Wśród najważniejszych zagadnień znalazły się całodobowy monitoring jakości wód, integracja danych pomiarowych oraz wykorzystanie ich do prognozowania zagrożeń i skuteczniejszego zarządzania zasobami wodnymi.

35 lat służby na rzecz ochrony środowiska

Z okazji jubileuszu 35-lecia Inspekcji Ochrony Środowiska Prezes Wód Polskich złożył gratulacje pracownikom i podkreślił znaczenie ich pracy dla bezpieczeństwa ekologicznego oraz jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń.

– W imieniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie składam serdeczne gratulacje oraz wyrazy uznania z okazji jubileuszu 35-lecia Inspekcji Ochrony Środowiska. Trzydzieści pięć lat działalności Inspekcji to historia odpowiedzialnej służby na rzecz ochrony środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego. Dzięki zaangażowaniu kolejnych pokoleń pracowników Inspekcja stała się instytucją zaufania publicznego, dostarczającą rzetelnej wiedzy o stanie środowiska i skutecznie reagującą na pojawiające się zagrożenia – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Podkreślił również, że Wody Polskie i Inspekcję Ochrony Środowiska łączy wspólna odpowiedzialność za zasoby naturalne, bezpieczeństwo obywateli i ochronę środowiska. W obliczu wyzwań klimatycznych szczególnego znaczenia nabiera współdziałanie instytucji publicznych oraz rozwijanie rozwiązań zwiększających odporność państwa na zagrożenia środowiskowe.

Monitoring wód przez całą dobę

Podczas panelu poświęconego przyszłości systemu ochrony środowiska Prezes Wód Polskich przedstawił kierunki rozwoju monitoringu wód. Zwrócił uwagę na potrzebę przejścia od systemu służącego przede wszystkim ocenie stanu środowiska do rozwiązań umożliwiających bieżące wykrywanie zagrożeń, prognozowanie ich skutków i szybsze podejmowanie decyzji.

Jednym z kluczowych elementów tej koncepcji jest rozwój monitoringu jakości wód prowadzonego w sposób ciągły, przez całą dobę. Takie rozwiązanie mogłoby pozwolić na wcześniejsze rozpoznawanie niekorzystnych zmian w środowisku wodnym i sprawniejsze reagowanie na potencjalne zagrożenia.

Integracja danych i prognozowanie zagrożeń

Kolejnym kierunkiem rozwoju jest połączenie danych o jakości wód z informacjami hydrologicznymi dotyczącymi ich ilości. Integracja tych informacji może stworzyć podstawy do budowy modeli predykcyjnych wspierających analizę aktualnej sytuacji, przewidywanie zagrożeń i podejmowanie decyzji dotyczących gospodarowania wodami.

Docelowo system powinien wykraczać poza zakres monitoringu prowadzonego obecnie na potrzeby Ramowej Dyrektywy Wodnej i Państwowego Monitoringu Środowiska. Jego rozwój powinien obejmować integrację danych o jakości i ilości wód, informacji pochodzących z różnych instytucji oraz narzędzi prognostycznych. Takie podejście pozwoliłoby powiązać monitoring z bilansowaniem zasobów wodnych w poszczególnych zlewniach i stworzyć podstawy do bardziej kompleksowego zarządzania wodami.

Ważnym elementem tej koncepcji jest również wykorzystanie danych gromadzonych przez różne podmioty. Część samorządów prowadzi własne systemy monitoringu jakości wód, a pozyskiwane w ten sposób informacje mogą stanowić cenne uzupełnienie danych państwowych. Warunkiem ich szerszego wykorzystania jest włączenie ich do wspólnego systemu oraz zapewnienie porównywalności wyników i stosowania jednolitych standardów.

Istotne znaczenie ma także wiarygodność danych i metod pomiarowych. Doświadczenia związane z monitoringiem jakości powietrza pokazują, jak ważne jest zapewnienie odpowiedniej jakości informacji wykorzystywanych przez administrację publiczną. Rozwój monitoringu wód powinien zatem opierać się na sprawdzonych metodach pomiarowych i wspólnych standardach, które umożliwią rzetelną ocenę oraz porównywanie wyników pochodzących z różnych źródeł.

Współpraca instytucji podstawą skutecznej ochrony wód

Rozwój zintegrowanego monitoringu wymaga współpracy instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska i gospodarowanie wodami. Wody Polskie i Inspekcja Ochrony Środowiska od lat współdziałają m.in. przy monitoringu wód i wdrażaniu dyrektywy azotanowej. Dotychczasowe doświadczenia wskazują na znaczenie sprawnej wymiany informacji, jasnego podziału kompetencji i wspólnego wykorzystywania danych.

Połączenie informacji o jakości i ilości wód, wyników pomiarów prowadzonych przez różne instytucje oraz narzędzi prognostycznych może w przyszłości wspierać zarządzanie zasobami wodnymi w skali całych zlewni. Pozwoliłoby to uwzględniać zarówno stan środowiska wodnego, jak i dostępność zasobów, a w konsekwencji lepiej planować działania służące ich ochronie.

Jubileusz i perspektywy rozwoju monitoringu

Konferencję zorganizowano z okazji 35. rocznicy powołania Inspekcji Ochrony Środowiska. Ustawa o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska weszła w życie 28 października 1991 r. Do zadań Inspekcji należy m.in. prowadzenie Państwowego Monitoringu Środowiska oraz kontrola przestrzegania przepisów ochrony środowiska.

Jubileusz stał się okazją zarówno do wyrażenia uznania dla dotychczasowej działalności Inspekcji, jak i do rozmowy o kierunkach rozwoju monitoringu środowiska w Polsce. Przedstawiona przez Prezesa Wód Polskich wizja zakłada stopniowe przejście od monitorowania stanu wód do zintegrowanego systemu, który łączy dane, umożliwia prognozowanie zagrożeń i wspiera kompleksowe zarządzanie zasobami wodnymi w skali całego kraju

Zdjęcia (3)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii.

Prądnik odzyska życie. Ruszył projekt przywracania ciągłości ekologicznej krakowskiej rzeki

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

Jeszcze niedawno nazywano go „krakowską Amazonką”. Dziś Prądnik, malowniczy dopływ Wisły, tonie w zanieczyszczeniach i pod ciężarem betonowych barier. WWF Polska oraz Bonneville Environmental Foundation (BEF), we współpracy z Wodami Polskimi, rozpoczęły projekt, który przywróci rzece życie i połączy ją z Wisłą.

Prądnik to niewielka, 33-kilometrowa rzeka, która płynie przez obszar Ojcowskiego Parku Narodowego i uchodzi do Wisły w Krakowie, gdzie znana jest jako Białucha. Jej górny bieg zachwyca naturalnym krajobrazem Doliny Prądnika – to jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w Polsce. Niestety, im bliżej miasta, tym rzeka staje się bardziej zdegradowana.

Na liczącym zaledwie 19 kilometrów odcinku między Sułoszową, a Krakowem, podczas społecznej inwentaryzacji przeprowadzonej przez osoby zaangażowane w ochronę rzek, zidentyfikowano niemal 200 rur odprowadzających nieoczyszczone ścieki i kilkanaście dzikich wysypisk. Dodatkowo miejscami rzeka została uregulowana i obudowana różnego rodzaju umocnieniami brzegowymi, co ograniczyło jej zdolności do samooczyszczania.

Od granic Krakowa, Prądnik płynie jednak swobodnie, meandrując wśród drzew przez obszar użytku ekologicznego - terenu objętego szczególną ochroną. Niestety poniżej rzeka napotyka na betonowe progi, które uniemożliwiają migrację ryb i innych organizmów wodnych do tego pięknego, naturalnego i urozmaiconego siedliskowo odcinka. Wiele lat temu Prądnik został sztucznie podzielony na fragmenty – a każda rzeka, by mogła żyć, potrzebuje zachowania ciągłości.

Dwa progi, które otworzą rzekę na nowo

W ramach wspólnego projektu WWF Polska i Bonneville Environmental Foundation, na podstawie porozumienia z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, do końca 2028 roku zostaną udrożnione dwie kluczowe bariery na rzece:

Stopień 1 – przy ujściu do Wisły

Na odcinku ujściowym, zaledwie 170 metrów od Wisły, znajdowała się pierwsza bariera. To ona zamykała rybom drogę z Wisły do miejsc tarliskowych i schronień w Prądniku. Ponieważ budowla stanowi ujęcie wody do elektrociepłowni, nie może zostać trwale usunięta. Mamy jednak rozwiązanie. We wrześniu 2026 r. usypaliśmy żwirowo-kamienną pryzmę, która sprawia, że woda na stałe przykrywa próg i udrożnia rzekę, pozwalając wodzie i znajdującym się w niej organizmom swobodnie płynąć. Powstanie nowe bystrze – dynamiczny odcinek rzeki, który nie tylko umożliwi wędrówki rybom, ale też, dzięki rumowisku skalnemu i żwirowemu, stanie się schronieniem i miejscem rozrodu dla wielu organizmów wodnych – od ryb po bezkręgowce wodne.

Stopień 2 – w Parku Białoprądnickim im. Tadeusza Kościuszki (planowane prace: jesień 2028 roku)

Druga bariera to pozostałość, a w zasadzie fundamenty starego, ponad 100 letniego jazu iglicowego, który dziś nie pełni już swoich dawnych funkcji, a stanowi istotną barierę migracyjną. Z racji bliskości zabudowań i ograniczonej powierzchni do dyspozycji, próg zostanie przekształcony w rampę kamienną, która umożliwi organizmom wodnym migrację w górę i w dół rzeki, a także stworzy nowe, naturalne siedliska dla ryb.

Efekty przyrodnicze projektu

– Odtworzenie ciągłości ekologicznej to klucz do przywrócenia życia rzece. Dzięki tym działaniom umożliwimy rybom powrót do miejsc tarliskowych i umożliwi im swobodną migrację w górę i w dół rzeki. Odtworzymy naturalne siedliska dla fauny bezkręgowej, a tym samym poprawimy jakość wód Prądnika – mówi Robert Waradzyn, starszy specjalista ds. renaturyzacji wód WWF Polska. – Odbudowane obszary skalne oraz żwirowe pozwolą rzece znów się oczyszczać i regenerować.

Projekt przyczyni się do poprawy stanu ekologicznego rzeki oraz zwiększenia różnorodności biologicznej w jej dolinie. Działania na rzecz odtworzenia naturalnych funkcji rzeki mogą również przynieść wymierne korzyści mieszkańcom, wspierać ograniczanie ryzyka podtopień, łagodzić skutki upałów i poprawiać jakość przestrzeni miejskiej.

Rzeka i jej dolina pełnią istotne funkcje przyrodnicze, takie jak retencjonowanie wody, regulacja lokalnego mikroklimatu oraz tworzenie siedlisk dla wielu gatunków roślin i zwierząt. Jednocześnie stanowią przestrzeń sprzyjającą rekreacji, wypoczynkowi i aktywności fizycznej. Ochrona i poprawa stanu rzeki to zatem inwestycja zarówno w środowisko naturalne, jak i w jakość życia mieszkańców.

WWF Polska i Wody Polskie wspólnie na rzecz odbudowy ekosystemów wodnych

Projekt na Prądniku to jedno z przedsięwzięć realizowanych wspólnie przez WWF Polska i Wody Polskie. Obie organizacje współpracują na rzecz przywracania ciągłości ekologicznej rzek, odbudowy ekosystemów wodnych i renaturyzacji cieków, łącząc cele środowiskowe z potrzebami związanymi z funkcjonowaniem istniejącej infrastruktury.

– Skuteczna ochrona rzek wymaga współpracy oraz połączenia wiedzy i doświadczenia różnych środowisk. Projekt na Prądniku pokazuje, że dzięki zaangażowaniu administracji publicznej, organizacji pozarządowych i partnerów wspierających działania na rzecz środowiska można wypracowywać rozwiązania, które przywracają rzekom ciągłość ekologiczną, a jednocześnie pozwalają zachować funkcje istniejącej infrastruktury. To konkretna korzyść dla organizmów wodnych i ważny krok w kierunku odbudowy bioróżnorodności naszych rzek – mówi Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Wody Polskie i WWF Polska są również partnerami projektu LIFE for Rivers, realizowanego w dorzeczu Parsęty, oraz uczestniczą w pracach Grupy roboczej ds. programu LIFE, prowadzonej wspólnie z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Obie organizacje brały także udział w testowaniu metodyki wyznaczania rzek swobodnie płynących, która ma wspierać planowanie działań renaturyzacyjnych i realizację celów określonych w unijnym rozporządzeniu w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych.

Partnerstwo na rzecz rzek

Projekt realizowany jest we współpracy z amerykańską organizacją non-profit Bonneville Environmental Foundation (BEF), z siedzibą w Portland w stanie Oregon, która od ponad 25 lat działa na rzecz ochrony zasobów wodnych i klimatu. Jej misją jest tworzenie innowacyjnych rozwiązań środowiskowych poprzez współpracę z partnerami z różnych sektorów, koncentrując się głównie na odnawialnych źródłach energii i odbudowie zasobów wodnych.

– To wyjątkowe partnerstwo łączące doświadczenie lokalne z międzynarodowym. Cieszymy się, że wspólnie z WWF Polska możemy wspierać działania rewitalizacyjne, które realnie poprawiają stan środowiska i przywracają rzeki naturze – mówi Sara Hoversten, starsza dyrektor ds. zarządzania zasobami wodnymi w BEF.

Bonneville Environmental Foundation pomaga firmom inwestować w rozwiązania zwiększające odporność na niedobory wody, w tym w projekty przywracające naturalne siedliska, usuwające bariery utrudniające migrację ryb oraz wdrażające rozwiązania zmniejszające zanieczyszczenie wody. Do tej pory BEF pozyskała ponad 70 milionów dolarów na wsparcie ponad 500 projektów, które poprawiły jakość i bioróżnorodność zasobów wodnych.

Projekt na rzece Prądnik, pierwszy tego rodzaju wspierany przez BEF w Polsce, w pomaga realizować cel, jakim jest ochrona i odtwarzanie ekosystemów słodkowodnych.

Rzeka nie ma głosu. Ale my możemy mówić w jej imieniu.

Bonneville Environmental Foundation (BEF) to amerykańska organizacja non-profit, która wspiera firmy w dążeniu do równowagi z środowiskiem poprzez kompleksową ofertę produktów ekologicznych, programów edukacyjnych i działań na rzecz społeczności lokalnych. W ramach programu Business For Water StewardshipTM Fundacja współpracuje z lokalnymi społecznościami i decydentami politycznymi, wdrażając rozwiązania, które mają zagwarantować ludziom, przyrodzie, gospodarce i ekosystemom dostęp do wystarczającej ilości czystej wody – niezbędnej do ich rozwoju.

Wideo

Zdjęcia (4)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii.

Projekt MISSO z udziałem Wód Polskich z rekomendacją do dofinansowania w programie HYDROSTRATEG

Wed, 28 Oct 2026 00:00:00 +0100

Mobilny system wspierany przez sztuczną inteligencję, który pozwoli szybciej badać jakość wód i identyfikować zagrożenia środowiskowe, ma szansę zostać wdrożony dzięki dofinansowaniu w ramach programu HYDROSTRATEG. Projekt MISSO, realizowany przez konsorcjum z udziałem Wód Polskich, znalazł się w gronie zaledwie pięciu najwyżej ocenionych przedsięwzięć spośród siedemnastu zgłoszonych do IV konkursu programu. Wody Polskie uczestniczą w przedsięwzięciach wyłonionych we wszystkich czterech dotychczasowych naborach, konsekwentnie angażując się w rozwój innowacyjnych rozwiązań wspierających gospodarkę wodną.

Mobilne centrum badania jakości wód

Projekt MISSO, przygotowany przez konsorcjum Politechniki Warszawskiej, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz MAGLY Sp. z o.o., został pozytywnie oceniony i rekomendowany do dofinansowania w IV konkursie programu HYDROSTRATEG organizowanym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Jego celem jest opracowanie mobilnego systemu umożliwiającego szybkie badanie wybranych parametrów jakości wód powierzchniowych bezpośrednio w terenie oraz interpretację wyników z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Rozwiązanie ma wspierać wcześniejsze rozpoznawanie zagrożeń środowiskowych i ułatwiać dostęp do informacji o jakości wody. Wody Polskie wnoszą do projektu swoje doświadczenie w gospodarowaniu wodami oraz wiedzę dotyczącą potrzeb związanych z monitorowaniem ich jakości. Instytucja będzie uczestniczyć w przygotowaniu danych i procedur pomiarowych, a także w terenowej weryfikacji rezultatów, co pozwoli ocenić opracowywane rozwiązanie pod kątem jego praktycznego zastosowania w gospodarce wodnej.

– Innowacje są dziś jednym z fundamentów budowania nowoczesnej i odpornej na wyzwania przyszłości gospodarki wodnej. Dlatego konsekwentnie angażujemy się w projekty badawczo-rozwojowe. Szczególnie cieszy fakt, że projekt MISSO został rekomendowany do dofinansowania w gronie zaledwie pięciu najwyżej ocenionych przedsięwzięć spośród siedemnastu zgłoszonych do konkursu. To potwierdza wysoką jakość przygotowywanych przez Wody Polskie wniosków. Wspólnie z partnerami naukowymi i technologicznymi tworzymy rozwiązania, które nie pozostają jedynie koncepcjami badawczymi, ale mają realny potencjał wdrożeniowy i mogą wspierać codzienną pracę służb odpowiedzialnych za gospodarowanie wodami. – mówi Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Całkowita wartość projektu MISSO wynosi 22 217 194 zł, a jego realizację zaplanowano na 36 miesięcy, od 1 stycznia 2027 r. do 31 grudnia 2029 r.

Połączenie nauki, technologii i praktyki

Liderem konsorcjum jest Politechnika Warszawska, odpowiedzialna za realizację prac naukowo-badawczych. Partnerem technologicznym projektu jest MAGLY Sp. z o.o. (WaterSense), rozwijająca rozwiązania technologiczne i informatyczne. Zaangażowanie Wód Polskich obejmuje zarówno przygotowanie projektu, jak i planowaną realizację działań.

– Innowacyjne technologie, wiedza naukowa i doświadczenie praktyczne są dziś kluczowe dla skutecznej ochrony zasobów wodnych. Projekt MISSO to przykład współpracy, która może przyczynić się do szybszego wykrywania zagrożeń środowiskowych i rozwoju nowoczesnych narzędzi monitorowania jakości wód. Cieszy mnie, że dzięki zaangażowaniu pracowników Departamentu Inwestycji i Renaturyzacji Wód Polskich projekt uzyskał pozytywną ocenę w wymagającym procesie konkursowym. To już czwarty projekt przygotowany z udziałem Wód Polskich, który otrzymał rekomendację do dofinansowania w programie HYDROSTRATEG, co potwierdza wysoką jakość naszych inicjatyw badawczo-rozwojowych – mówi Marta Barszczewska-Skąpska, dyrektor Departamentu Inwestycji i Renaturyzacji Wód Polskich.

Kolejny projekt Wód Polskich w programie HYDROSTRATEG

Wody Polskie uczestniczą już w trzech projektach badawczo-rozwojowych wyłonionych we wcześniejszych edycjach programu HYDROSTRATEG, co potwierdza ich aktywną rolę w rozwijaniu innowacji dla gospodarki wodnej. Projekty te umożliwiają testowanie innowacyjnych rozwiązań w praktyce i tworzenie narzędzi, które w przyszłości mogą wspierać gospodarowanie wodami na coraz szerszą skalę.

HydroIQ – inteligentny system wspierający retencję, poprawę jakości wód i ochronę bioróżnorodności poprzez połączenie monitoringu środowiskowego z automatycznym sterowaniem urządzeniami wodnymi. Rozwiązanie będzie analizować dane hydrologiczne i dostosowywać swoje działanie do aktualnych warunków, zwiększając efektywność gospodarowania wodą.

Drugim przedsięwzięciem jest projekt Inteligentnej drogi wodnej przyszłości, którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa żeglugi śródlądowej. System połączy funkcje nawigacyjne z bieżącym monitoringiem warunków hydrologicznych i jakości wody, wykorzystując sieć nowoczesnych znaków nawigacyjnych wyposażonych w czujniki pomiarowe.

Trzecim projektem jest system monitorowania mikroplastików i substancji ropopochodnych w wodzie w czasie rzeczywistym. Powstające rozwiązanie umożliwi automatyczne, ciągłe wykrywanie zanieczyszczeń bez konieczności prowadzenia czasochłonnych analiz laboratoryjnych, co pozwoli szybciej reagować na zagrożenia dla środowiska wodnego.

Innowacje dla nowoczesnej gospodarki wodnej

Wody Polskie konsekwentnie rozwijają działalność badawczo-rozwojową, wdrażając innowacyjne rozwiązania wspierające zarządzanie zasobami wodnymi oraz zwiększające odporność kraju na skutki zmian klimatu. Kluczowym elementem tych działań jest współpraca nauki, administracji i biznesu, która pozwala skutecznie łączyć wiedzę ekspercką z praktycznymi potrzebami gospodarki wodnej.

Zbiornik Kamieniec Ząbkowicki coraz bliżej realizacji. Trwają badania i prace projektowe

Tue, 27 Oct 2026 00:00:00 +0100

Wody Polskie kontynuują przygotowania do budowy zbiornika retencyjnego Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej. Inwestycja ma zwiększyć bezpieczeństwo przeciwpowodziowe w regionie, a także wspierać retencję wody i łagodzić skutki suszy. Obecnie opracowywana jest dokumentacja projektowa, prowadzone są badania geologiczne i geotechniczne oraz analizy hydrauliczne i środowiskowe. Równolegle trwają procedury administracyjne i przygotowania do wyboru wykonawcy przyszłych robót budowlanych.

- Bezpieczeństwo przeciwpowodziowe wymaga długofalowego planowania i odpowiedzialnego przygotowania inwestycji. Zbiornik Kamieniec Ząbkowicki ma być ważnym elementem systemu ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Nysy Kłodzkiej. Dlatego tak istotne jest dokładne rozpoznanie warunków terenowych, weryfikacja rozwiązań technicznych i uwzględnienie wymagań środowiskowych. Naszym celem jest przygotowanie infrastruktury, która będzie służyć mieszkańcom regionu i zwiększy możliwości bezpiecznego gospodarowania wodą – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Dokumentacja projektowa i badania terenowe

Trwają prace nad dokumentacją projektową dla planowanego zbiornika. Obejmują one również opracowanie rozwiązań dotyczących układu drogowego, obiektów mostowych, sieci oraz infrastruktury niezbędnej do przyszłej eksploatacji obiektu.

Istotnym elementem przygotowań jest szczegółowe rozpoznanie warunków gruntowych. Zakres badań geologicznych i geotechnicznych rozszerzono i obejmuje on około 12 km wierceń i sondowań. Zebrane dane pozwolą określić warunki posadowienia obiektów hydrotechnicznych i odpowiednio dostosować rozwiązania projektowe do lokalnych uwarunkowań.

W toku projektowania wprowadzono także zmiany mające poprawić bezpieczeństwo przeciwpowodziowe i ograniczyć ingerencję w istniejącą zabudowę. Przewidziano m.in. korektę przebiegu zapory czołowej i odsunięcie jej od zabudowy Kamieńca Ząbkowickiego, wydłużenie zapory lewobrzeżnej w kierunku wysokiego brzegu poniżej Barda oraz poszerzenie strefy wlotowej do zbiornika. W rejonie Przyłęku zaplanowano również budowę nowego obiektu mostowego i przebudowę układu komunikacyjnego.

Analizy hydrauliczne i weryfikacja rozwiązań technicznych

Ważną częścią prac projektowych są analizy hydrauliczne, które pozwalają ocenić działanie planowanych urządzeń i zweryfikować przyjęte rozwiązania techniczne. Prowadzone jest modelowanie numeryczne urządzeń zrzutowych, przelewu awaryjnego i przepławki dla ryb. Równolegle na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu realizowane są badania na modelu fizycznym urządzeń zrzutowych i przepławki.

Wyniki analiz i badań posłużą do optymalizacji projektowanych rozwiązań oraz oceny ich funkcjonowania w różnych warunkach przepływu. To istotny etap przygotowania inwestycji, pozwalający zweryfikować przyjęte założenia jeszcze przed rozpoczęciem robót budowlanych.

Procedury środowiskowe i administracyjne

Równolegle prowadzone są procedury administracyjne i środowiskowe. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach prowadzi Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu. 2 września 2026 r. określono szczegółowy zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z aktualnym harmonogramem przedłożenie raportu planowane jest na 26 października 2026 r.

Inwentaryzacja przyrodnicza została zasadniczo zakończona. Obecnie finalizowane są analizy dotyczące m.in. środowiska przyrodniczego, wód powierzchniowych i podziemnych oraz krajobrazu. Przygotowywane są również rozwiązania służące ograniczeniu i kompensacji potencjalnych oddziaływań inwestycji na środowisko.

Opracowywany jest także operat wodnoprawny. Złożenie wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego planowane jest na koniec października 2026 r. Uzyskanie wymaganych decyzji i uzgodnień będzie niezbędne do przejścia do kolejnych etapów przedsięwzięcia.

Przygotowania do wyboru wykonawcy robót budowlanych

Wody Polskie przygotowują się do kolejnego etapu inwestycji – wyboru wykonawcy przyszłych robót budowlanych. 31 sierpnia 2026 r. rozpoczęto procedurę Wczesnego Zaangażowania Rynku (Early Market Engagement – EME). Spotkanie z zainteresowanymi podmiotami odbyło się 15 września, a 7 października przeprowadzono dodatkową sesję pytań i odpowiedzi.

Informacje i uwagi zebrane w trakcie dialogu z rynkiem są wykorzystywane przy przygotowywaniu dokumentacji przetargowej. Pozwala to uwzględnić uwarunkowania techniczne i organizacyjne przedsięwzięcia na etapie planowania przyszłego postępowania. Termin rozpoczęcia robót będzie zależał od zakończenia prac przygotowawczych, uzyskania wymaganych decyzji i pozwoleń oraz przeprowadzenia procedury wyboru wykonawcy.

Zbiornik Kamieniec Ząbkowicki – funkcje i parametry

Planowany zbiornik Kamieniec Ząbkowicki powstanie na Nysie Kłodzkiej, na terenie gmin Kamieniec Ząbkowicki i Bardo. Jego podstawowym zadaniem będzie ograniczanie zagrożenia powodziowego poprzez przejmowanie części wezbranych wód i redukowanie kulminacji fali powodziowej. Inwestycja ma zwiększyć ochronę miejscowości położonych w dolinie Nysy Kłodzkiej, w tym terenów znajdujących się poniżej planowanego zbiornika.

Obiekt ma pełnić również funkcję retencyjną, wspierając gospodarowanie zasobami wodnymi w okresach ich niedoboru. Magazynowanie wody i możliwość regulowania odpływu mają zwiększyć elastyczność zarządzania zasobami wodnymi w regionie. Projekt przewiduje także wykorzystanie potencjału energetycznego wody poprzez budowę małej elektrowni wodnej.

Najważniejsze parametry planowanego zbiornika:

Lokalizacja: Nysa Kłodzka, teren gmin Kamieniec Ząbkowicki i Bardo.
Maksymalna pojemność: około 104 mln m3.
Powierzchnia zalewu: około 1000 ha.
Wysokość zapory: około 19 m.
Długość zapory: około 2,3 km.
Planowana elektrownia wodna: moc około 2 MW, szacowana średnioroczna produkcja energii około 11,3 GWh.

Zbiornik ma uzupełnić istniejący system retencyjny w dolinie Nysy Kłodzkiej, obejmujący m.in. zbiorniki Topola, Kozielno, Otmuchów i Nysa. Będzie tym samym kolejnym elementem infrastruktury służącej ograniczaniu skutków wezbrań w dorzeczu Odry.

Przedsięwzięcie jest obecnie na etapie przygotowawczym. Przejście do realizacji robót budowlanych będzie wymagało zakończenia prac projektowych, uzyskania niezbędnych decyzji i pozwoleń oraz wyboru wykonawcy.

Zdjęcia (3)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii.