Aktualności - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Portal Gov.pl

Medale „Gloria Artis” dla wybitnych postaci kultury - październik 2026

Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

W październiku br. 96 osób odebrało Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Medalem uhonorowane zostały także Teatr Muzyczny w Łodzi, zespół „Sztywny Pal Azji”, Instytucja Filmowa „Silesia Film” w Katowicach oraz Towarzystwo Przyjaciół Janowca nad Wisłą.

Odznaczenie resortu kultury przyznawane jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i działalności kulturalnej, a także za ochronę kultury i dziedzictwa narodowego.

Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

prof. dr hab. Tadeusz Szczepański – historyk filmu, krytyk filmowy, tłumacz i kulturoznawca. Od lat związany ze szkolnictwem wyższym, prowadzi działalność dydaktyczną i naukową, kształcąc kolejne pokolenia filmoznawców i twórców. Pełni funkcję profesora zwyczajnego w Szkole Filmowej w Łodzi, gdzie jest związany z Wydziałem Organizacji Sztuki Filmowej. Specjalizuje się w historii kina europejskiego, w szczególności kina skandynawskiego, rosyjskiego i twórczości Ingmara Bergmana. Autor licznych publikacji poświęconych kinu europejskiemu, w tym monografii i opracowań dotyczących twórczości wybitnych reżyserów.
prof. dr hab. Jarosław Kamiński - montażysta filmowy i nauczyciel akademicki. Od 1992 roku związany ze Szkołą Filmową w Łodzi, gdzie obecnie kieruje Katedrą Montażu. Ukończył montaż filmowy na praskiej FAMU, gdzie uzyskał także stopień doktora. Członek Polskiej Akademii Filmowej, Europejskiej Akademii Filmowej i Amerykańskiej Akademii Filmowej oraz współzałożyciel Polskiego Stowarzyszenia Montażystów, którego był prezesem. Był montażystą wielu znaczących polskich filmów, takich jak m.in. „Ida”, „Zimna wojna”, „Pokłosie”, „Jack Strong”, „Jesteś Bogiem”, „Córki dancingu” oraz „Quo vadis, Aida?”, nominowanego do Oscara w kategorii najlepszego filmu międzynarodowego.
Jan Borysewicz – gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów i producent muzyczny. Lider, współzałożyciel i główny twórca repertuaru zespołu Lady Pank. Karierę muzyczną rozpoczynał w latach 70., współpracując m.in. z zespołami Nurt i Budka Suflera. W 1981 roku wraz z Andrzejem Mogielnickim stworzył zespół Lady Pank, który w kolejnych dekadach stał się jedną z najważniejszych formacji polskiego rocka. Jest autorem muzyki do wielu przebojów zespołu, m.in. „Mniej niż zero”, „Kryzysowej narzeczonej”, „Wciąż bardziej obcego” i „Zamków na piasku”. Laureat Nagrody 100-lecia ZAiKS-u.
Janusz Panasewicz – wokalista rockowy i autor tekstów. Od ponad czterech dekad związany z zespołem Lady Pank, którego jest frontmanem i jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów polskiego rocka. Współtwórca sukcesu najważniejszych nagrań i koncertowego wizerunku grupy. Jego charakterystyczny głos i sposób interpretacji stały się jednym ze znaków rozpoznawczych zespołu Lady Pank, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 45-lecia działalności. Jest również artystą solowym – wydał dwa albumy.
Zbigniew Hołdys – muzyk rockowy, kompozytor, wokalista i instrumentalista. Autor tekstów, poeta, felietonista, redaktor, grafik oraz scenarzysta filmowy. W latach 1977-1991 lider, główny kompozytor i gitarzysta grupy muzycznej Perfect, której był współzałożycielem. Dzięki jego kompozycjom, takim jak: „Chcemy być sobą”, „Nie płacz Ewka”, „Ale wkoło jest wesoło”, „Niewiele ci mogę dać” czy „Autobiografia”, Perfect uzyskał dużą popularność. Były członek zespołów: Kwiaty Warszawy, RH−, Maryla Rodowicz i Jej Gitarzyści, Dzikie Dziecko oraz MWNH. Jako muzyk sesyjny współpracował też z zespołami: Andrzej i Eliza, Dwa plus jeden oraz grupą En Face. Pisał teksty utworów m.in. dla Dariusza Kozakiewicza oraz zespołów Lady Pank i Budka Suflera. W duecie wokalnym z Anną Jantar nagrał utwór „Ktoś między nami” i ostatnią płytę piosenkarki pt. „Anna Jantar”. Od 2024 roku współtworzy projekt muzyczny o nazwie Hołdys/Waglewski/Karimski Orchestra, z którym po raz pierwszy wystąpił w ramach Gitarowego Rekordu Guinnessa we Wrocławiu.
Cezary Żak - aktor teatralny, filmowy i telewizyjny oraz reżyser teatralny. Absolwent Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej we Wrocławiu. Jego debiutem aktorskim była rola działacza społecznego w sztuce Stanisława Ignacego Witkiewicza „Panna Tutli Putli” we Wrocławskim Teatrze Współczesnym 15 marca 1986 roku. W swojej karierze związany był m.in. z Teatrem im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze (1995-1996) oraz Teatrem Powszechnym w Warszawie (1997-2006). Ogólnopolską popularność przyniosły mu role w „Miodowych latach” oraz serialu „Ranczo”. Od 2012 roku zajmuje się reżyserią teatralną. Jego debiutem reżyserskim był spektakl „Trzeba zabić starszą panią” w Och-Teatrze. Następnie wyreżyserował sztuki: „Złodziej”, „Truciciel”, „Serca na odwyku”, „Kolacja dla głupca”, „Dziewczyna z pociągu”, „Przesyłka z zaświatów” i „Pułapka”. Przez cztery lata razem z Tadeuszem Drozdą występował też w kabarecie „Drozda Show”.
Barbara Nowak-Obelinda – historyk sztuki i wieloletnia konserwatorka zabytków, związana z ochroną dziedzictwa kulturowego na Mazowszu i Dolnym Śląsku. Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1976 roku pracowała w instytucjach zajmujących się ochroną zabytków. W latach 1982-90 kierowała Biurem Badań i Dokumentacji Zabytków w Wałbrzychu, w latach 1991-98 pracowała jako starszy specjalista w Państwowej Służbie Ochrony Zabytków, Oddziale Wojewódzkim w Wałbrzychu, od 1999 roku pełniąc funkcję kierownika tej placówki. W latach 2012-2021 pełniła funkcję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Wieloletnia członkini Śląskiego Oddziału Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków oraz Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Oddział Wrocław. Od 2005 roku członkini Międzynarodowej Rady Konserwatorskiej Parku Mużakowskiego i Parku Branitz. Autorka opracowań dotyczących ewidencji zabytków i artykułów poświęconych ich ochronie. Za działalność na rzecz dziedzictwa kulturowego została uhonorowana m.in. Srebrnym i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Nagrodą im. prof. Jana Zachwatowicza za 2021 rok.
Wojciech Kapałczyński – historyk sztuki, konserwator zabytków, autor publikacji poświęconych dziedzictwu kulturowemu Dolnego Śląska. Ukończył konserwatorstwo i zabytkoznawstwo na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1977-1989 pracował w Biurze Studiów i Dokumentacji Zabytków w Jeleniej Górze, gdzie zajmował stanowiska adiunkta konserwatorskiego, kustosza oraz kierownika. W latach 1989-1998 pełnił funkcję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Jeleniej Górze. W latach 1999-2017 kierował delegaturą Dolnośląskiego Urzędu Ochrony Zabytków w Jeleniej Górze. Członek Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2016-2020. Autor i współautor publikacji dotyczących historii, architektury i zabytków regionu, m.in. „Kowary” (1993), „Zabytki Jeleniej Góry i powiatu” (2002), „Kościoły i kaplice Kotliny Jeleniogórskiej” (2011) oraz „Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej” (2019). Za działalność zawodową i społeczną został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Złotą Odznaką „Za opiekę nad zabytkami” oraz odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.
Roman Marcinek – historyk, specjalista w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytkoznawstwa i krajobrazu kulturowego. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1984-1985 oraz 1987-1991 pracował jako starszy archiwista w Oddziale Staropolskim Archiwum Państwowego w Krakowie. Od 1992 do 2022 roku był związany z krakowskim oddziałem Ośrodka Dokumentacji Zabytków i jego kolejnymi instytucjonalnymi następcami. W latach 2000-2007 kierował tą placówką. W latach 1994-2007 pełnił funkcję redaktora „Tek Krakowskich” oraz serii wydawniczej „Krajobraz kulturowy Polski”. Kierował zespołami przygotowującymi wnioski o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO małopolskich kościołów drewnianych oraz polskich i ukraińskich cerkwi. Przygotowywał również dokumentację dotyczącą uznania obiektów i zespołów za pomniki historii. Autor licznych artykułów i książek poświęconych historii, ochronie zabytków, krajobrazowi kulturowemu oraz historii życia codziennego. W latach 2001-2009 był rzeczoznawcą Ministra Kultury, a od 2012 roku pełni funkcję rzeczoznawcy Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Od 2022 roku jest wiceprezesem Zarządu Głównego tego stowarzyszenia. Uhonorowany m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Srebrnym i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Nagrodą im. Gerarda Ciołka Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków.
Zdzisław Bieleń – doktor nauk humanistycznych, historyk i bibliotekarz. W swoich publikacjach zajmował się działalnością bibliotek publicznych Lubelszczyzny, zagadnieniami bibliotekarstwa, a przede wszystkim historią powstania styczniowego w regionie. W dorobku ma ok. 180 pozycji bibliograficznych, w tym monografie, wydawnictwa krytyczne i wspomnieniowe. Przez wiele lat pracował w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora do spraw merytorycznych. Był także redaktorem branżowego czasopisma „Bibliotekarz Lubelski”. Należy do Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego oraz Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Za swoją działalność otrzymał m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Za pracę bibliofilską oraz upowszechnianie książki i literatury został też uhonorowany Orderem Białego Kruka ze Słonecznikiem. W 2026 roku obchodzi 90. rocznicę urodzin.

Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Katarzyna Kowalska (Kasia Kowalska) - wokalistka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna. Jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystek muzyki popularnej, obecna na scenie od początku lat 90. W swoim dorobku ma kilkanaście albumów i liczne przeboje. Jej twórczość obejmuje zarówno muzykę pop i rock, jak i bardziej osobiste projekty autorskie.
Anita Lipnicka - wokalistka i autorka tekstów, jedna z najważniejszych postaci polskiej muzyki popularnej ostatnich dekad. Karierę rozpoczęła jako wokalistka zespołu Varius Manx, z którym nagrała m.in. albumy „Emu” i „Elf”. Od 1996 roku rozwija karierę solową. Jej debiutancki album nosił tytuł „Wszystko się może zdarzyć”.
Andrzej Sołtysik – kierownik produkcji filmowej wielu ważnych i popularnych polskich filmów, m.in. „Vabanku”, „Seksmisji”, „Vabanku II”, „Kingsajzu”, „Deja vu”, „Krolla”, „Psów” i „Psów 2”. Absolwent i wieloletni pracownik Szkoły Filmowej w Łodzi. W 2025 roku otrzymał Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich za całokształt dokonań.
prof. Maria Wrońska – rzeźbiarka i pedagog. Od początku lat 90. związana z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Obecnie prowadzi Studium Relacji Przestrzennych na Wydziale Rzeźby i Mediacji Sztuki. W swojej twórczości podejmuje temat kondycji człowieka, relacji przestrzeni i doświadczenia oraz społecznego wymiaru sztuki. Autorka licznych realizacji i projektów artystycznych.
Marcel Sławiński – scenograf. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, gdzie obecnie prowadzi Pracownię Scenografii, oraz Wydziału Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Wraz z Katarzyną Sobańską stworzył scenografię do takich filmów, jak m.in. „Ida”, „W ciemności”, „Zimna wojna”, „Jesteś Bogiem” i „Sala samobójców. Hejter”. Za scenografię do „Młyna i krzyża” otrzymał nagrodę na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i Polską Nagrodę Filmową „Orzeł”.
Katarzyna Sobańska – scenografka, graficzka i malarka. Absolwentka Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie – filii w Katowicach. Adiunktka ASP w Katowicach oraz ASP w Warszawie, gdzie jest związana z Katedrą Scenografii Filmowej i Telewizyjnej. Wraz z Marcelem Sławińskim prowadzi Pracownię Scenografii na ASP w Katowicach. Współtworzyła scenografię do takich filmów, jak m.in. „Ida”, „W ciemności”, „Zimna wojna”, „Jesteś Bogiem” i „Sala samobójców. Hejter”. Laureatka m.in. nagrody za scenografię na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Ziyad Raoff – artysta i pedagog, związany z Akademią Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. W swojej działalności artystycznej i dydaktycznej zajmuje się sztukami wizualnymi, łącząc praktykę twórczą z pracą akademicką.
Dorota Anna Dąbek – aktorka-lalkarka, reżyserka i autorka tekstów piosenek. Współzałożycielka Unii Teatr Niemożliwy. Od 1996 roku działa w stowarzyszeniu, a jako prezeska Sceny Lalkowej im. Jana Wilkowskiego w Kwidzynie jest pomysłodawczynią i główną organizatorką Międzynarodowego Festiwalu Miniatur Lalkowych ANIMO, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 25-lecia. Prowadzi również warsztaty teatralne i edukacyjne.
Bogdan Białek – psycholog, dziennikarz, wydawca i działacz społeczny. Założyciel i prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego w Kielcach oraz założyciel i wieloletni redaktor naczelny miesięcznika psychologicznego „Charaktery”. Od połowy lat 90. angażuje się w działania na rzecz pamięci o pogromie kieleckim, dialogu polsko-żydowskiego i chrześcijańsko-żydowskiego oraz edukacji na rzecz przeciwdziałania antysemityzmowi.
Anna Kadulska – aktorka, od 1991 roku związana z Teatrem Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Występuje również w Teatrze bez Sceny Andrzeja Dopierały.
prof. dr hab. Małgorzata Bielecka-Kiesner – artystka i pedagog, profesor Instytutu Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Autorka publikacji poświęconych sztuce i edukacji artystycznej oraz ponad 40 wystaw indywidualnych. Uczestniczyła w licznych międzynarodowych sympozjach, plenerach i projektach z zakresu sztuki i edukacji artystycznej, m.in. w Niemczech, Danii, Włoszech i USA.
Izabela Trojanowska – piosenkarka, aktorka filmowa i teatralna. Popularność przyniosły jej takie utwory, jak: „Wszystko, czego dziś chcę” i „Tyle samo prawd ile kłamstw”. Szerokiej publiczności znana m.in. z serialu „Klan”.
Jacek Królik - gitarzysta, wirtuoz, muzyk sesyjny, kompozytor i producent muzyczny. Współpracuje z czołowymi artystami polskiej sceny muzycznej, m.in. Grzegorzem Turnauem, Krzysztofem Cugowskim, Justyną Steczkowską, Urszulą, Renatą Przemyk i Ewą Bem. Współzałożyciel zespołu Brathanki, a także członek projektu Giganci Gitary. Autor muzyki filmowej, m.in. do komedii Juliusza Machulskiego „Ile waży koń trojański?”.
Adam Wendt – saksofonista, kompozytor, aranżer oraz pedagog. Jeden z czołowych polskich saksofonistów tenorowych. Od 1985 roku związany z zespołem Walk Away. Współpracował również z wieloma znanymi artystami, m.in. z Urszulą Dudziak. Prowadzi własne projekty muzyczne, komponuje i aranżuje utwory, a także zajmuje się działalnością pedagogiczną.
Renata Teresa Korek – pedagożka, menedżerka kultury, badaczka, pisarka i artystka. Od 1996 roku kieruje Trzebiatowskim Ośrodkiem Kultury. Autorka licznych publikacji poświęconych historii Pomorza Zachodniego, mniejszościom narodowym oraz dziedzictwu Trzebiatowa i okolic. Inicjuje i organizuje liczne wydarzenia kulturalne, naukowe i artystyczne, w tym projekty służące dialogowi polsko-niemieckiemu i polsko-ukraińskiemu.
Jerzy Starzyński – animator kultury, historyk, choreograf i badacz kultury łemkowskiej. Założyciel Łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Kyczera” oraz prezes stowarzyszenia o tej samej nazwie, które dokumentuje i popularyzuje dziedzictwo Łemków. Tworzy publikacje, archiwa i projekty badawcze, a także prowadzi działalność edukacyjną poświęconą m.in. tańcowi i folklorowi łemkowskiemu. Pomysłodawca i dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego „Świat pod Kyczerą”. Uhonorowany m.in. Nagrodą im. Oskara Kolberga.
Zdzisław Gil - konserwator zabytków, zabytkoznawca i artysta malarz. W latach 1975-1990 pełnił funkcję wojewódzkiego konserwatora zabytków w Krośnie. Od 1981 roku pracuje jako konserwator dzieł sztuki w Muzeum Podkarpackim w Krośnie. Zajmował się ochroną i konserwacją zabytków Podkarpacia, w tym cerkwi, zabytkowych cmentarzy, kapliczek oraz budownictwa dworskiego. Autor licznych opracowań i publikacji poświęconych dziedzictwu regionu.

Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Jacek Kuderski – gitarzysta basowy, kompozytor i autor tekstów. Współzałożyciel zespołu Myslovitz, z którym związany jest od 1992 roku. Współtworzył brzmienie jednej z najważniejszych polskich grup rockowych lat 90. i pierwszych dekad XXI wieku. Autor i wykonawca projektów solowych.
Wojciech Kuderski – perkusista i wokalista. Współzałożyciel zespołu Myslovitz, związany z grupą od początku jej działalności. Współtworzył brzmienie zespołu, który od debiutu w latach 90. należy do najważniejszych formacji polskiego rocka alternatywnego.
Przemysław Myszor – muzyk, multiinstrumentalista, kompozytor, autor tekstów i producent muzyczny. Od 1996 roku członek zespołu Myslovitz. Autor oraz współautor wielu utworów zespołu, w tym „Kraków”, „Acidland”, „Chciałbym umrzeć z miłości”, „Długość dźwięku samotności” i „To nie był film”.
Wojciech Powaga-Grabowski – gitarzysta, kompozytor i autor tekstów, Współzałożyciel zespołu Myslovitz, związany z grupą od 1992 roku. Autor tekstów i muzyki do wielu utworów zespołu. Współpracuje również z innymi artystami i projektami muzycznymi.
Kuba Grabowski „Quebonafide” – raper, autor tekstów, kompozytor i producent muzyczny, jedna z najważniejszych postaci polskiej sceny hip-hopowej ostatnich kilkunastu lat. Karierę rozpoczął w 2008 roku. W 2014 roku założył wytwórnię QueQuality. Wydał m.in. albumy „Ezoteryka”, „Egzotyka” i „Romantic Psycho”, a wraz z Taco Hemingwayem stworzył duet Taconafide i album „Soma 0,5 mg”.
prof. Paweł Tomaszewski – pianista, kompozytor, aranżer i producent muzyczny, profesor Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach oraz dziekan Wydziału Jazzu i Muzyki Rozrywkowej. Laureat nagród najważniejszych polskich konkursów jazzowych.
dr hab. Marcin Brzozowski – aktor, pedagog i profesor uczelni w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Pełni funkcję prodziekana ds. nauczania i studentów Wydziału Aktorskiego.
dr Anita Wincencjusz-Patyna - historyczka sztuki. Wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, gdzie zajmuje się przede wszystkim historią i teorią ilustracji, książką obrazkową oraz grafiką projektową. Autorka publikacji poświęconych m.in. polskiej ilustracji książkowej.
dr hab. Michał Puszczyński - artysta ceramik i rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W swojej twórczości wykorzystuje tradycyjne techniki ceramiczne, łącząc je ze współczesnym językiem rzeźby. Prezentował prace i prowadził projekty artystyczne w Europie, Azji i Stanach Zjednoczonych.
dr hab. Małgorzata Kaczmarska – artystka wizualna, wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu i kuratorka. W swojej twórczości podejmuje temat człowieka i jego relacji z otoczeniem, a w działalności akademickiej zajmuje się m.in. procesem twórczym i kontekstem przestrzennym dzieła sztuki.
prof. Anna Janusz-Strzyż – artystka, związana z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, gdzie prowadzi Pracownię Książki Artystycznej. Zajmuje się grafiką artystyczną, rysunkiem, malarstwem, ilustracją i książką artystyczną. W swoim dorobku ma liczne wystawy indywidualne i zbiorowe w Polsce oraz za granicą.
dr hab. Marian Kuczma – malarz i rysownik, profesor Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, gdzie prowadzi dyplomującą pracownię malarstwa. Absolwent wrocławskiej PWSSP, uczeń prof. Józefa Hałasa. Laureat licznych nagród i wyróżnień artystycznych.
dr hab. Grzegorz Niemyjski – artysta rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W swojej twórczości wykorzystuje m.in. drewno, kamień i ceramikę. Zajmuje się także rysunkiem i działaniami artystycznymi w przestrzeni publicznej.
dr hab. Jacek Jarczewski – artysta i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, związany z Wydziałem Malarstwa i Rysunku. Prowadzi pracownię poświęconą technikom malarskim i rysunkowym oraz działaniom innowacyjnym.
dr hab. Marek Grzyb – artysta i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, związany z Wydziałem Grafiki i Sztuki Mediów. Zajmuje się grafiką, multimediami, modelowaniem i animacją 3D oraz projektowaniem gier i form wirtualnych.
prof. Daria Milecka – malarka i wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W swojej twórczości zajmuje się przede wszystkim malarstwem, podejmując także relacje między obrazem a słowem. Swoje prace prezentowała na licznych wystawach w Polsce i za granicą.
dr hab. Anna Maria Kramm – artystka i wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, związana z Wydziałem Malarstwa i Rysunku. Zajmuje się malarstwem i działalnością artystyczno-dydaktyczną. Prowadzi także studia podyplomowe poświęcone mediacji sztuki współczesnej.
Małgorzata Rozenau – artystka, projektantka i wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Zajmuje się malarstwem i projektowaniem graficznym, a w swojej działalności artystycznej realizuje również murale i projekty związane z przestrzenią publiczną.
dr hab. Justyna Szklarczyk-Lauer – projektantka i profesor uczelni na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, specjalizująca się w projektowaniu informacji wizualnej. Autorka systemów identyfikacji wizualnej, publikacji, plakatów i projektów infograficznych. Od 2024 r. jest kuratorką wydarzenia AGRAFA.
dr hab. Andrzej Sobaś – projektant wzornictwa przemysłowego, związany z Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach. W swojej działalności zajmuje się projektowaniem form przemysłowych. Jego dorobek obejmuje m.in. projekty urządzeń przemysłowych.
dr hab. Mariola Wawrzusiak-Borcz, prof. ASP – artystka, związana z Wydziałem Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie kieruje Katedrą Rysunku i prowadzi pracownię rysunku. W swojej twórczości zajmuje się rzeźbą i rysunkiem. Laureatka i stypendystka licznych programów artystycznych w Polsce i za granicą.
dr Michalina Bigaj – artystka interdyscyplinarna i wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, związana z Wydziałem Rzeźby. Tworzy rzeźby, obiekty, instalacje i fotografie, podejmując m.in. temat relacji współczesnej cywilizacji ze środowiskiem naturalnym.
dr hab. Iwona Demko, prof. ASP – rzeźbiarka i profesorka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od lat łączy działalność artystyczną z pracą dydaktyczną. Uczestniczyła w ponad 160 wystawach w Polsce i za granicą.
dr hab. Piotr Korzeniowski, prof. ASP – malarz, rysownik, fotograf i twórca obiektów przestrzennych, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 1996 r. związany z Wydziałem Malarstwa. W swoim dorobku ma ponad 20 wystaw indywidualnych i ponad 200 wystaw zbiorowych w kraju i za granicą.
dr hab. Agata Pankiewicz, prof. ASP – artystka, fotografka i projektantka, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie od lat prowadzi autorską Pracownię Fotografii na Wydziale Grafiki. Jej twórczość łączy fotografię z refleksją nad rzeczywistością społeczną i kulturową. Współautorka i współredaktorka publikacji poświęconych kulturze i architekturze.
prof. dr hab. Monika Wanyura-Kurosad – artystka, graficzka, rysowniczka i scenografka, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zajmuje się grafiką, rysunkiem, scenografią, instalacją i sztuką książki. Realizowała scenografie m.in. dla teatru, filmu i telewizji, a jej prace prezentowano na licznych wystawach w kraju i za granicą.
prof. Jacek Marek Glenc – kompozytor, aranżer i pedagog, profesor Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Autor utworów orkiestrowych, kameralnych, chóralnych i wokalno-instrumentalnych. W 2023 r. otrzymał tytuł profesora sztuki w dyscyplinie sztuki muzyczne.
Agnieszka Budzińska-Bennett – śpiewaczka, instrumentalistka, dyrygentka i muzykolożka specjalizująca się w muzyce dawnej. Jest założycielką zespołu Ensemble Peregrina i profesorką muzykologii Uniwersytetu we Fryburgu. Prowadzi działalność koncertową, badawczą i nagraniową, poświęconą przede wszystkim muzyce średniowiecznej.
Zbigniew Wróbel – aktor, związany z Teatrem Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Występował w licznych przedstawieniach teatru, a także współpracował przy realizacji spektakli jako asystent reżysera.
Mieczysław Darocha – działacz na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego, prezes Bieszczadzkiego Oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Ustrzykach Dolnych, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 40-lecia działalności. Od lat zaangażowany w ochronę i ratowanie zabytków regionu, w tym drewnianych cerkwi w Bystrem i Liskowatem.
Waldemar Kozub – artysta sztuk wizualnych i plastycznych. Uczestnik wystaw i plenerów artystycznych, związany ze środowiskiem twórczym prezentowanym m.in. podczas Ogólnopolskiej Wystawy Poplenerowej Gorlice 2026.
Jowita Mormul – artystka wizualna, profesorka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Tworzy w obszarze fotografii, plastyki i intermediów. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Jej prace były prezentowane m.in. w Rzymie, Wilnie, Strasburgu i Budapeszcie.
Paweł Opaliński – fotograf, artysta i profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Laureat licznych międzynarodowych konkursów fotograficznych, m.in. MUSE Photography Awards, International Photography Awards i New York Photography Awards.
dr Marek Osman – projektant wzornictwa i grafiki użytkowej, adiunkt Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Zajmuje się m.in. projektowaniem opakowań, identyfikacji wizualnej, wydawnictw i znaków graficznych. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje plakat społeczny i kulturalny.
dr Arkadiusz Sędek – fotograf i artysta plastyk, wykładowca Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Specjalizuje się w fotografii portretowej i akcie. Autor licznych portretów artystów Piwnicy pod Baranami. Jego prace były prezentowane m.in. w Rzymie, Barcelonie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych.
prof. dr hab. Urszula Ślusarczyk – malarka, graficzka i fotografka, profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. W swojej twórczości zajmuje się abstrakcją geometryczną, podejmując m.in. temat czasu, przestrzeni i materii. W swoim dorobku ma ponad 50 wystaw indywidualnych i ponad 100 zbiorowych.
dr hab. Katarzyna Ziołowicz, prof. UJK – artystka i pedagog, profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, dziekan Wydziału Sztuki. Zajmuje się rysunkiem i ceramiką oraz edukacją artystyczną. Od wielu lat łączy działalność artystyczną z pracą dydaktyczną i organizacyjną.
Marcin Tymiński – projektant i twórca biżuterii artystycznej, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi. Współzałożyciel Grupy Sześć i wieloletni prezes Stowarzyszenia Twórców Form Złotniczych. W swoich pracach łączy m.in. bursztyn, metal i tworzywa sztuczne. Dwukrotnie zdobył Grand Prix Amberif Design Award.
Bożena Lasota – tancerka i pedagog, związana z Polskim Teatrem Tańca. Była asystentką i współpracowniczką wybitnego choreografa Conrada Drzewieckiego. Tańczyła m.in. w jego spektaklach, w tym w „Odwiecznych pieśniach”.
Radosław Pujanek – skrzypek. Występuje jako solista, kameralista i koncertmistrz. Absolwent akademii muzycznych w Poznaniu i Warszawie. Związany z NFM Filharmonii Wrocławskiej, a wcześniej członek Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia „Amadeus” i koncertmistrz Filharmonii Poznańskiej. Laureat konkursów krajowych i międzynarodowych.
Jan Książek – muzealnik i dyrektor Muzeum Ziemi Wieluńskiej, gdzie zajmuje się m.in. historią regionu. W 2026 r. obchodzony jest jubileusz 100-lecia wieluńskiego muzealnictwa.
Jakub Bulzak – historyk, pedagog, publicysta i animator kultury, związany z Nowym Sączem. Autor i współautor publikacji dotyczących historii Sądecczyzny oraz historii Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Lachy”, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 70-lecia działalności. Od lat angażuje się również w działalność edukacyjną i kulturalną.
Dorota Tokarz – wieloletnia tancerka i kierownik Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Lachy” w Nowym Sączu, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 70-lecia działalności. Angażuje się w działalność artystyczną i organizacyjną zespołu, przekazując tradycję kolejnym pokoleniom.
Zuzanna Poręba – prezeska Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Lachy” w Nowym Sączu, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 70-lecia działalności. Od lat związana z zespołem, którego działalność koncentruje się na zachowaniu i popularyzacji folkloru Lachów Sądeckich oraz tradycji regionu.
Urszula Zybura – poetka, wydawczyni i tłumaczka, związana ze środowiskiem literackim Kalisza i Warszawy. Autorka licznych tomów poezji i aforyzmów. Jej utwory były tłumaczone na wiele języków. Pełni funkcję prezeski Wielkopolskiego Oddziału Związku Literatów Polskich.
Maciej Balcar – wokalista, kompozytor, autor tekstów, aktor musicalowy i filmowy. Przez ponad 20 lat był wokalistą zespołu Dżem, z którym współtworzył historię jednej z najważniejszych grup polskiego blues-rocka. Równolegle rozwijał karierę solową, wydając m.in. albumy „Ogień i woda” oraz „Ruletka”. Występował także w musicalach i spektaklach teatralnych. W 2005 roku zagrał rolę Indianera w filmie „Skazany na bluesa” Jana Kidawy-Błońskiego.
Artur Malik – perkusista rockowy i jazzowy, muzyk sesyjny oraz pedagog. Absolwent Wydziału Jazzu i Muzyki Rozrywkowej Akademii Muzycznej w Katowicach. Karierę rozpoczął w zespole Lombard, a następnie współpracował m.in. z Urszulą i Chłopcami z Placu Broni. Przez 25 lat uczył gry na perkusji w Krakowskiej Szkole Jazzu. Obecnie prowadzi własną szkołę perkusji w Wieliczce.
Aleksander Maria „Alek” Mrożek – kompozytor, aranżer i instrumentalista. Jako gitarzysta w latach 60. grał w zespołach Białe Błyskawice i Zjawy oraz ze śląskimi bluesmanami, m.in. z Józefem Skrzekiem. Był jednym ze współtwórców zespołu rockowego Nurt, a także członkiem takich grup rockowych jak: Test, Porter Band, Stalowy Bagaż i Recydywa. Komponował muzykę filmową i teatralną oraz liczne przeboje, m.in. dla Grzegorza Markowskiego, Roberta Janowskiego czy Izabeli Trojanowskiej.
dr hab. Małgorzata Buczek-Śledzińska – malarka i twórczyni tkaniny artystycznej oraz obiektów z autorskiego papieru czerpanego. Jej prace prezentowano na licznych wystawach w Polsce i za granicą. Laureatka licznych nagród w dziedzinie tkaniny artystycznej. Obecnie pracuje jako nauczycielka projektowania użytkowego i tkaniny artystycznej w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, które w 2026 roku obchodzi jubileusz 150-lecia.
Janusz Jędrzejowski – rzeźbiarz. Tworzy przede wszystkim w drewnie i metalu. Jego prace prezentowano na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą. Autor m.in. tablic pamiątkowych i statuetek okolicznościowych. Obecnie pracuje jako nauczyciel rzeźby i meblarstwa w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, które w 2026 roku obchodzi jubileusz 150-lecia.
Zofia Stojakowska-Staich – filolożka, bibliotekoznawczyni i redaktorka, zasłużona działaczka na rzecz kultury góralskiej, członkini Związku Podhalan w Polsce. Po śmierci męża, poety i regionalisty Tadeusza Staicha, kontynuowała jego działalność wydawniczą, kierując Oficyną Podhalańską Związku Podhalan. Angażowała się w popularyzację literatury regionalnej oraz dziedzictwa Podhala i Spisza.
Janusz Konieczniak – działacz Związku Podhalan w Polsce, związany z krakowskim oddziałem tej organizacji. W 2021 roku został wyróżniony za zasługi dla Związku Podhalan, w uznaniu zaangażowania w działalność organizacji i pielęgnowanie tradycji góralskich.
Wiesław Wójcik – historyk turystyki górskiej, autor publikacji poświęconych dziejom polskiego przewodnictwa górskiego i piśmiennictwu górskiemu. Związany z Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym i Związkiem Podhalan w Polsce. Członek Rady Naukowej Krakowskiego Oddziału Związku Podhalan.
Agnieszka Gabrysiak – śpiewaczka operowa (sopran), aktorka teatralna i musicalowa. Solistka Teatru Muzycznego w Łodzi, gdzie występowała w wielu operetkach i musicalach, wcielając się m.in. w role Adeli i Rozalindy w „Zemście nietoperza”, Hanny Glawari w „Wesołej wdówce”, Gołdy w „Skrzypku na dachu” oraz Madame Thénardier w „Les Misérables”. Występowała również na scenach innych polskich teatrów i filharmonii.
Zbigniew Mieruński - animator kultury, działacz społeczny i artysta związany z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1992–2009 był dyrektorem Domu Kultury w Gołdapi, gdzie angażował się w rozwój lokalnego życia kulturalnego. Współzałożyciel i prezes Gołdapskiego Funduszu Lokalnego oraz współtwórca Centrum Wspierania Aktywności Społecznej w Gołdapi i Forum Animatorów Społecznych Warmii i Mazur.
Henryk Cirut – artysta-fotografik, animator kultury i społecznik, związany z Olsztynem. Przez wiele lat pracował jako nauczyciel akademicki w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Olsztynie i na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, gdzie prowadził badania z zakresu historii wychowania i pedagogiki kultury. Był redaktorem graficznym „Gazety Olsztyńskiej”, pomysłodawcą Olsztyńskiego Informatora Kulturalnego oraz współzałożycielem Fundacji Środowisk Twórczych.
Andrzej Brzozowski – satyryk, dziennikarz, felietonista, autor tekstów piosenek i artysta estradowy, związany z województwem warmińsko-mazurskim. Współzałożyciel i lider zespołu kabaretowego „Kaczki z Nowej Paczki”, działającego od 1982 roku. W swoim dorobku ma autorskie piosenki, płyty i tomiki satyryczne. Jest także autorem książki „Twarze olsztyńskiej estrady”, prezentującej sylwetki twórców i artystów regionu.
Jarosława Chrunik – dziennikarka Radia Olsztyn, od 1983 roku związana z ukraińską redakcją rozgłośni. Przygotowuje i prowadzi audycje w języku ukraińskim, poświęcone życiu, kulturze i tradycjom mniejszości ukraińskiej w Polsce, szczególnie na Warmii i Mazurach.
Władysław Katarzyński – dziennikarz, poeta, prozaik, satyryk i autor tekstów piosenek, związany z kulturą Warmii i Mazur. Przez ponad 35 lat pracował w „Gazecie Olsztyńskiej”, specjalizując się w reportażu społecznym. Autor kilkunastu książek, w tym zbiorów poezji, satyr, opowiadań i tekstów piosenek wykonywanych przez polskie zespoły oraz kabarety, m.in. Czerwony Tulipan, Enej i Kaczki z Nowej Paczki. Należy do Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
Jarosław Marcin Rubacha – historyk, bałkanista i profesor nauk humanistycznych, związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, gdzie pracuje w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Specjalizuje się w historii Półwyspu Bałkańskiego w XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Bułgarii, stosunków międzynarodowych oraz historii prasy. Autor i współautor licznych publikacji naukowych poświęconych tej tematyce.
Marek Sokołowski – profesor nauk humanistycznych, medioznawca i socjolog kultury związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Autor i współautor licznych publikacji naukowych poświęconych mediom audiowizualnym, filmowi, telewizji i internetowi. Przez lata kierował Katedrą Socjologii UWM. Był członkiem Rady Programowej oddziału Telewizji Polskiej w Olsztynie oraz Rady Programowej Radia Olsztyn.
Julian Kowalczyk – historyk, etnograf, regionalista i działacz społeczny, zajmujący się dokumentowaniem i popularyzacją dziedzictwa Spisza, Podhala i Orawy. Przez wiele lat pracował jako redaktor czasopism „Na Spiszu” i „Podhalanin”. Od 2020 roku pełni funkcję prezesa Zarządu Głównego Związku Podhalan w Polsce. Zaangażowany w działania prowadzące do wpisu kultury górali polskich Karpat na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Bożenna Pawlina-Maksymiuk – badaczka, animatorka kultury i działaczka społeczna. Od ponad 30 lat związana z ochroną dziedzictwa Południowego Podlasia. Przez ponad dwie dekady kierowała Gminnym Ośrodkiem Kultury w Białej Podlaskiej, gdzie stworzyła sieć pracowni ginących zawodów opartych na lokalnych tradycjach. Założycielka i prezeska Nadbużańskiego Uniwersytetu Ludowego. Jej działalność przyczyniła się do wpisania pereborów na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Agnieszka Panas – dyrygentka, śpiewaczka i pedagog muzyki. Od 2009 roku związana z Chórem Akademickim Uniwersytetu w Białymstoku (od 2023 roku jako dyrygent), który w tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia działalności. Wykładowczyni przedmiotów muzycznych i emisji głosu na Uniwersytecie w Białymstoku.
Ewa Katarzyna Luks – działaczka kulturalna i organizatorka inicjatyw promujących dziedzictwo historyczne i kulturalne Mławy. Angażuje się w przedsięwzięcia edukacyjne i artystyczne, w tym wydarzenia upowszechniające dorobek lokalnych twórców oraz zasłużonych postaci związanych z regionem, m.in. Święto Nauki im. prof. Tadeusza Korzybskiego.
Tomasz Orkiszewski – dyrygent, organista, aranżer i wydawca. Założyciel i prezes Wydawnictwa Muzycznego Polihymnia oraz kierownik i dyrygent Chóru i Orkiestry Kameralnej „IUBILAEUM”, z którym realizuje liczne projekty artystyczne. Współpracuje z Cameratą Lubelską jako wokalista, aranżer i dyrygent od początku istnienia zespołu, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 25-lecia działalności.
Zbigniew Felczyński – mistrz sztuki ludwisarskiej. Właściciel Ludwisarni Felczyńskich w Taciszowie, specjalizującej się w odlewaniu i konserwacji dzwonów. Kontynuuje rodzinne tradycje ludwisarskie sięgające 1808 roku. Jego działalność przyczynia się do zachowania i rozwoju polskiego ludwisarstwa – rzemiosła o wielowiekowej historii i istotnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego.
Krzysztof Ałykow – specjalista w dziedzinie architektury i inżynierii, zajmujący się przygotowaniem i nadzorem nad realizacją inwestycji oraz konstrukcjami w obiektach zabytkowych. Rzeczoznawca Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, a od 2018 roku prezes jego Dolnośląskiego Oddziału. Pełnił również funkcję członka Zarządu Głównego SKZ.
Renata Piątkowska – historyczka sztuki, kustosz dyplomowany, główna kuratorka zbiorów Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Autorka licznych artykułów i publikacji, w tym książki „Między Ziemiańską a Montparnasse'em. Roman Kramsztyk” (2004). W 2026 roku obchodzi jubileusz 40-lecia pracy na rzecz kultury.
Teatr Muzyczny w Łodzi – samorządowa instytucja kultury, współprowadzona przez Miasto Łódź oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Teatr rozpoczął działalność w 1945 r. jako Operetka Łódzka. W repertuarze teatru znajdują się współczesne musicale, operetki, bajki muzyczne i koncerty. Do najważniejszych realizacji należą m.in. „Jesus Christ Superstar”, „Les Misérables”, „Miss Saigon” i „Mamma Mia!”. Instytucja prowadzi również działalność edukacyjną, organizuje Festiwal OFF-Północna, poświęcony małym formom dramatyczno-muzycznym, oraz spotkania Krakowskiego Salonu Poezji. W 2025 roku teatr obchodził jubileusz 80-lecia działalności.
„Sztywny Pal Azji” – zespół rockowy założony w 1986 roku w Chrzanowie przez Jarosława Kisińskiego i Leszka Nowaka. Grupa zdobyła popularność dzięki występowi na festiwalu w Jarocinie, gdzie jej utwór „Nasze reggae” stał się jednym z nieoficjalnych hymnów imprezy. Wydany w 1987 roku debiutancki album „Europa i Azja” ugruntował pozycję grupy na polskiej scenie rockowej. Do jej największych przebojów należą: „Wieża radości, wieża samotności”, „Spotkanie z...”, „Nieprzemakalni” i „Łoże w kolorze czerwonym”. W 2026 roku zespół obchodzi jubileusz 40-lecia działalności artystycznej.
Instytucja Filmowa „Silesia Film” w Katowicach – instytucja Samorządu Województwa Śląskiego, działająca na rzecz rozwoju i upowszechniania kultury filmowej w regionie. Prowadzi kina, organizuje festiwale i wydarzenia filmowe, zajmuje się produkcją filmową, edukacją oraz ochroną i popularyzacją dziedzictwa filmowego. W 2026 roku obchodzi 80-lecie działalności.
Towarzystwo Przyjaciół Janowca nad Wisłą – stowarzyszenie zarejestrowane w 1995 roku. Jego celem jest ochrona i popularyzacja historii oraz dziedzictwa Janowca i jego okolic. Towarzystwo gromadzi i opracowuje materiały dotyczące regionu, prowadzi działalność wydawniczą i edukacyjną oraz angażuje się w inicjatywy służące zachowaniu lokalnej pamięci i tożsamości. Jednym z ważnych obszarów jego działalności jest wydawanie kwartalnika „Gazeta Janowiecka”, poświęconego historii i współczesności Janowca oraz jego mieszkańców.

Rozpoczęliśmy debatę nad ustawą o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

W Sejmie RP odbyła się konferencja „Kultura ludowa, kultura miejska i niematerialne dziedzictwo kulturowe Polski. Czas na nową ustawę”, która zainaugurowała debatę nad potrzebą stworzenia pierwszej w Polsce kompleksowej ustawy o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wydarzenie odbyło się w związku z 15. rocznicą wdrażania w Polsce Konwencji UNESCO z 2003 roku oraz obchodzonym 17 października Międzynarodowym Dniem Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

Konferencję otworzyli: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu RP, Monika Wielichowska, wicemarszałkini Sejmu RP, Małgorzata Gromadzka, sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Waldemar Majcher, prezes Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Rafał Bałaś, prezes Forum Muzyki Tradycyjnej, prof. dr hab. Zygmunt Lalak, prorektor ds. badań Uniwersytetu Warszawskiego oraz Alicja Jagielska-Burduk, sekretarz generalna Polskiego Komitetu ds. UNESCO.

Niematerialne dziedzictwo kulturowe jest żywą częścią naszej tożsamości i wspólnym dobrem. To nie tylko pamięć o przeszłości, lecz także tradycje, praktyki, wiedza i umiejętności, które są obecne w życiu wspólnot i przekazywane kolejnym pokoleniom. Ich ochrona powinna zatem służyć nie tylko dokumentowaniu i ewidencjonowaniu zjawisk, ale przede wszystkim zapewnianiu warunków do ich praktykowania, trwania i rozwoju – powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego powołało Zespół do spraw opracowania założeń strategii ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a także zespół w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, który ma przygotować dokumentację legislacyjną, w tym projekt ustawy, uzasadnienie i ocenę skutków regulacji. Dzisiejsza debata nie przesądza o ostatecznym kształcie przepisów, lecz ma pomóc wypracować rekomendacje do dalszych prac – dodała.

Konferencja „Kultura ludowa, kultura miejska i niematerialne dziedzictwo kulturowe Polski. Czas na nową ustawę”

Konferencja w Sejmie RP stworzyła przestrzeń do rozmowy między twórcami, depozytariuszami dziedzictwa niematerialnego, ekspertami, przedstawicielami administracji publicznej i parlamentarzystami na temat kierunków niezbędnych zmian legislacyjnych, odpowiadających współczesnym wyzwaniom ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Jej celem było wypracowanie rekomendacji, które pomogą w dalszych pracach nad ustawą.

Szczególne miejsce w dyskusji zajął dorobek i doświadczenie Stowarzyszenia Twórców Ludowych, które od 1968 r. zajmuje się ochroną i promocją depozytariuszy niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz – jako organizacja doradcza – realizuje cele zgodne z Konwencją UNESCO z 2003 r.

Konferencja została podzielona na dwie części:

Część 1: Dlaczego Polska potrzebuje ustawy o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego?

Celem tej części konferencji było przedstawienie diagnozy obecnego systemu ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz najważniejszych założeń i kluczowych zagadnień przyszłej ustawy.

Część 2: Debata w dwóch rozmowach. Na jakich fundamentach powinniśmy zbudować systemową ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w Polsce?

Debata była poświęcona zasadom i rozwiązaniom, które pozwolą przejść od identyfikowania żywego dziedzictwa do trwałego, systemowego i stabilnego wspierania jego praktykowania, przekazywania i rozwoju. W ramach dwóch paneli uczestnicy rozmawiali o roli depozytariuszy w podejmowaniu decyzji, odpowiedzialności państwa i instytucji oraz o warunkach skutecznej ochrony.

Doświadczenie i narzędzia do dalszego rozwoju systemu

W 2011 roku Polska ratyfikowała Konwencję UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku. Od tego czasu Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa, rozwija działania na rzecz ochrony tego obszaru. Powołana została Rada ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, organ pomocniczy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, którego głównym zadaniem jest opiniowanie wniosków o wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Lista ta obejmuje obecnie 133 wpisy. Natomiast w Krajowym rejestrze dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego, obejmującym inicjatywy, które skutecznie chronią i popularyzują tradycje, rzemiosło oraz zwyczaje, znajduje się 19 wpisów.

Resort kultury wspiera również ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w ramach Programu Ministra „Kultura ludowa i tradycyjna”, jak również programów własnych Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej” oraz „Wspólnie dla dziedzictwa”.

Dowiedz się więcej

» Poznaj wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego: https://niematerialne.nid.pl/krajowa-lista-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego/

» Poznaj wpisy w Krajowym rejestrze dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego: https://niematerialne.nid.pl/krajowy-rejestr-dobrych-praktyk/

Zdjęcia (5)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii.

Ruszyła 15. edycja „Darmowego Listopada 2026”

Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Od dzisiaj można bezpłatnie zwiedzać Zamek Królewski na Wawelu, Zamek Królewski w Warszawie, Muzeum Łazienki Królewskie oraz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Cztery królewskie rezydencje w ramach akcji „Darmowy Listopad 2026” zapraszają do poznawania ich historii i architektury, a także uczestnictwa w bogatym programie edukacyjnym - kilkuset wydarzeniach, w tym wykładach, spotkaniach, zajęciach międzypokoleniowych, koncertach i warsztatach.

Tegoroczne hasło akcji – „Wejdź do historii” – zachęca nie tylko do zwiedzania, ale przede wszystkim do odkrywania miejsc, które przez stulecia były świadkami najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski. Od 2 do 30 listopada bezpłatnie dostępne będą wybrane wystawy stałe i czasowe, królewskie apartamenty oraz ogrody. Na odwiedzających czeka także bogaty program wydarzeń edukacyjnych, artystycznych i rodzinnych.

Co przygotowały królewskie rezydencje?

Zamek Królewski na Wawelu zaprasza do odkrywania królewskich apartamentów, Reprezentacyjnych Komnat i wystaw stałych. Wśród najważniejszych propozycji znalazły się wystawy czasowe „Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej” i „Ekstazy. Bernini na Wawelu”, a od 27 listopada także wyjątkowa prezentacja obrazu Johannesa Vermeera „Kobieta z naszyjnikiem z pereł” z berlińskiej Gemäldegalerie. 11 listopada bezpłatnie będzie można zwiedzić również Zbrojownię. Na zwiedzających czekają bezpłatne audioprzewodniki.

Zamek Królewski w Warszawie przygotował 500 bezpłatnych wydarzeń edukacyjnych i kulturalnych. Oprócz zwiedzania reprezentacyjnych wnętrz i Apartamentu Księcia Józefa Poniatowskiego w Pałacu pod Blachą, będzie można zobaczyć nową wystawę „Państwo na Zamku. Rezydencja 1926-1939” oraz ekspozycję „Pokój Zegarmistrzów Królewskich”. W programie znalazły się także warsztaty, spotkania poświęcone polskim symbolom narodowym oraz spacery tematyczne, podczas których zwiedzający poznają m.in. zamkowe piwnice i miejsca na co dzień niedostępne dla publiczności.

Muzeum Łazienki Królewskie zaprasza do bezpłatnego zwiedzania zabytkowych obiektów, w tym Pałacu na Wyspie, Starej Oranżerii z Teatrem Królewskim, Pałacu Myślewickiego i Stajni Kubickiego. Wśród wystaw czasowych znalazły się „Nabiści. Prorocy nowej sztuki”, przygotowana we współpracy z Musée d’Orsay, oraz „Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu «Lalka»”. Program edukacyjny i artystyczny obejmuje m.in. warsztaty inspirowane dawnymi rzemiosłami, „Sowie spacery”, spektakl „Romeo i Julia” oraz spacery historyczne przypominające wydarzenia powstania listopadowego. 11 listopada w ogrodach odbędą się uroczystości z udziałem kawalerii.

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie udostępni bezpłatnie Apartamenty Królewskie, wystawę „Sobiescy i Stuartowie. Blask i widmo korony”, a także park i historyczne ogrody. Na odwiedzających czeka 500 bezpłatnych lekcji, warsztatów i zajęć edukacyjnych, w tym spotkania poświęcone dawnym obyczajom i rekonstrukcji kulinarnej. Finałem listopadowego programu będzie weekend 28–29 listopada z targami rzemieślniczymi, warsztatami rękodzielniczymi, spotkaniami z twórcami, wieczorem opowieści, spektaklem i koncertem muzyki dawnej.

Dowiedz się więcej

Informacje o wydarzeniach dostępne są na stronach internetowych i w mediach społecznościowych rezydencji królewskich:

» Zamek Królewski w Warszawie: https://www.zamek-krolewski.pl/

» Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie: https://www.wilanow-palac.pl/

» Muzeum Łazienki Królewskie: https://www.lazienki-krolewskie.pl/pl

» Zamek Królewski na Wawelu: https://wawel.krakow.pl/

» Poznaj szczegóły akcji

Trwa nabór zgłoszeń na seminarium „Polskie Stolice Kultury - nowe otwarcie”

Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Do 13 listopada przedstawiciele miast, samorządowych instytucji kultury oraz organizacji pozarządowych mogą wysyłać zgłoszenie udziału w międzynarodowym seminarium „Polskie Stolice Kultury - nowe otwarcie”. Głównym celem spotkania jest wypracowanie projektu regulaminu konkursu Programu Polska Stolica Kultury 2030. Seminarium odbędzie się 2 grudnia br. w Katowicach.

Program i cel spotkania

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, we współpracy z Narodowym Centrum Kultury, opracowało założenia regulaminu konkursu Programu Polska Stolica Kultury 2030. Przygotowany projekt zostanie przekazany uczestnikom przed spotkaniem.

Podczas seminarium uczestnicy będą dyskutować nad założeniami, aby wspólnie wypracować najlepsze możliwe zasady konkursowe, które pozwolą stworzyć regulamin Programu.

Zasady udziału w seminarium

Do udziału w seminarium zapraszamy przedstawicieli miast, samorządowych instytucji kultury oraz organizacji pozarządowych z miast poniżej 500 000 mieszkańców.

Prosimy o zgłoszenie maksymalnie 2 osób z jednego miasta/instytucji/organizacji. Liczba miejsc jest ograniczona, a samo zgłoszenie nie jest równoznaczne z potwierdzeniem udziału.

Pokrywamy koszt dwóch dób hotelowych ze śniadaniem. Koszt dojazdu do Katowic pozostaje po stronie uczestników.

Aby wziąć udział w wydarzeniu, należy wypełnić formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie: https://ankieta.kultura.gov.pl/index.php/841898?lang=pl

Prosimy o wypełnienie formularza do 13 listopada 2026r.

W przypadku pytań, prosimy o kontakt: msuchecka@kultura.gov.pl

Dowiedz się więcej

» Konferencja inaugurująca projekt „Polskie Stolice Kultury 2026-2028” (08.10.2025 r.)

» Odwiedź stronę projektu Polska Stolica Kultury: www.polskastolicakultury.pl

Materiały

Agenda seminarium „Polskie Stolice Kultury – nowe otwarcie” (2 grudnia 2026 r.)
Agenda_seminarium_„Polskie_Stolice_Kultury_–_nowe_otwarcie”_-_2_grudnia_2026_r.pdf 0.24MB

5 Złotych Nagród Eventex dla projektu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Polski projekt „PWM w ruchu - Pociąg Wypełniony Muzyką” zdobył aż pięć Złotych Nagród w prestiżowym konkursie Eventex Awards 2026, wyprzedzając globalne, wysokobudżetowe produkcje komercyjne. Projekt, mający na celu upowszechnianie muzyki klasycznej, został stworzony przez agencję event-factory z okazji 80-lecia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.

Projekt „PWM w ruchu – Pociąg Wypełniony Muzyką”

Jubileusz 80-lecia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego stał się okazją do wyprowadzenia kultury wysokiej z tradycyjnych sal koncertowych bezpośrednio w przestrzeń transportu publicznego. W dniach 21–22 grudnia 2025 roku regularny pociąg dalekobieżny przekształcono w mobilny, 9-godzinny festiwal muzyczny.

Na trasie Kraków – Łódź – Warszawa – Malbork – Gdańsk pasażerowie oraz zaproszeni goście korzystali z 6 tematycznych wagonów: od koncertowych i radiowych, przez interaktywne i edukacyjne, aż po strefy doświadczeń kulinarnych.

Przeniesienie ambitnej sztuki w otwartą i nowatorską formę udowodniło, że misyjne projekty realizowane ze wsparciem państwa potrafią wyznaczać globalne trendy i skutecznie konkurować z największymi komercyjnymi przedsięwzięciami na świecie.

Sukces polskiej kultury w rywalizacji z globalnymi gigantami

Eventex Awards to najważniejszy międzynarodowy konkurs w branży eventowej, w którym nagradzana jest kreatywność, innowacyjność o skuteczność. Zdobycie statuetki jest uznawane za najwyższe branżowe wyróżnienie, stanowiące niezależny dowód na najwyższą jakość realizowanych projektów.

Do tegorocznej edycji zgłoszono rekordową liczbę 1405 projektów z 58 krajów z 6 kontynentów. Projekt „PWM w ruchu – Pociąg Wypełniony Muzyką”, dotowany ze środków publicznych i realizowany przez państwową instytucję kultury, zgromadził aż 500 punktów i zajął 9. miejsce na świecie i został najwyżej sklasyfikowanym polskim projektem w zestawieniu światowym. Zdobył tyle samo punktów co kampania „Strefa Stranger Things” dla marki Netflix i wyprzedził punktowo w zestawieniu m.in. ceremonię otwarcia Zimowych Igrzysk Olimpijskich Milano Cortina.

Jury doceniło skalę realizacji projektu, na którą składało się:

485 km trasy przejechanej przez mobilny festiwal muzyczny przez całą Polskę
6 wagonów tematycznych z dedykowanymi programami artystycznymi i edukacyjnymi
700 m2 brandingu w przestrzeni pociągu
200 pasażerów oraz 50 kompozytorów i artystów obecnych bezpośrednio na pokładzie
5 miast i koncertów dworcowych zorganizowanych w czasie postojów dla przechodniów
400 osób publiczności podczas finałowego koncertu w Centrum św. Jana w Gdańsku.

Wrażenie zrobiły także wyniki efektywności medialnej projektu.

W efekcie projekt otrzymał od międzynarodowego jury 5 Złotych Nagród Eventex w kategoriach: event artystyczny, event kulturalny, wydarzenie rozrywkowe, wydarzenie publiczne oraz integrated marketing campaign.

Projekt został również zwycięzcą 14. edycji konkursu MP Power Awards® (uzyskując nominacje w kategoriach Event – promocja marki B2C, Event – jubileusz oraz Kampania zintegrowana z wykorzystaniem event marketingu), a obecnie walczy o statuetki w finale konkursu Złote Spinacze w kategoriach Kultura i media oraz Kreatywność.

Polskie Wydawnictwo Muzyczne – 80 lat polskiej muzyki

Polskie Wydawnictwo Muzyczne (PWM) jest państwową instytucją kultury działającą pod bezpośrednim nadzorem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Oficyna działa od 1945 roku, specjalizując się w publikacji materiałów nutowych, książek o muzyce klasycznej, jazzowej i filmowej oraz materiałów edukacyjnych. PWM promuje polskich kompozytorów w kraju i za granicą, prowadzi Polską Bibliotekę Muzyczną, wydaje dwutygodnik „Ruch Muzyczny”, rozwija markę fonograficzną ANAKLASIS i realizuje szereg ogólnopolskich inicjatyw kulturalnych.

O agencji event-factory

event-factory to polska agencja eventowa z 21-letnim doświadczeniem na rynku, specjalizująca się w kompleksowej organizacji wydarzeń korporacyjnych, kulturalnych oraz projektów z zakresu experience marketingu. Agencja tworzy autorskie koncepty będące osią kampanii wizerunkowych i kreatywnych, łącząc odważną kreację z niezawodną logistyką, co potwierdzają liczne wyróżnienia branżowe, w tym brązowa statuetka Cannes Lions z 2022 roku.

Opiekujemy się grobami wojennymi i polskim dziedzictwem kulturowym za granicą

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi działania na rzecz odnajdywania miejsc pochówku Polaków poległych i pomordowanych poza granicami kraju, przywracania pamięci o ofiarach oraz zapewnienia im godnego pochówku. Resort wspiera również opiekę nad polskimi cmentarzami wojennymi i renowację miejsc pamięci na całym świecie.

W 2026 roku sfinansowaliśmy opiekę nad 54 cmentarzami i kwaterami wojennymi oraz udzieliliśmy wsparcia dla 10 projektów dotyczących konserwacji i renowacji grobów wojennych. We współpracy z Instytutem POLONIKA dofinansowaliśmy również 29 projektów chroniących polskie dziedzictwo kulturowe za granicą.

Poszukiwanie nieoznaczonych miejsc spoczynku poległych i pomordowanych oraz ich ekshumacje

Szczególne miejsce w działaniach na rzecz zachowania pamięci o naszych rodakach zajmuje Ukraina, gdzie wciąż znajdują się nieodkryte miejsca pochówku polskich ofiar konfliktów i zbrodni XX wieku. Dzięki pracy Grupy Roboczej ds. godnych pochówków, działającej pod auspicjami ministerstw kultury Polski i Ukrainy, udało się wznowić proces wydawania zezwoleń na prowadzenie prac poszukiwawczych oraz ekshumacji. Rezultatem tego była pierwsza od dziesięciu lat ekshumacja ofiar Zbrodni Wołyńskiej, przeprowadzona w Puźnikach wiosną 2025 roku. Wydobyte zostały szczątki 43 osób, zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów, które uroczyście pogrzebano na miejscowym cmentarzu. Dzięki pracy specjalistów z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego udało się zidentyfikować 8 osób. Uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych odbyła się 13 lipca 2026 roku w siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

» Dowiedz się więcej: https://www.gov.pl/web/kultura/przywracamy-imiona-i-nazwiska-ofiarom-zbrodni-wolynskiej

30 sierpnia br. zorganizowano uroczysty pogrzeb 55 osób odnalezionych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej dzięki pracy zespołu Instytutu Pamięci Narodowej. W planach resortu kultury są dalsze poszukiwania, a w przypadku odnalezienia mogił – ekshumacje, identyfikacje oraz ponowne pochówki.

» Dowiedz się więcej: https://www.gov.pl/web/kultura/pogrzeb-ofiar-zbrodni-wolynskiej-w-ostrowkach-i-woli-ostrowieckiej

W Niemczech na terenie poligonu wojskowego Altengrabow (Saksonia-Anhalt) ekspedycja zorganizowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnalazła zaginiony cmentarz jeniecki Stalagu XI A. Spoczywa na nim 119 Polaków – jeńców z kampanii wrześniowej 1939 r. oraz powstańców warszawskich. Odnalezienie cmentarza zostało poprzedzone kwerendami w polskich i zagranicznych archiwach. Kolejnym planowanym przez resort kultury etapem będzie przeprowadzenie ekshumacji oraz zapewnienie żołnierzom godnego pochówku.

» Dowiedz się więcej: https://www.gov.pl/web/kultura/zaginiony-cmentarz-jeniecki-stalagu-xi-a-odnaleziony-w-niemieckim-altengrabow

Dbałość o stan cmentarzy wojennych za granicą

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego troszczy się także o zlokalizowane w różnych częściach świata polskie cmentarze wojenne. W 2026 roku sfinansowaliśmy całoroczną opiekę nad 54 polskimi cmentarzami i kwaterami wojennymi.

27 obiektów znajduje się na Ukrainie. Są to m.in. Cmentarz Orląt we Lwowie, cmentarze Legionów Polskich, żołnierzy Wojska Polskiego z wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej 1939 r. oraz mogiły polskiej inteligencji w Czarnym Lesie koło Iwano-Frankiwska.

Stałą opieką otoczonych jest także 15 miejsc spoczynku żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1919 roku na Łotwie, które w poprzednich latach zostały wyremontowane ze środków Ministerstwa.

Od wielu lat stałe prace porządkowe są realizowane na obiektach w Azji Centralnej i Bliskim Wschodzie, gdzie spoczywają żołnierze Armii Andersa i cywilna ludność deportowana do ZSRR. Są wśród nich 22 polskie cmentarze wojenne w Kazachstanie, Kirgistanie i Uzbekistanie, a także pięć nekropolii w Iranie, dwie w Izraelu i jedna w Libanie.

Resort kultury sprawuje również opiekę nad trzema polskimi cmentarzami wojennymi we Włoszech (na Monte Cassino, w Loreto i Bolonii), na których spoczywają żołnierze 2 Korpusu Polskiego. Dbamy także o kwaterę w Santa Maria Capua Vetere koło Neapolu, w której spoczywają ochotnicy zmarli podczas formowania oddziałów polskich, włączonych później w skład Błękitnej Armii gen. J. Hallera.

Konserwacja i renowacja grobów wojennych

Niektóre miejsca pamięci wymagają napraw i remontów, a niekiedy też prac odtworzeniowych. Dlatego w ramach Programu Ministra „Miejsca pamięci narodowej za granicą” w 2026 roku wsparliśmy realizację 10 projektów na łączną kwotę 5 mln zł.

Na terenie Ukrainy renowacji poddano 6 miejsc pochówku żołnierzy poległych w latach 1918-1920. Są to kwatery i mogiły zbiorowe w Brodach, Klewaniu, Komarnie, Rohatyniu, Zbarażu i Żółkwi.

Na Litwie z funduszy programu prowadzony jest remont mogił żołnierzy Armii Krajowej i cywilnych ofiar II wojny światowej, znajdujących się w 11 miejscach w Wilnie i okolicy, w tym na Polskim Cmentarzu Wojennym na Starej Rossie.

We Włoszech sfinansowaliśmy prace naprawcze przy bramie na cmentarz wojenny w Loreto oraz remont odwodnienia wybranych kwater.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego finansuje także prace konserwatorsko-odtworzeniowe w Abercorn (dziś Mbala) w Zambii na cmentarzu polskich uchodźców cywilnych ewakuowanych z ZSRR w 1942 r. Prace te obejmują także konserwację pomnika Orła Białego znajdującego się na terenie byłego polskiego osiedla w Mbala. Ich zakończenie planowane jest w listopadzie br.

» Dowiedz się więcej o Programie Ministra „Miejsca pamięci narodowej za granicą”: https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-narodowej-za-granica-2026

Działania Instytutu POLONIKA

Środki Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazywane są również na konserwację i renowację zabytkowych nekropolii, kwater cmentarnych i obiektów sztuki sepulkralnej poza granicami Polski, które nie są związane z polskim czynem zbrojnym. Opieką otacza je Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”.

W 2026 roku ze środków Programu Ministra „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” oraz programu własnego Instytutu „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – wolontariat” realizowanych jest 29 projektów dotyczących inwentaryzacji, dokumentacji i konserwacji cennych dzieł sztuki cmentarnej. Prace wykonywane są w Brazylii, Czechach, Litwie, Łotwie, Niemczech, Mołdawii, Rumunii, Ukrainie i Wielkiej Brytanii. Ich łączny budżet wynosi ponad 2,3 mln zł.

» Dowiedz się więcej o Programie Ministra „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”: https://www.gov.pl/web/kultura/ochrona-dziedzictwa-kulturowego-za-granica-2026

» Odwiedź stronę Instytutu POLONIKA: https://polonika.pl/

Zdjęcia (9)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii. Pokaż zdjęcie 6 z galerii. Pokaż zdjęcie 7 z galerii. Pokaż zdjęcie 8 z galerii. Pokaż zdjęcie 9 z galerii.

Wręczyliśmy stypendia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uczniom szkół artystycznych

Fri, 30 Oct 2026 00:00:00 +0100

79 uczniów średnich szkół artystycznych otrzymało stypendia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia w roku szkolnym 2025/2026. Dyplomy, potwierdzające przyznanie stypendium, wręczył laureatom Sławomir Rogowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Uroczystość odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie. Wydarzenie uświetnił koncert w wykonaniu laureatów stypendiów.

Przyznane stypendia są wyrazem uznania dla Waszych dotychczasowych osiągnięć, talentu oraz systematycznej pracy. Wasze sukcesy to efekt nie tylko wrażliwości i wyobraźni, którymi jesteście obdarzeni, lecz także wielu godzin ćwiczeń, prób, nauki i konsekwentnego doskonalenia warsztatu – powiedział Sławomir Rogowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Mam nadzieję, że otrzymane wsparcie pomoże Wam rozwijać umiejętności, podejmować nowe wyzwania i realizować ambitne projekty. Przed Wami, młodymi artystami, stoi szczególne zadanie – będziecie współtworzyć kulturę przyszłości. Życzę Wam, abyście rozwijali własny język artystyczny, zachowali ciekawość świata, a przede wszystkim mieli odwagę samodzielnego myślenia – dodał.

Stypendium dla uczniów szkół artystycznych

Stypendia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za osiągnięcia artystyczne są przeznaczone dla uczniów szkół baletowych, muzycznych i plastycznych z całej Polski. O stypendium może ubiegać się uczeń średniej szkoły artystycznej, który uzyskał w semestrze bardzo dobrą średnią ocen z przedmiotów artystyczno-zawodowych oraz jest laureatem krajowego lub międzynarodowego konkursu stacjonarnego.

Stypendia przyznawane są w dwóch turach. Pierwsza przeznaczona jest dla dyplomantów, druga - dla pozostałych uczniów.

W roku szkolnym 2025/2026 przyznano łącznie 129 stypendiów: 50 w pierwszej turze i 79 w drugiej.

Stypendium wynosi 4 200 zł i jest wypłacane jednorazowo. Środki mogą zostać przeznaczone na realizację indywidualnych potrzeb stypendysty, np. pokrycie kosztów udziału w kursach, konkursach czy warsztatach.

Zdjęcia (8)

II Forum Mecenatu Kultury - „Czy mecenat może być projektem ponad podziałami?”

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

Kondycja instytucji kultury w Polsce, rozwiązania prawne wspierające mecenat prywatny oraz ochrona dziedzictwa - to główne tematy II Forum Mecenatu Kultury „Capital of Culture”. W wydarzeniu, które odbywa się w dniach 29-30 października we Wrocławiu, w dawnej Bibliotece Uniwersyteckiej, uczestniczą przedstawiciele administracji publicznej, samorządów, instytucji kultury, środowisk artystycznych, nauki, biznesu, organizacji społecznych, filantropii i rynku sztuki. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego reprezentują: ministra Marta Cienkowska oraz wiceminister Maciej Wróbel.

Forum zainaugurowały wystąpienia: Marty Cienkowskiej, ministry kultury i dziedzictwa narodowego, Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, marszałek Senatu RP, Mateusza Żaka, wiceprezydenta Wrocławia, oraz prof. Roberta Olkiewicza, rektora Uniwersytetu Wrocławskiego.

Kultura nie należy do ministerstwa, nie należy także do samorządów, ani do artystów i instytucji, które ją tworzą. Kultura jest dobrem wspólnym, a skoro jest wspólna, powinniśmy stworzyć warunki, w których więcej ludzi będzie mogło wziąć odpowiedzialność za jej przyszłość. Właśnie dlatego spotykamy się dzisiaj we Wrocławiu. Nie możemy więc oczekiwać większego zaangażowania społecznego w kulturę, jeśli sami nie stworzymy warunków, które takie zaangażowanie ułatwią. To zadanie dla państwa – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. – To także jeden z najważniejszych powodów, dla których powstał raport, o którym będziemy dzisiaj rozmawiać. Pojawiło się w nim wiele propozycji zasługujących na szczególną uwagę. Pierwsza dotyczy zachęt podatkowych. Musimy zastanowić się, jak stworzyć system, w którym wspieranie kultury będzie prostsze i bardziej atrakcyjne dla przedsiębiorców oraz osób prywatnych. Drugi obszar to możliwość budowania trwałego finansowania instytucji i przedsięwzięć kulturalnych. Trzecia kwestia dotyczy młodych twórców, młodych artystów i edukacji artystycznej. Chciałabym, żebyśmy poważnie porozmawiali o tym, jak ułatwić prywatnym mecenasom wspieranie talentów, stypendiów i rozwoju zawodowego twórców. Nie szukamy sposobu na to, żeby państwo wydawało na kulturę mniej. Szukamy sposobu, żeby cała Polska mogła inwestować w nią więcej – dodała.

Raport otwarcia: siedem postulatów zmian dla mecenatu kultury

„Ustawa o społecznym finansowaniu kultury – Raport otwarcia” przedstawia propozycje zmian prawnych, które mają ułatwić angażowanie prywatnych środków w rozwój kultury. Dokument zawiera siedem kluczowych postulatów:

rozszerzenie możliwości finansowania stypendiów artystycznych,
wprowadzenie ulg podatkowych na działalność kulturalną,
rozwój partnerstwa publiczno-prywatnego w ochronie dziedzictwa,
przeznaczanie części środków odzyskiwanych dzięki przeciwdziałaniu nieprawidłowościom i ugodom w zamówieniach publicznych na cele kulturalne,
uproszczenie procedur wywozu dzieł sztuki na wystawy zagraniczne,
wprowadzenie preferencji podatkowych dla nieruchomości wykorzystywanych do publicznie dostępnej działalności kulturalnej,
obniżenie stawek VAT na obrót dziełami sztuki i wybrane usługi kulturalne.

Celem proponowanych zmian jest zwiększenie udziału osób prywatnych i przedsiębiorstw w finansowaniu kultury, przy zachowaniu odpowiedzialności państwa za jej finansowanie. Raport ma być punktem wyjścia do dalszych prac nad rozwiązaniami prawnymi.

Dokument został opracowany w ramach prac eksperckiej grupy roboczej ds. społecznego finansowania kultury pod kierunkiem Narodowego Centrum Kultury, we współpracy z United Nations Global Compact Network Poland i partnerami z różnych sektorów

Rozmawiamy o przyszłości mecenatu kultury

Pierwszego dnia Forum odbyły się dwie debaty. W pierwszej, zatytułowanej „Nowa umowa dla kultury. Czy mecenat może być projektem ponad podziałami?”, wzięła udział ministra Marta Cienkowska. W panelu uczestniczyli również: Joanna Makowiecka-Gatza, prezes zarządu Pracodawców RP, dr hab. Waldemar Karpa, prof. Akademii Leona Kuźmińskiego w Warszawie, Zuzanna Fogtt, prezeska Fundacji In Situ w Sokołowsku, oraz dr Marek Mutor, wicedyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Ponadto odbyła się również debata „Od kapitału do dobra wspólnego. Po co biznesowi kultura, po co kulturze biznes?” oraz rozmowa z mecenasami kultury zatytułowana „Prywatna pasja, wspólne dobro. Dlaczego dzielimy się kulturą?”.

Przedstawiono także deklarację na rzecz mecenatu kultury, która określa wspólne wartości, cele i kierunki współpracy sektora publicznego, społecznego i prywatnego oraz wstępne wyniki badań firmy IQS, przeprowadzonych na zlecenie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, które poszerzają wiedzę o społecznych uwarunkowaniach współczesnego mecenatu i możliwościach jego rozwoju.

Od rozmów do praktycznych rozwiązań

Drugiego dnia Forum zaplanowano panele poświęcone funduszom wieczystym i kapitałom żelaznym, odpowiedzialności za dziedzictwo oraz roli samorządów w finansowaniu kultury. Następnie uczestnicy wezmą udział w pracach stolikowych i konsultacjach dotyczących praktycznych narzędzi wspierania mecenatu. Tematyka spotkań obejmuje m.in. crowdfunding, towarzystwa przyjaciół instytucji kultury, współpracę z Polonią, fundacje korporacyjne i ESG, rynek sztuki, kolekcjonerstwo oraz budowanie trwałych partnerstw między instytucjami kultury, organizacjami pozarządowymi i biznesem.

Idea Forum i organizatorzy

Forum nawiązuje do ponad dwustuletniej tradycji polskiego mecenatu obywatelskiego, której jednym z najważniejszych przykładów jest fundacja Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. Służy także poszukiwaniu rozwiązań rozwijających społeczne i prywatne zaangażowanie w kulturę, przy zachowaniu odpowiedzialności państwa i samorządów za dostęp obywateli do kultury.

II Forum Mecenatu Kultury organizowane jest przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich we współpracy z Narodowym Centrum Kultury. Wydarzenie odbywa się pod patronatem marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy-Błońskiej. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego współfinansuje Forum.

Dowiedz się więcej

» Poznaj program II Forum Mecenatu Kultury: https://www.fmk26.ossolineum.pl/

Zdjęcia (5)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii.

Opera Wrocławska z większym dofinansowaniem

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

29 października br. Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego oraz Jarosław Rabczenko, członek zarządu województwa dolnośląskiego podpisali aneks do umowy o współprowadzeniu Opery Wrocławskiej. Porozumienie zwiększa dofinansowanie instytucji.

Współprowadzenie instytucji

Na mocy aneksu do umowy Województwo Dolnośląskie oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zobowiązały się do przekazywania środków na prowadzenie bieżącej działalności Opery Wrocławskiej.

Od 2027 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie przekazywać Operze Wrocławskiej roczną dotację podmiotową w wysokości nie mniejszej niż 15,558 mln zł. To wzrost o 7,61 mln zł względem obecnie obowiązującej dotacji z budżetu resortu kultury. Natomiast dotacja podmiotowa z budżetu Województwa Dolnośląskiego wzrośnie o 15,3 mln zł i będzie wynosiła 31 mln zł.

Opera Wrocławska

Opera Wrocławska rozpoczęła działalność 8 września 1945 roku spektaklem „Halka” Stanisława Moniuszki. Jej siedzibą jest gmach przy ul. Świdnickiej 35 we Wrocławiu, który powstał w latach 1839–1841. Od 18 maja 2006 roku jest instytucją współprowadzoną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Województwo Dolnośląskie.

Działalność artystyczna Opery obejmuje spektakle operowe i baletowe oraz koncerty. W repertuarze znajdują się zarówno dzieła klasycznych kompozytorów polskich i zagranicznych, jak i współczesne realizacje. Instytucja podejmuje również działania na rzecz promocji polskiej twórczości muzycznej oraz rozwijania zainteresowania operą wśród różnych grup odbiorców. W sezonie 2025/2026 Opera zrealizowała 160 wydarzeń artystycznych dla ok. 80 tys. widzów, w tym sześć premier oraz 663 wydarzenia edukacyjne.

W 2025 roku Opera Wrocławska otrzymała ponad 2,78 mln zł ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na modernizację nagłośnienia i systemu DSO, zaś w 2026 roku - 350 tys. zł na kolejny etap modernizacji infrastruktury oraz 500 tys. zł na reaktywowany po dziewięciu latach Festiwal Opery Współczesnej.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Opery Wrocławskiej: https://www.opera.wroclaw.pl/

Zdjęcia (3)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii.

Rozpoczynamy działania na rzecz utworzenia Muzeów Tumskich - nowej instytucji kultury

Thu, 29 Oct 2026 00:00:00 +0100

Zabytkowa siedziba i bogate zbiory Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, stanowiące ważną część polskiego dziedzictwa kulturowego, będą jeszcze bardziej dostępne dla zwiedzających. Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, oraz abp Józef Kupny, metropolita wrocławski 28 października br. podpisali List intencyjny dotyczący zamiaru utworzenia Muzeów Tumskich. Szczegółowe warunki współpracy, w tym podział kosztów prowadzenia muzeum, zostaną ustalone w treści umowy.

W uroczystości podpisania Listu intencyjnego wzięli udział: Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu RP oraz Tomasz Siemoniak, minister – koordynator służb specjalnych.

Podejmujemy dziś pierwszy krok do utworzenia nowej instytucji kultury we Wrocławiu pod roboczą nazwą Muzea Tumskie. To wyraz naszego przekonania o tym, że dziedzictwo kulturowe – niezależnie od tego, kto jest jego właścicielem i kto sprawuje nad nim opiekę – stanowi część naszego wspólnego dobra, a troska o jego zachowanie, badanie i udostępnianie jest odpowiedzialnością, którą powinniśmy podejmować wspólnie. Sztuka sakralna, która jest bardzo licznie reprezentowana w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, zajmuje szczególne miejsce w historii Polski. Przez stulecia była jednym z najważniejszych obszarów twórczości artystycznej. To dzięki niej możemy poznawać nie tylko historię religii, ale też historię sztuki, przemian społecznych, tożsamości lokalnych i europejskich tradycji artystycznych – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. – Chcemy, aby to niezwykłe dziedzictwo było szczególnie chronione i szeroko dostępne. Naszym celem jest stworzenie nowoczesnej, profesjonalnej i otwartej instytucji kultury, która połączy najwyższe standardy ochrony zbiorów z ambitnym programem wystawienniczym, badawczym, ale także edukacyjnym – dodała.

Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu

Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu jest jednym z najstarszych muzeów kościelnych w Polsce. Jego początki sięgają 1898 roku. Pierwszą wystawę w muzeum zorganizowano 29 października 1903 roku.

Zbiory muzealne, liczące ponad 6 000 obiektów, znajdują się w czterech budynkach o łącznej powierzchni 4 500 m2. Trzy z nich są wpisane do rejestru zabytków. W zbiorach znajdują się eksponaty pochodzące z czasów starożytnych, w tym mumia z okresu ptolemejskiego (323–30 p.n.e.), tablice gliniane z pismem klinowym, przykłady ceramiki pochodzącej z kultury Villanova (950–525 lat p.n.e) oraz kolekcja etruska i grecka. Do zabytków średniowiecznych należą m.in. kielich mszalny z Muszkowic z 1400 roku oraz szafa archiwalna z 1455 roku. Wśród zbiorów nowożytnych wyróżniają się wybitne dzieła niderlandzkie, holenderskie, niemieckie, austriackie i włoskie, głównie z XVI i XVII wieku. Perłą kolekcji muzeum jest obraz Lucasa Cranacha Starszego „Madonna pod jodłami” z 1510 roku.

Muzealne Lapidarium gromadzi zabytki od XII do XIX wieku, wykonane w kamieniu oraz w brązie i mosiądzu. W jego kolekcji znajdują się przykłady rzeźby architektonicznej, rzeźby sepulkralnej, kartusze herbowe, dzwony, w tym najstarszy w Polsce dzwon opata Świętosława z 1300 roku, oraz chrzcielnice. Wyeksponowano tam także najstarszą romańską figurę św. Jana Chrzciciela z katedry wrocławskiej.

Cennym przykładem sztuki architektonicznej końca XIV stulecia jest sala posiedzeń kapituły, w której przez ponad 600 lat odbywały się obrady kapituły katedralnej. Posiada ona asymetryczne sklepienie krzyżowo-żebrowe ozdobione płaskorzeźbionymi zwornikami.

W latach 2019 – 2024 przeprowadzona została kompleksowa renowacja, przebudowa i rozbudowa Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Działania te pozwoliły na zabezpieczenie zbiorów muzealnych oraz przygotowanie nowoczesnej przestrzeni wystawienniczej, przystosowanej do osób ze szczególnymi potrzebami. Fundacja dla Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu otrzymała dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Całkowity koszt inwestycji wyniósł ponad 55,6 mln zł.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu: https://tumwroc.pl/

Zdjęcia (5)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. Pokaż zdjęcie 2 z galerii. Pokaż zdjęcie 3 z galerii. Pokaż zdjęcie 4 z galerii. Pokaż zdjęcie 5 z galerii.