Chronologicznie - ngo.pl

Dołącz do kampanii Polska Rozmawia o bezpieczeństwie 16 - 22 listopada

Sylwia Jankowska — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

W listopadzie Fundacja Nowej Wspólnoty wystartowała z drugą edycją kampanii „Polska Rozmawia”. Jej celem jest doprowadzenie do setek spotkań pomiędzy mieszkańcami miejscowości w całym kraju. Fundacja, która na co dzień zajmuje się łagodzeniem podziałów w Polsce, zaprasza lokalne organizacje i liderów do organizowania takich rozmów u siebie

Autor/źródło: Fundacja Nowej Wspólnoty

Jak mają wyglądać rozmowy?

W każdej rozmowie powinno wziąć minimum 10, maksymalnie 15 osób.

Organizatorzy spotkań wybierają tytuł rozmowy z listy lub proponują własny. W rozmowach nie uczestniczą politycy ani eksperci – liczy się głos mieszkańców i mieszkanek Polski.

W dniach 16–22 listopada rozmowy będą dotyczyły bezpieczeństwa. Proponowane tematy:

Ja, kobieta: Jak widzę swoją rolę w razie wojny?

Czy wiem, co będę robić w razie sytuacji kryzysowej? Czy mam listę rzeczy do zabrania w razie ewakuacji? Czy mogę liczyć na czyjeś wsparcie czy muszę radzić sobie sama? Czy zostanę powołana do wojska i co to dla mnie znaczy?

Sąsiedzi: Czy pomożemy sobie w razie zagrożenia?

Jak dużym zaufaniem darzymy siebie w naszej najbliższej okolicy? Jak możemy sobie pomagać w razie ewakuacji lub innych sytuacji kryzysowych? Czy bierzemy pod uwagę wzajemną opiekę nad seniorami w naszej okolicy?

Schrony: Czy mój samorząd wie, jak ochronić ludność?

Czy wiemy, z jakich źródeł informacji będziemy korzystać w razie kryzysu? Kto organizuje akcję ratunkową w razie powodzi? Do kogo zwrócić się o wsparcie w razie braku wody lub suszy? Czy nasze władze lokalne są przygotowane na blackouty?

Reklama

Jak FNW pomaga organizacjom?

Na stronie kampanii dostępne są już materiały dla osób organizujących spotkania i prowadzących rozmowy:

Najczęstsze pytania od Was. Szczegóły organizacji i trudne sytuacje
Jak poprowadzić rozmowę? Instrukcja dla osoby prowadzącej
Jak zorganizować spotkanie? Przewodnik organizatora

5 listopada o godz. 16:00 odbędzie się webinar informacyjny o kampanii
10 listopada o godz. 16:00 zapraszamy na webinar o tym jak poprowadzić rozmowę
Więcej informacji na stronie kampanii.

Fundacja uruchomiła także specjalny adres mailowy, na który można pisać w razie pytań: [email protected].

Dlaczego ta kampania jest ważna?

Jak pokazują najnowsze badania, między Polakami nie ma silnych różnic poglądów, silna jest za to nieufność i niechęć do osób myślących inaczej. W tej kampanii zapraszamy do rozmowy z ludźmi, którzy żyją koło nas. Z sąsiadami z bloku, rodzicami z klasy naszych dzieci – mówi Wawrzyniec Smoczyński, prezes Fundacji Nowej Wspólnoty. – Każdy może zorganizować takie spotkanie i być częścią kampanii „Polska Rozmawia”.

Reklama

Kto to finansuje?

Kampania Polska Rozmawia o bezpieczeństwie jest współfinansowana ze środkówNarodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu NOWEFIO.

Zdjęcie pochodzi z wydarzenia zorganizowanego przez organizacje lokalną z Białegostoku

Autor/źródło: Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków BirdLife Polska

Zdjęcie pochodzi z wydarzenia zorganizowanego przez organizacje lokalną z Łomianek.

Autor/źródło: Organizacja Wspólne Jutro

Zdjęcie pochodzi z wydarzenia zorganizowanego przez organizacje lokalną z Brzegu Dolnego.

Autor/źródło: Fundacja EMPA

Zdjęcie pochodzi z wydarzenia zorganizowanego przez organizacje lokalną z Gołdapi.

Autor/źródło: Fundacja GERONTO

Zdjęcie pochodzi z wydarzenia zorganizowanego przez organizacje lokalną z Orzysza.

Autor/źródło: Polana Kultury Centrum Biblioteczno-Kulturalne w Orzyszu

Reklama

Konsultacje społeczne „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego”

Komitet do Spraw Pożytku Publicznego — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Aktywność obywatelska, silny trzeci sektor i budowanie odporności - to planowane filary koncepcji Strategii, która wyznaczy kierunki rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w przyszłości. Konsultacje potrwają do 24 listopada 2026 r.

Rozpoczynamy konsultacje społeczne „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego”. To ważny etap prac nad przygotowaniem projektu Strategii, która pomoże wyznaczyć i zaplanować przyszłe długofalowe kierunki działań państwa na rzecz:

rozwoju aktywności społeczeństwa obywatelskiego,
wzmacniania organizacji społeczeństwa obywatelskiego,
budowania odporności wspólnot lokalnych, społeczeństwa oraz państwa.

Reklama

Wszystkie zainteresowane osoby mogą wziąć udział w konsultacjach i włączyć się w przygotowania projektu Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego jest odpowiedzią na oczekiwania trzeciego sektora, całego społeczeństwa obywatelskiego, jak i administracji publicznej. Powstaje między innymi w oparciu o:

wyzwania zidentyfikowane w ramach przeprowadzonej diagnozy stanu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce,
postulaty zgłoszone przez uczestników procesu prekonsultacyjnego, zainicjowanego przez Komitet do spraw Pożytku Publicznego w formie webankiety,
głosy przedstawicieli sektora obywatelskiego prezentowane na przestrzeni ostatnich lat w różnych debatach i publikacjach.

Ramowa koncepcja Strategii – fundament dalszych działań

Ramowa koncepcja Strategii to jeden z kluczowych elementów kształtujących treść Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Dokument prezentuje główne założenia planowanej Strategii oraz cele, priorytety i kierunki zamierzonych interwencji strategicznych.

Reklama

Odporne społeczności i nowoczesne państwo

Ramowa koncepcja Strategii opiera się na założeniu, że aktywne, silne i odporne społeczeństwo obywatelskie jest fundamentem nowoczesnego państwa. Rozwój społeczeństwa obywatelskiego ma realny wpływ na wzrost kapitału społecznego, poprawę jakości współzarządzania sprawami publicznymi oraz zwiększenie zdolności państwa i wspólnot lokalnych do radzenia sobie z kryzysami i zagrożeniami.

Koncepcja Strategii to trzy wzajemnie powiązane cele strategiczne:

wspieranie rozwoju aktywności obywatelskiej,
wzmacnianie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego i rozwoju ich współpracy z sektorem publicznym,
budowanie i wzmacnianie odporności społecznej.

Weź udział w konsultacjach!

Serdecznie zapraszamy wszystkie zainteresowane osoby do zapoznania się z treścią „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego” i do udziału w konsultacjach społecznych. Zachęcamy do zgłaszania uwag i propozycji. Aktywny udział w konsultacjach pomoże wspólnie wypracować najlepszy kształt Strategii i realnie przyczynić się do wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

Data rozpoczęcia konsultacji: 3 listopada 2026 r.

Data zakończenia konsultacji: 24 listopada 2026 r.

Propozycje i uwagi do „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego” należy składać (wyłącznie elektronicznie), przy wykorzystaniu zamieszczonego poniżej formularza:

1. na adres mailowy: [email protected];

2. za pośrednictwem platformy ePUAP: /eKPRM/SkrytkaESP;

3. za pośrednictwem e-doręczeń na adres do e-Doręczeń: AE:PL-91425-98565-UBWCH-28.

W przypadku pytań prosimy o kontakt – [email protected]

Informację o konsultacjach społecznych Ramowej koncepcji Strategii znajdą Państwo również na stronie: Konsultacje Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Materiały

Reklama

Lekarze bez Granic szkolą polskie szpitale z pracy w warunkach kryzysu

Tomasz Czerniawski — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Lekarze bez Granic prowadzą program szkoleniowy dla kilku cywilnych szpitali w Polsce z zakresu reagowania na sytuacje kryzysowe spowodowane konfliktami zbrojnymi lub klęskami żywiołowymi. – W warunkach kryzysu konieczne może być wyjście poza rutynowe role, szybkie dostosowanie się do sytuacji i znalezienie natychmiastowych praktycznych rozwiązań, by ratować życie – mówi Wojciech Asztabski.

Zespół Lekarzy bez Granic przeprowadza szkolenie z reagowania na sytuacje kryzysowe w szpitalu w Łodzi. Polska, 2026

Autor/źródło: Lekarze bez Granic

Trwająca wojna w Ukrainie zmieniła kontekst, w jakim Polska rozważa potencjalne scenariusze kryzysowe. W odpowiedzi na te zmiany Lekarze bez Granic w porozumieniu z lokalnymi partnerami przeprowadzili szkolenia w szpitalach w Łodzi, Suwałkach i Ełku. Organizacja wykorzystuje podczas szkoleń specjalistyczną wiedzę oraz kilkudziesięcioletnie doświadczenie w pracy podczas wszystkich poważnych, często nieprzewidywalnych i szybko rozwijających się kryzysów humanitarnych na świecie.

Reklama

– W odróżnieniu od kontekstów geograficznych, w których zwykle pracujemy, ten projekt realizujemy w kraju o stabilnym systemie opieki zdrowotnej i infrastrukturze, którą można wykorzystać do celów medycznych w sytuacjach kryzysowych – powiedział Wojciech „Voitek” Asztabski, koordynator ds. przygotowania na sytuacje kryzysowe, Lekarze bez Granic.

Przedmiotem szkoleń jest między innymi działanie szpitali w obliczu masowego napływu rannych.

– Chcemy podzielić się z polskimi szpitalami naszym doświadczeniem w reagowaniu na nadzwyczajne okoliczności, takie jak masowy napływ dużej liczby rannych pacjentów, kiedy cały system znajduje się pod presją, a zasoby i dostęp do specjalistów mogą być ograniczone. W takich przypadkach może być konieczne wyjście poza rutynowe role, szybkie dostosowanie się do sytuacji i znalezienie natychmiastowych praktycznych rozwiązań, by ratować życie – dodaje Asztabski.

Przygotowanie zespołów medycznych do scenariuszy kryzysowych

Jednym z przykładów scenariusza wykorzystanego podczas szkolenia jest zdarzenie w klubie nocnym. Dwie potężne eksplozje, spowodowane atakiem dronów, powodują, że w lokalu rannych zostaje kilkadziesiąt osób. Akcję ratowniczą komplikuje awaria zasilania oraz uszkodzenia konstrukcji budynku, które narażają go na zawalenie. Ranni są transportowani karetkami i prywatnymi samochodami do szpitala klinicznego, gdzie personel musi poradzić sobie z nagłym napływem pacjentów.

Uczestnicy rozwijają praktyczne umiejętności poprzez ćwiczenia symulacyjne oparte na takich scenariuszach. Obejmują one planowanie na wypadek masowego napływu rannych, opiekę w nagłych wypadkach oraz udzielanie pomocy w sytuacjach, w których zasoby, personel i sprzęt są ograniczone. Program dotyczy również „fazy odbudowy”, która obejmuje przywrócenie funkcjonowania szpitala, zadbanie o dobrostan personelu, wsparcie psychologiczne oraz analizę zmierzającą do poprawy gotowości na kolejne zdarzenia. Jedna z sesji skupia się na przekazaniu doświadczeń z wojny w Ukrainie dotyczących tworzenia podziemnego szpitala.

– W dynamicznie zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa przygotowanie personelu medycznego do działania w sytuacjach nadzwyczajnych ma szczególne znaczenie. Szkolenia prowadzone przez Lekarzy bez Granic pozwoliły naszym pracownikom zetknąć się z wiedzą oraz doświadczeniami zdobywanymi podczas misji humanitarnych na całym świecie. Takie inicjatywy wzmacniają kompetencje, które mogą okazać się kluczowe w ochronie zdrowia – powiedział prof. Waldemar Machała, kierownik Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

W ramach projektu przewidziano także szkolenia dla przedstawicieli Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS) oraz wybranych jednostek Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS). Dotyczą one budowania odporności społecznej i instytucjonalnej w sytuacjach potencjalnego kryzysu. Szkolenia obejmują m.in. komunikację ryzyka i kryzysową, przeciwdziałanie dezinformacji, przygotowanie logistyczne, zapewnianie bezpieczeństwa zdrowotnego wody i żywności oraz reagowanie na ogniska chorób zakaźnych.

Szkolenia prowadzą instruktorzy z wieloletnim doświadczeniem w reagowaniu na kryzysy humanitarne, w tym w sytuacjach konfliktów zbrojnych. Doświadczenie zdobywali między innymi podczas ostatniej wojny w Strefie Gazy, a także w ramach projektów realizowanych w Afganistanie, Iraku, Syrii, Jemenie, Ukrainie, Sudanie, Demokratycznej Republice Konga i w innych krajach.

Reklama

Mobbing w NGO a wolontariusze. Nowe przepisy antymobbingowe od 5 listopada 2026 r

Jolanta Drzewakowska — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje nowa definicja mobbingu w Kodeksie pracy. Mobbingiem jest uporczywe nękanie pracownika, a ustawa wymienia wśród możliwych sprawców nie tylko przełożonego, ale też współpracowników, osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy i grupy osób. W organizacjach pozarządowych może rodzic to pytanie, a co, jeśli źródłem nękania są wolontariusze, członkowie stowarzyszenia albo społecznie działający zarząd?

Na grafice widac ręce na klawiaturze laptopa. Nad klawiaturą unoszą się dymki z czatów. W kazdym dymku są kropeczki sugerujące, że w kazdym z tych czatów ktoś właśnie coś pisze.

Autor/źródło: Canva Pro dla Canva Teams, aut. Ninitta

Godność w pracy w organizacji pozarządowej

Organizacje pozarządowe powstają po to, by zmieniać świat na lepsze. Ich siłą są ludzie: wolontariuszki i wolontariusze, członkinie i członkowie stowarzyszeń, zarządy działające społecznie i coraz liczniejsze zespoły zatrudnionych specjalistów. To właśnie ta mieszanka ról sprawia, że trzeci sektor jest tak żywy. Ta sama mieszanka sprawia jednak, że granice odpowiedzialności bywają nieostre, co może tworzyć napięcia między osobami „z pasji” a etatowcami.

Wciąż pokutuje przekonanie, że w NGO pracuje się z misji, więc nie ma miejsca na wypalenie ani przemoc psychiczną. Rzeczywistość jest inna. W badaniu „Wyzwania i zagrożenia pracy w NGO i nieformalnych ruchach społecznych”, przedstawionym na konferencji u Rzecznika Praw Obywatelskich, wzięło udział 918 osób. Co piąta osoba z organizacji pozarządowych (22%) mówiła o nagonce medialnej doświadczanej często lub niemal codziennie (https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/kryzys-psychiczny-u-aktywistow-konferencja-u-rpo). Głośne sprawy mobbingu w znanych organizacjach pokazały też, że relacje władzy istnieją w NGO tak samo jak w firmach (https://oko.press/mobbing-w-centrum-praw-kobiet ).

Rozmowa o mobbingu w organizacji pozarządowej nie jest więc atakiem na wolontariat ani na społeczników, ani na pracowników. Jest troską o to, by misja była realizowana w godnych warunkach. Nowelizacja Kodeksu pracy daje do tej rozmowy nowy, konkretny punkt odniesienia.

Reklama

Nowa definicja mobbingu 2026

Nowelizacja Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego z 19 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1046) wchodzi w życie 5 listopada 2026 r. To najgłębsza zmiana przepisów o mobbingu od 2004 r. Ustawodawca szczęśliwie porzucił listę przesłanek, które trzeba było wykazać łącznie, i przeniósł ciężar z intencji sprawcy na samo zachowanie oraz na reakcję pracodawcy.

Reklama

Znaczenie ma też przepis przejściowy: nowe zasady obejmują zachowania, które zaczęły się przed 5 listopada 2026 r., ale trwały po tej dacie (Dz.U. 2026 poz. 1046). Dla wielu organizacji to sygnał, że długo tolerowane wzorce komunikacji warto przejrzeć od razu, a nie dopiero przy pisaniu regulaminu.

Czy wolontariusz może być sprawcą mobbingu?

Ustawa nie wymienia wolontariuszy wprost, ale też ich nie wyklucza. Nowy art. 943 § 8 Kodeksu pracy mówi, że mobbing pochodzi „w szczególności” od wymienionych osób. To sformułowanie oznacza katalog otwarty: lista pokazuje typowe przypadki, a nie zamyka kręgu sprawców. Komentatorzy zwracają uwagę, że sprawcą może być także inna osoba funkcjonująca w środowisku pracy.

Wolontariusz, który działa na podstawie porozumienia z organizacją, wykonuje na jej rzecz świadczenia, często ramię w ramię z pracownikami. Można więc bronić poglądu, że mieści się w kategorii osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy. Nawet jeśli sąd uzna inaczej, otwarty katalog pozwala ocenić jego zachowanie jako źródło mobbingu. Muszę oczywiście podkreślić, że to nowe przepisy i orzecznictwo dopiero się ukształtuje.

Najważniejsze jest coś innego. Roszczenia z tytułu mobbingu pracownik kieruje do pracodawcy, a nie do sprawcy. Odpowiedzialność organizacji nie wynika z tego, kto nęka, tylko z tego, czy zrobiła to, co do niej należy. Już w 2023 r. ekspertka „Dziennika Gazety Prawnej” wskazywała, że korzystanie z pracy wolontariuszy nie zwalnia z obowiązku przeciwdziałania mobbingowi. Nowelizacja ten obowiązek wyraźnie wzmacnia.

Warto pamiętać, że ochrona działa w obie strony. Na mocy art. 45 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie organizacja musi zapewnić wolontariuszom bezpieczne i higieniczne warunki na zasadach dotyczących pracowników. W organizacjach, w których zadania czy projekty wykonywane są głównie przez wolontariuszy trzeba teraz będzie przykładać szczególną staranność np. do rozdziału zadań, sposobu komunikacji i informacji zwrotnej. Dobre zasady współpracy chronią więc zarówno zespół, jak i samych wolontariuszy.

Reklama

Zarząd działający społecznie: wolontariusz i pracodawca w jednej osobie

W wielu stowarzyszeniach i fundacjach zarząd pracuje bez wynagrodzenia. Prawo o stowarzyszeniach wprost zakłada, że stowarzyszenie opiera się na pracy społecznej członków. Z perspektywy prawa pracy brak pensji niczego jednak nie zmienia. Pracodawcą jest sama organizacja, a zgodnie z art. 31 Kodeksu pracy czynności z zakresu prawa pracy wykonuje za nią osoba lub organ zarządzający albo inna wyznaczona osoba, na przykład dyrektor biura. Dla zatrudnionego zespołu zarząd działa więc jako pracodawca, nawet jeśli nikt w nim nie pobiera wynagrodzenia.

To ma dwie konsekwencje. Po pierwsze, uporczywe nękanie ze strony członka zarządu jest zachowaniem pracodawcy lub przełożonego, czyli klasycznym przypadkiem z ustawowej listy. Po drugie, to zarząd odpowiada za wykonanie nowego obowiązku systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Gdy brak reakcji na nękanie ze strony wolontariuszy wynika z bierności zarządu, organizacja jako pracodawca może odpowiadać za zaniechanie.

Szczególnie delikatna jest sytuacja, w której członek zarządu jest jednocześnie aktywnym uczestnikiem społeczności, na przykład pisze na forach i listach dyskusyjnych. Jego wypowiedzi, nawet formułowane „prywatnie”, niosą autorytet osoby decydującej o pracy zespołu. Krytyka publiczna z ust pracodawcy waży więcej niż ta sama krytyka z ust anonimowego uczestnika.

Co zrobić, gdy źródłem problemu jest sam zarząd? W stowarzyszeniu organem kontroli wewnętrznej jest zwykle komisja rewizyjna, a ostatnie słowo należy do walnego zebrania członków. To również przedstawiciel komisji rewizyjnej albo pełnomocnik walnego zebrania reprezentuje stowarzyszenie w sporach z członkiem zarządu, na przykład gdy organizacja dochodziłaby od niego zwrotu wypłaconego zadośćuczynienia. Poza organizacją pozostają Państwowa Inspekcja Pracy i sąd pracy. Po nowelizacji sprawy o mobbing trafiają do sądów rejonowych bez względu na wartość sporu, a pracownik, który korzysta ze swoich uprawnień, jest chroniony przed odwetem. Tę samą ochronę mają pracownicy, którzy go wspierają.

Komunikatory, grupy, listy dyskusyjne, Discord, grupy. Nękanie może przyjśc z sieci

Wiele organizacji działa dziś w otwartych społecznościach online. Pracownicy uczestniczą w listach dyskusyjnych, kanałach na Discordzie czy grupach w mediach społecznościowych, bo to część ich zadań: mają być blisko wolontariuszy, odpowiadać na pytania, informować o działaniach. Jeśli obecność w takim kanale wynika z zakresu obowiązków, ten kanał staje się częścią środowiska pracy. Do mobbingu nie trzeba też osobistego spotkania; nękanie może odbywać się w całości zdalnie.

Specyfika takich miejsc sprzyja zjawiskom, które nowa definicja opisuje wprost. Sprawcą może być grupa osób, a mobbingiem jest także zachęcanie do nękania. Seria ironicznych komentarzy pod wpisem pracownika, przytakiwanie kolejnym atakom czy publiczne „rozliczanie” konkretnej osoby przez kilka kont naraz to sytuacje, w których trudno wskazać jednego sprawcę, a skutek dla adresata bywa dotkliwy.

Adwokatka Małgorzata Krzyżowska podkreśla na łamach Infor.pl, że źródłem hejtu może być klient, anonimowy internauta czy były pracownik, a coraz ważniejsze staje się nie to, kto obraża, tylko czy pracodawca reaguje. Wśród właściwych reakcji wymienia:

potraktowanie sprawy jako zdarzenia związanego z warunkami pracy, a nie prywatnego konfliktu w sieci,
zabezpieczenie dowodów i wspierającą rozmowę z pracownikiem,
czasowe ograniczenie ekspozycji pracownika na ataki, na przykład zmianę zadań lub wsparcie w moderacji,
zgłoszenie treści administratorom platformy albo wezwanie do zaprzestania naruszeń,
pomoc w kontakcie z policją, gdy pojawiają się groźby lub uporczywe nękanie,
udokumentowanie wszystkich podjętych kroków.

Niektóre zachowania online wykraczają poza prawo pracy. Zniesławienie, zniewaga, groźby karalne czy stalking to przestępstwa z Kodeksu karnego (art. 212, 216, 190 i 190a). Pracownik może z tych ścieżek skorzystać niezależnie od tego, co zrobi organizacja.

Krytyka czy nękanie? Gdzie przebiega granica.

Członkowie stowarzyszenia mają prawo patrzeć zarządowi na ręce, pytać o wydatki i kwestionować decyzje. Wolontariusze mają prawo nie zgadzać się z kierunkiem działań. To nie jest problem, tylko fundament demokratycznej organizacji. Nowe przepisy to potwierdzają: zgodnie z art. 943 § 9 uzasadnione i wyrażone we właściwej formie zachowania, w tym krytyka, nie są mobbingiem. Mobbingiem nie są też zachowania incydentalne, nawet jeśli naruszają dobra osobiste.

Różnica tkwi w trzech elementach. Pierwszy to adresat: krytyka decyzji lub projektu dotyczy instytucji, nękanie dotyczy konkretnego człowieka. Drugi to forma: rzeczowy argument kontra ośmieszanie, ironia i insynuacje. Trzeci to powtarzalność: jednorazowa ostra wymiana zdań to co innego niż wielomiesięczny wzorzec. Ustawa wymienia wśród przejawów mobbingu między innymi nieuzasadnioną krytykę, ośmieszanie, zaniżanie oceny przydatności zawodowej i utrudnianie komunikacji.

W tabeli podane są przykłady na krytykę i nękanie.

Autor/źródło: Opracowanie: Jolanta Drzewakowska

Ocena zawsze zależy od okoliczności: § 10 nakazuje brać pod uwagę zarówno rodzaj zachowań, jak i sytuację konkretnego pracownika. Dla organizacji to ważna wskazówka. Zasady komunikacji nie powinny ograniczać prawa do sporu, ale powinny jasno oddzielać spór o sprawy od ataków na ludzi.

Gdy krytyka obszaru trafia w jedną osobę

W wielu organizacjach pozarządowych za fundraising, rozliczenia czy partnerstwa odpowiada jedna osoba (rzadko w NGO można spotkać rozbudowane zespoły czy departamenty). Wtedy uporczywe komentarze o „chybionym fundraisingu” albo „źle wydawanych pieniądzach” nie są abstrakcyjną oceną działu, tylko w praktyce oceną pracy konkretnego człowieka. Przepisy nie wymagają, by padło jego nazwisko: liczy się, w kogo zachowanie faktycznie trafia. Nie ma też znaczenia, czy komentujący chcieli kogoś nękać, bo nowa definicja pomija zamiar sprawcy.

Nie oznacza to, że pytania o finanse stają się zakazane. Organizacja korzystająca ze środków publicznych i darowizn powinna być przejrzysta, a rzeczowa krytyka wydatków jest jej wpisana w DNA. Granica przesuwa się wtedy, gdy zarzuty nie opierają się na faktach, sugerują nieuczciwość, wracają mimo udzielonych wyjaśnień i są podbijane przez kolejne osoby. Bezpodstawne przypisywanie komuś nadużyć finansowych może naruszać jego dobra osobiste niezależnie od tego, czy sąd uzna całość za mobbing. Dobrą praktyką jest zapraszanie pytań o finanse do jednego, oficjalnego kanału, na przykład do zarządu lub komisji rewizyjnej, który odpowiada w imieniu organizacji, a nie konkretnej osoby z zespołu.

Przeciwdziałanie mobbingowi w NGO

Każdy pracodawca, także najmniejsza fundacja z jedną osobą na etacie, musi od 5 listopada systematycznie przeciwdziałać mobbingowi. Ustawa wskazuje pięć elementów:

działania prewencyjne,
wykrywanie,
właściwe reagowanie,
działania naprawcze i
wsparcie osób dotkniętych.

Organizacje zatrudniające co najmniej 10 pracowników muszą do 5 maja 2027 r. spisać reguły, procedury i częstotliwość tych działań w regulaminie, uzgodnionym z organizacją związkową albo z przedstawicielami pracowników. Do progu liczą się pracownicy, a nie wolontariusze czy osoby na umowach cywilnoprawnych.

Polityka antymobbingowa w organizacji pozarządowej powinna jednak sięgać dalej niż wzór dla firmy. Niektóre organizacje już dziś obejmują swoimi procedurami nie tylko pracowników, ale też współpracowników i wolontariuszy, jak Fundusz ZDOLNI czy Fundacja Centrum Badań Migracyjnych. Społeczności internetowe mają z kolei swoje kodeksy postępowania. Przykładem są Powszechne Zasady Postępowania w projektach Wikimedia, ratyfikowane w lutym 2021 r. i opracowane z udziałem ponad 1500 wolontariuszy. Obowiązują one jednakowo wolontariuszy i pracowników. W Wikimedia Polska już 1 maja 2023 roku weszła w życie Wewnętrzna Procedura Antymobbingowa i Antydyskryminacyjna Stowarzyszenia Wikimedia Polska (załącznik do Regulaminu pracy, str. 31 i n)

Co warto zrobić w praktyce:

Objąć regulaminem wszystkie role. Wpisać wprost, że zasady dotyczą zachowań pracowników, zarządu, członków i wolontariuszy wobec zespołu, a także zachowań wobec wolontariuszy.
Nazwać przestrzenie. Wskazać, które listy, fora i kanały są częścią pracy zespołu, i przyjąć dla nich zasady komunikacji spójne z regulaminem.
Oddzielić moderację od osoby atakowanej. Pracownik nie powinien sam bronić się przed atakami na siebie. Moderację warto powierzyć innym osobom lub ustalić jasną ścieżkę eskalacji.
Zapewnić niezależną ścieżkę zgłoszeń. Gdy problem dotyczy zarządu, zgłoszenie nie może trafiać wyłącznie do zarządu. Pomóc może komisja rewizyjna, zewnętrzna osoba zaufania lub mediator.
Szkolić zarząd i organy organizacji, nie tylko zespół. Społecznie działający zarząd też jest pracodawcą i musi znać swoje obowiązki.
Dbać o wsparcie. Superwizja, rotacja dyżurów w kanałach społecznościowych, prawo do odcięcia się od komunikatorów po godzinach pracy.
Dokumentować. Notatki z reakcji, rozmów i decyzji są dowodem, że organizacja realnie przeciwdziała nękaniu, a nie tylko deklaruje.

Najlepsza polityka nie powstaje przeciwko wolontariuszom, tylko razem z nimi. Wspólnie wypracowane zasady łatwiej egzekwować, a społeczność, która je współtworzyła, częściej sama reaguje na przekroczenia.

Porozmawiajmy o tym w naszych organizacjach

Nowe przepisy antymobbingowe to dobry moment, by zadać sobie w zespole, zarządzie i społeczności kilka prostych pytań. Czy wiemy czym się różni żart, krytyka od nękania? Czy wiemy, gdzie zgłosić nękanie? Czy nasze zasady obejmują kanały online i wolontariuszy? Czy krytykujemy decyzje, czy ludzi? Kiedy stanąć po stronie pracownika i jak to zrobić?

Warto też odpowiedzieć najpierw sobie: Czy nasze zasady działają w praktyce czy dobrze wyglądają tylko na papierze.
Wtedy być może nie trzeba będzie odpowiada przed sądem.

Autorka

Jolanta Drzewakowska: prawniczka z wykształcenia. Przez wiele lat pracowała jako in-house lawyer, reprezentując pracodawców z sektora biznesowego w sprawach pracowniczych, umowach i sporach z pracownikami. Dziś zajmuje się komunikacją w organizacjach pozarządowych i przygląda się prawu pracy z innej strony: od środka trzeciego sektora. Trenerka m.in. z zakresu komunikacji, narzędzi AI i zarządzania zespołem.

Osiem domen cyberbezpieczeństwa - to nie jeden zamek, tylko osiem drzwi

Fabian Grabania, Fundacja Fabian Digital — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

W poprzednich wpisach serii poznaliśmy historię najważniejszych ataków: od wirusa Brain i robaka Morris, przez ILOVEYOU, po wyciek danych z Equifax. Tym razem porządkujemy wiedzę. Pokażemy, jak specjaliści dzielą cyberbezpieczeństwo na obszary, jakie ataki do nich należą i kim są osoby, które te ataki przeprowadzają.

Najpierw spokój, potem działanie

Lekcję otworzyła historia Seana, specjalisty z ponad 30-letnim doświadczeniem w bezpieczeństwie, pracującego w Google Workspace. Opowiedział o największym wycieku, z jakim się zetknął. Inżynier innej firmy z branży finansowej kupił na eBayu używany serwer. Okazało się, że nikt go wcześniej nie wyczyścił, a na dysku znajdowały się dane około 20 milionów kart kredytowych. Serwer pochodził z centrum danych prowadzonego przez firmę zewnętrzną. Incydent wymusił przegląd tego, jak podwykonawcy niszczą dane na sprzęcie wycofywanym z użytku.

Reklama

Z tej historii płyną dwie lekcje.

Pierwsza: podczas incydentu najważniejsze jest zachowanie spokoju. Wokół wszyscy będą panikować, a osoba, która zarządza incydentem, musi być tą, która zatrzymuje się na chwilę i myśli.

Druga: kolejność działań. Najpierw powstrzymaj wyciek, nawet jeśli oznacza to wyłączenie serwera, odłączenie sieci albo zatrzymanie komunikacji. Dopiero potem badaj, co się stało. Właśnie temu służy plan reagowania na incydenty. Kiedy wszystko się dzieje, nie ma czasu na wymyślanie procedur od zera.

Osiem domen bezpieczeństwa CISSP

CISSP (Certified Information Systems Security Professional) to jeden z najbardziej uznanych na świecie certyfikatów w branży bezpieczeństwa, przyznawany przez organizację ISC2. Dzieli on pracę specjalistów na osiem domen, czyli obszarów. Są one ze sobą powiązane: luka w jednej może zaszkodzić całej organizacji.

Bezpieczeństwo i zarządzanie ryzykiem. Cele i zasady bezpieczeństwa, ograniczanie ryzyka, zgodność z przepisami, ciągłość działania. Przykład: aktualizacja polityk po zmianie prawa o ochronie danych osobowych.
Bezpieczeństwo zasobów. Ochrona zasobów cyfrowych i fizycznych, przechowywanie i niszczenie danych. Przykład: dopilnowanie, żeby stary komputer czy dysk został wyczyszczony, zanim trafi do utylizacji. To dokładnie ten obszar, który zawiódł w historii Seana.
Architektura i inżynieria bezpieczeństwa. Dobór i konfiguracja narzędzi, systemów i procesów. Przykład: konfiguracja zapory sieciowej (firewalla), która filtruje ruch przychodzący i wychodzący.
Bezpieczeństwo komunikacji i sieci. Zabezpieczanie sieci przewodowych i bezprzewodowych. Przykład: polityka zakazująca korzystania z niezabezpieczonych publicznych sieci Wi-Fi.
Zarządzanie tożsamością i dostępem. Kto ma dostęp do czego, zarówno do pomieszczeń, jak i do systemów. Przykład: karty dostępu do biura czy konta w systemach przypisane do konkretnych osób.
Ocena bezpieczeństwa i testowanie. Audyty, testy i analiza danych. Przykład: regularne sprawdzanie, czy dostęp do listy płac mają tylko osoby, które naprawdę go potrzebują.
Bezpieczeństwo operacyjne. Prowadzenie dochodzeń i działania zapobiegawcze. Przykład: reakcja na alert, że do sieci podłączono nieznane urządzenie.
Bezpieczeństwo tworzenia oprogramowania. Bezpieczne praktyki programowania. Przykład: doradzanie zespołowi, który tworzy aplikację, jak przechowywać hasła i dane użytkowników.

Nie trzeba być ekspertem we wszystkich ośmiu domenach. Warto jednak znać je wszystkie, bo pomagają zrozumieć, gdzie w organizacji może pojawić się luka.

Jakie ataki należą do których domen?

Atak na hasło, czyli próba uzyskania dostępu do urządzenia, systemu lub danych zabezpieczonych hasłem, np. metodą brute force (zgadywanie wszystkich kombinacji) albo przy użyciu tęczowych tablic. Domena: komunikacja i bezpieczeństwo sieci.
Socjotechnika, czyli manipulacja wykorzystująca ludzki błąd: phishing, whaling, BEC, atak typu watering hole, porzucony pendrive (USB baiting), fizyczne podszywanie się. Więcej pisaliśmy o niej w #PC3. Domena: bezpieczeństwo i zarządzanie ryzykiem.*
Atak fizyczny, czyli incydent, który obejmuje świat fizyczny, np. złośliwy kabel USB, zainfekowany pendrive, klonowanie kart, skimming w bankomacie. Domena: bezpieczeństwo zasobów.
Adversarial AI, czyli wykorzystanie lub manipulowanie sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym, by atakować skuteczniej. Domeny: komunikacja i bezpieczeństwo sieci oraz zarządzanie tożsamością i dostępem.
Atak na łańcuch dostaw, czyli wykorzystanie luki u dostawcy oprogramowania, sprzętu lub usług. Jest szczególnie groźny, bo jeden atak może dotknąć wiele organizacji naraz. Domeny: zarządzanie ryzykiem, architektura bezpieczeństwa, bezpieczeństwo operacyjne.
Atak kryptograficzny, czyli uderzenie w szyfrowaną komunikację między nadawcą a odbiorcą, np. atak urodzinowy albo wymuszenie słabszego szyfrowania (downgrade). Domena: komunikacja i bezpieczeństwo sieci.

Reklama

Kto atakuje? Typy aktorów zagrożeń

Aktor zagrożenia to każda osoba lub grupa, która stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa. Różnią się celami i motywacjami:

APT (Advanced Persistent Threats), czyli zaawansowane, długotrwałe zagrożenia. Grupy o dużych możliwościach, często powiązane z państwami. Długo przygotowują atak, potrafią miesiącami pozostawać niewykryte, a celem jest najczęściej infrastruktura krytyczna albo tajemnice handlowe.
Zagrożenia wewnętrzne, czyli osoby z uprawnionym dostępem, które go nadużywają: dla zemsty, pieniędzy, szpiegostwa albo przez zwykłą nieostrożność.
Haktywiści, którzy kierują się celami politycznymi lub społecznymi i wykorzystują technologię do propagandy i protestu.

Haker to nie zawsze przestępca

Haker to po prostu osoba, która potrafi uzyskać dostęp do systemów, sieci i danych. Wyróżnia się trzy główne kategorie:

Autoryzowani (etyczni) hakerzy działają zgodnie z prawem i na zlecenie organizacji, żeby znaleźć luki, zanim zrobią to przestępcy.
Półautoryzowani hakerzy to badacze, którzy szukają luk, ale ich nie wykorzystują.
Nieautoryzowani (nieetyczni) hakerzy to przestępcy, którzy kradną i sprzedają dane dla zysku.

Do tego dochodzą początkujący, którzy uczą się na gotowych narzędziach, hakerzy do wynajęcia, działający legalnie lub nie, oraz samozwańczy „mściciele”, którzy chcą walczyć z przestępcami na własną rękę.

Kluczowa różnica: aktora zagrożenia definiuje złośliwy zamiar, a hakera umiejętności.

Co to oznacza dla organizacji pozarządowych?

Fundacje i stowarzyszenia nie mają zwykle zespołu bezpieczeństwa, ale te same osiem obszarów dotyczy także ich. Kilka prostych pytań na start:

Czy przed oddaniem lub wyrzuceniem starego komputera ktoś wyczyścił dysk?
Czy wiecie, kto ma dostęp do skrzynki mailowej, dysku z danymi podopiecznych i konta bankowego, i czy te osoby wciąż z Wami współpracują?
Czy macie spisane choćby kilka zdań o tym, co robić, gdy dojdzie do wycieku: kogo powiadomić, co wyłączyć, gdzie zgłosić?

Jeśli na któreś pytanie odpowiedź brzmi „nie wiem”, to dobry moment, żeby to uporządkować. Chętnie pomożemy: [email protected].

Reklama

Słowniczek

CISSP: uznany na świecie certyfikat specjalistów ds. bezpieczeństwa systemów informatycznych, przyznawany przez ISC2.
Aktor zagrożenia: osoba lub grupa stanowiąca zagrożenie dla bezpieczeństwa.
APT: zaawansowane, długotrwałe zagrożenie, zwykle dobrze zorganizowana grupa długo pozostająca niewykryta.
Zagrożenie wewnętrzne: osoba z organizacji, która nadużywa swojego dostępu.
Haktywista: aktor zagrożenia działający z pobudek politycznych lub społecznych.
Adversarial AI: technika manipulowania AI i uczeniem maszynowym w celu skuteczniejszego przeprowadzania ataków.
Atak na łańcuch dostaw: atak wykorzystujący lukę u dostawcy systemu, sprzętu lub oprogramowania.
Atak kryptograficzny: atak na szyfrowaną komunikację między nadawcą a odbiorcą.
Atak fizyczny: incydent obejmujący zarówno środowisko cyfrowe, jak i fizyczne.
Zapora sieciowa (firewall): urządzenie lub program monitorujący i filtrujący ruch sieciowy.

Definicje wszystkich pojęć znajdziesz w słowniku amerykańskiego NIST: csrc.nist.gov/glossary.

Projekt „6 miesięcy” ma charakter edukacyjny. Treści stanowią autorskie opracowanie i syntezę wiedzy zdobywanej przez Fundację Fabian Digital podczas programu Google Cybersecurity Certificate. Fundacja Fabian Digital nie jest powiązana kapitałowo ani oficjalnie reprezentowana przez firmę Google.

Polityka antydyskryminacyjna w małej firmie (od 10 pracowników): co musisz mieć od maja 2027 r

Krzysztof Martyniak — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Nowelizacja Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników, by ustalili w regulaminie zasady przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi. Termin: sześć miesięcy od wejścia w życie ustawy, czyli do 5 maja 2027 r. Firma dziewięcioosobowa nie musi mieć regulaminu, ale ma te same ryzyka, a od 5 listopada 2026 r. także ten sam odwrócony ciężar dowodu i ten sam obowiązek przeciwdziałania.

Autor: Krzysztof Martyniak – ekspert ds. równego traktowania. Stan prawny: 5 listopada 2026 r.

Ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 1046) wchodzi w życie 5 listopada 2026 r. Dodany nią art. 943a Kodeksu pracy nakazuje pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 10 pracowników ustalić w regulaminie reguły, procedury oraz częstotliwość działań przeciwdziałających naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika, naruszaniu zasady równego traktowania, dyskryminacji oraz mobbingowi. Nie musi tego robić, jeśli te zasady są już określone w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy. Treść regulaminu pracodawca uzgadnia z zakładową organizacją związkową (gdy działa ich kilka – ze wszystkimi, a jeśli to niemożliwe – z organizacjami reprezentatywnymi), a gdy związków nie ma – z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Jeśli w ciągu 30 dni od przedstawienia projektu nie dojdzie do uzgodnienia, pracodawca ustala treść regulaminu sam, uwzględniając ustalenia z rozmów (art. 943a § 2–5 KP). Pracodawcy, u których regulamin jest wymagany, mają na jego wprowadzenie – albo na dostosowanie regulaminu pracy – sześć miesięcy od wejścia w życie ustawy (art. 4 ustawy nowelizującej), czyli czas do 5 maja 2027 r. Ten obowiązek sformalizowanej polityki antydyskryminacyjnej obejmuje także małe firmy. Dla porównania: regulamin pracy jest obowiązkowy dopiero od 50 pracowników (art. 104 § 11 KP), a u pracodawcy zatrudniającego od 20 do 49 pracowników – na wniosek zakładowej organizacji związkowej (art. 104 § 3 KP).

Co musi być w regulaminie: cztery obszary

Ustawa wymaga, by regulamin określał reguły, procedury oraz częstotliwość działań w czterech obszarach przeciwdziałania (art. 943a § 1 KP):

naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika;
naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu;
dyskryminacji;
mobbingowi.

Ustawa nie podaje gotowej listy rozdziałów. Z obowiązku systematycznego przeciwdziałania – przez działania prewencyjne, wykrywanie, właściwe reagowanie, działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych (art. 183g i 943 § 1 KP) – wynika jednak, co regulamin powinien opisywać w praktyce. Są to: tryb zgłaszania i rozpatrywania zgłoszeń, terminy, ochrona osób zgłaszających i udzielających wsparcia, działania naprawcze i wsparcie. „Częstotliwość działań” oznacza, że trzeba też wpisać, jak często podejmujesz poszczególne działania – na przykład szkolenie raz w roku, przegląd regulaminu co dwa lata. Gdy w firmie obowiązuje regulamin pracy, zasady te powinny się w nim znaleźć, chyba że pracodawca wydał odrębny regulamin (art. 1041 § 1 pkt 10 KP). Zasady mogą też wynikać z układu zbiorowego pracy (art. 943a § 1 KP) – wtedy odrębny regulamin nie jest potrzebny. Nowelizacja dopisała też do obowiązków każdego pracodawcy – niezależnie od wielkości firmy – przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu, dyskryminacji i mobbingowi oraz naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika (art. 94 pkt 2b–2c KP). Innymi słowy: regulamin jest obowiązkowy od 10 pracowników, ale obowiązek przeciwdziałania – od pierwszego.

Dlaczego firma dziewięcioosobowa też powinna mieć zasady: cztery powody

Ciężar dowodu. Od 5 listopada 2026 r. pracownik, który uprawdopodobni dyskryminację, przerzuca ciężar dowodu na pracodawcę – także w postępowaniu wewnętrznym (art. 183f KP). Pracodawca bez procedury nie ma czym się bronić: nie ma protokołu, nie ma daty zgłoszenia, nie ma zapisanej reakcji.
Koszt. Zadośćuczynienie za dyskryminację nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie – 4 806 zł brutto w 2026 r., 4 950 zł brutto od 1 stycznia 2027 r. Przy wielokrotnym naruszeniu wynosi co najmniej trzykrotność minimalnego wynagrodzenia (14 850 zł w 2027 r.), a za mobbing – co najmniej sześciokrotność (w 2026 r. co najmniej 28 836 zł (6 × 4 806 zł), od 2027 r. co najmniej 29 700 zł). W każdym z tych przypadków pracownik może też dochodzić odszkodowania (art. 183d, 943 § 11 KP). Pracodawca, który wypłacił zadośćuczynienie lub odszkodowanie z tytułu mobbingu, może dochodzić od sprawcy wyrównania szkody w wysokości odpowiadającej stopniowi winy sprawcy i pracodawcy (art. 943 § 12 KP). Udokumentowane przeciwdziałanie pomaga wtedy wykazać, że wina leży po stronie sprawcy.
Łatwiejsza droga do sądu. Od 5 listopada 2026 r. sprawy o mobbing i naruszenie zasady równego traktowania rozpoznają sądy rejonowe (art. 461 § 11 KPC), a sąd nie oddali powództwa tylko dlatego, że pracownik wskazał inną podstawę – na przykład mobbing zamiast dyskryminacji (art. 4776a KPC). Próg dla pracownika jest niższy.
Mała firma, większe ryzyko. Procedura w firmie, gdzie „wszyscy się znają”, jest ważniejsza, a nie mniej ważna: właściciel jest zwykle jednocześnie przełożonym, świadkiem i jedyną osobą, do której można zgłosić sprawę.

Wersja minimalna dla firmy do 9 pracowników: sześć punktów na jednej stronie

Wystarczy sześć punktów:

Zasada – nie tolerujemy dyskryminacji, molestowania, molestowania seksualnego i mobbingu (z definicjami z Kodeksu pracy w brzmieniu od 5 listopada 2026 r.).
Do kogo zgłosić – właściciel oraz druga, wskazana osoba, na wypadek gdy sprawa dotyczy właściciela.
W jakiej formie – ustnie, e-mailem, na piśmie; anonimowo – z zastrzeżeniem, że ogranicza to możliwość wyjaśnienia sprawy.
Co się dzieje po zgłoszeniu – rozmowa w ciągu 7 dni, notatka, wyjaśnienie w ciągu 30 dni, informacja zwrotna dla zgłaszającego.
Zakaz odwetu – wobec zgłaszających, świadków i osób udzielających wsparcia (art. 183e KP).
Pomoc z zewnątrz – Państwowa Inspekcja Pracy (PIP), Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO), sąd pracy.

Do tego podpis pracowników, że zapoznali się z dokumentem, i przypomnienie raz w roku. Wzór takiej wersji zawiera załącznik D do Kodeksu Równości i Inkluzywności wydanego w projekcie „STOP DYSKRYMINACJI”; można go bezpłatnie pobrać i dostosować.

Firma 10–20 osób: siedem kroków do maja 2027 r.

Krok 1: policz pracowników (umowy o pracę, nie zlecenia) i sprawdź, czy próg 10 jest osiągnięty – także w perspektywie planowanych zatrudnień.
Krok 2: wybierz formę – zasady mogą znaleźć się w odrębnym regulaminie albo w regulaminie pracy, jeśli go masz (art. 943a § 1, art. 1041 § 1 pkt 10 KP). W firmie, która nie ma regulaminu pracy, naturalnym wyborem jest odrębny regulamin.
Krok 3: wyłoń przedstawicieli pracowników, jeśli w firmie nie działa związek zawodowy – w trybie przyjętym u pracodawcy, na przykład na zebraniu z głosowaniem i protokołem (art. 943a § 5 KP).
Krok 4: przygotuj projekt na podstawie wzoru; uzupełnij pola przeznaczone do dostosowania: kto przyjmuje zgłoszenia, w jakich terminach, kto prowadzi wyjaśnienie, jak je dokumentuje i jak często podejmujesz działania zapobiegawcze.
Krok 5: uzgodnij treść z przedstawicielami lub związkiem – spotkanie, uwagi, protokół uzgodnienia. Jeśli w ciągu 30 dni nie dojdzie do uzgodnienia, ustalasz treść sam, uwzględniając ustalenia z rozmów (art. 943a § 4–5 KP).
Krok 6: ogłoś regulamin w sposób przyjęty w firmie i zbierz potwierdzenia zapoznania się. Regulamin wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od podania go do wiadomości pracowników (art. 1043 w zw. z art. 943a § 6 KP). Nowe osoby zapoznaj z nim przed dopuszczeniem do pracy.
Krok 7: przeszkol osoby przyjmujące zgłoszenia – godzina, nie dzień – i zaplanuj przegląd regulaminu po roku.

Najczęstsze błędy przy pisaniu regulaminu

Definicje sprzed nowelizacji. Definicja mobbingu od 5 listopada 2026 r. jest inna: uporczywe nękanie, czyli nękanie powtarzalne, nawracające lub stałe, bez wymogu długotrwałości i rozstroju zdrowia (art. 943 § 2–3 i 11 KP). Kopiowanie starych wzorów z internetu to błąd.
Właściciel jako jedyny adresat zgłoszeń – bez alternatywy dla spraw, które dotyczą właściciela.
Brak terminów. „Niezwłocznie” nie jest terminem. Źle: „Zgłoszenia rozpatrywane są niezwłocznie”. Dobrze: „Osoba przyjmująca zgłoszenie kontaktuje się ze zgłaszającym w ciągu 7 dni, a wyjaśnienie kończy w ciągu 30 dni”.
Brak ochrony świadków i osób udzielających wsparcia, choć nowelizacja chroni ich wprost (art. 183e § 3 KP).
Brak częstotliwości działań – ustawa jej wymaga, a regulamin bez kalendarza szkoleń i przeglądów jest niepełny.
Procedura, której nikt nie przeczytał – regulamin w segregatorze nie chroni nikogo.
Regulamin napisany „na wszelki wypadek”, bez rozmowy z ludźmi – to błąd najdroższy. Uzgodnienie z przedstawicielami pracowników nie jest formalnością, lecz jedyną okazją, by dowiedzieć się, czy ktoś w ogóle odważy się z procedury skorzystać.

Jak chronić obie strony

Reklama

Jak chronić pracownika

Zapytaj, kto w firmie przyjmuje zgłoszenia i kto jest drugą osobą na wypadek spraw dotyczących właściciela.
Jeśli firma zatrudnia co najmniej 10 pracowników, a po 5 maja 2027 r. nie ma regulaminu (ani tych zasad w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym) – zwróć na to uwagę pracodawcy albo zapytaj w PIP.
Jeśli jesteś przedstawicielką lub przedstawicielem pracowników, zgłaszaj uwagi do projektu na piśmie – na uzgodnienie jest 30 dni.
Zgłoszenie składaj na piśmie lub e-mailem i zachowaj kopię z datą.
Pamiętaj, że ochrona przed odwetem obejmuje także osobę, która Cię wspiera, na przykład świadka (art. 183e § 3 KP).

Jak chronić pracodawcę

Policz pracowników na umowach o pracę – według dzisiejszego stanu i według planów na 2027 r.
Wyznacz dwie osoby przyjmujące zgłoszenia, w tym jedną niezależną od właściciela (np. zaufaną osobę z zewnątrz).
Prowadź rejestr zgłoszeń: data, czynności, wynik – bez niego trudno wykazać, że reagowałeś i nie naruszyłeś zasady równego traktowania (art. 183f, 183g KP).
Zachowaj protokół wyłonienia przedstawicieli pracowników i protokół uzgodnienia regulaminu.
Wpisz do kalendarza szkolenia i przegląd regulaminu – częstotliwość działań to element obowiązkowy.
Używaj definicji mobbingu i dyskryminacji w brzmieniu od 5 listopada 2026 r.

Reklama

Co zrobić jutro

Policz pracowników. Wyznacz drugą osobę do przyjmowania zgłoszeń. Pobierz wzór i zaznacz pola do dostosowania. Jeśli masz co najmniej 10 pracowników, zaplanuj na styczeń 2027 r. spotkanie z przedstawicielami pracowników – tak, by przed 5 maja 2027 r. zmieściło się 30 dni na uzgodnienie i dwa tygodnie do wejścia regulaminu w życie. Wzór regulaminu i wersji minimalnej znajdziesz w Kodeksie Równości i Inkluzywności wydanym w projekcie „STOP DYSKRYMINACJI”.

Gdzie szukać pomocy

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – Okręgowy Inspektorat Pracy w Poznaniu, ul. Marcelińska 90, 60-324 Poznań, tel. 61 628 40 00, [email protected]; porady prawne (także dla pracodawców): pn 9–18, wt–pt 9–15; infolinia: 801 002 006 (z telefonów stacjonarnych), 459 599 000 (z telefonów komórkowych); oddziały: Piła (tel. 61 628 42 50), Ostrów Wielkopolski (tel. 61 628 42 00), Leszno (tel. 61 628 41 50), Konin (tel. 61 628 41 00).
Nieodpłatna pomoc prawna – punkty w każdym powiecie; zapisy przez starostwo lub np.ewidencja.gov.pl.
Projekt „STOP DYSKRYMINACJI” – opisz swoją sytuację w formularzu na stronie stopdyskryminacji.pl/potrzebuje-pomocy (bezpłatnie i poufnie); samoocena firmy: stopdyskryminacji.pl/samoocena.

Stan prawny na dzień 5 listopada 2026 r. Autor: Krzysztof Martyniak. Tekst zawiera informacje ogólne i nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie.

Pełna wersja tekstu i PDF: https://stopdyskryminacji.pl/artykuly/regulamin-antydyskryminacyjny-od-10-pracownikow-maj-2027/

Reklama

Projekt „STOP DYSKRYMINACJI” nr FEWP.06.10-IP.01-0136/25 jest dofinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021–2027. Realizatorzy: Stowarzyszenie Edukacyjne „Nieskończoność” (lider) i Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju „Pro Ukraina” (partner). Więcej: stopdyskryminacji.pl.

Tekst na licencji CC BY-NC-ND 4.0.

Raport "Spisane, niewypowiedziane" Fundacji Święty Mikołaj dla Seniora

Anna Goliasz — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

O potrzebach mieszkańców instytucji opieki, o których najczęściej mówią inni. Tym razem oddajemy głos im samym. Przez pięć lat Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora zgromadziła 76 015 listów z ponad 300 placówek w Polsce. Na podstawie analizy kilku tysięcy z nich powstał raport pokazujący nie tylko potrzeby materialne, lecz także tożsamość, relacje, samotność i codzienność osób korzystających z opieki instytucjonalnej.

Ich głos nie powinien wybrzmiewać tylko raz w roku

Spisane, niewypowiedziane. Raport, który daje głos mieszkańcom domów opieki

Kawa, która pozwala wystąpić w roli gospodarza, kolorowa pościel ocieplająca bezosobowy pokój i maszynka do szycia przypominająca o dawnym życiu. Ponad 76 tysięcy listów napisanych przez seniorów w ramach „Akcji Listy” stało się podstawą bezprecedensowego badania gerontologicznego i społecznego. Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora publikuje raport „Spisane, niewypowiedziane” – pierwsze w Polsce badanie, które oddaje bezpośredni głos osobom w opiece długoterminowej.

Reklama

Polska jest jednym z najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie. W ponad dwóch tysiącach placówek opieki całodobowej (m.in. DPS, ZOL, ZPO) przebywają dziesiątki tysięcy osób. Ich codzienność w dużej mierze determinowana jest przez rutynę oraz sztywne procedury medyczno-opiekuńcze. Choć debata publiczna regularnie powraca do tematów braku kadry czy systemowych finansów, rzadko dotyka emocjonalnego świata samych mieszkańców.

I tu pojawia się raport „Spisane, niewypowiedziane". O potrzebach, tożsamości i codzienności seniorów korzystających z opieki instytucjonalnej”, opracowany przez Fundację Święty Mikołaj dla Seniora we współpracy z dr hab. Jolantą Perek-Białas z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Więcej niż świąteczna lista życzeń

Podstawą analizy stał się unikalny materiał gromadzony w latach 2021–2025 w ramach sztandarowej „Akcji Listy”. Badacze wyłonili próbę systematyczną 5 049 listów do analizy ilościowej oraz szczegółowo przeanalizowali jakościowo 300 kompletnych tekstów, wsłuchując się w ton, emocje oraz to, co zostało przemilczane.

Wniosek? List do św. Mikołaja to dla podopiecznego rzadka przestrzeń do zamanifestowania własnej podmiotowości. Zaledwie 1,3% listów ograniczało się wyłącznie do wskazania prezentu. W aż 74,6% przypadków autorzy dzielili się swoimi opowieściami: pisali o zdrowiu, rodzinie, dawnej pracy, wspomnieniach i marzeniach.

„Z każdą kolejną edycją widzieliśmy, że ta korespondencja to znacznie więcej niż świąteczny spis życzeń” – mówi Roksana Góral, Prezeska Fundacji Święty Mikołaj dla Seniora. – „Chcieliśmy odejść od schematów i naprawdę usłyszeć ich głos. Nasz raport pokazuje, że za prośbą o miękki koc kryje się tęsknota za czułością i dotykiem, a paczka kawy bywa jedyną szansą, by poczęstować sąsiada i wystąpić w roli gospodarza, a nie tylko kogoś zależnego od pomocy. Lektura tych listów uczy pokory i przypomina, jak wielkie znaczenie mają drobne gesty przywracające godność.”

Choroba nie definiuje seniora

Raport pozwala spojrzeć na potrzeby mieszkańców domów opieki głębiej niż przez pryzmat braku środków finansowych. Choć w analizowanym materiale najczęściej powtarzały się prozaiczne prośby o odzież (25,1%), kosmetyki (21,9%) czy słodycze (12,3%), to w odpowiedziach na pytanie o powód prośby seniorzy najczęściej wskazywali na potrzebę radości (28,4%) oraz ciepła (19,0%).

Co jeszcze mówi nam raport „Spisane, niewypowiedziane”?

Pasja na równi ze zdrowiem: Choroby i dolegliwości nie dominują w narracji seniorów. O swoich zainteresowaniach pisze niemal tyle samo osób (35,7%), co o problemach zdrowotnych (36,4%). Prośby o maszynę do szycia czy dbałość o wygląd to dla nich sposób na ochronę własnej odrębności i ciągłości tożsamości.

Potrzeba bycia dawcą, nie tylko biorcą: W listach silnie widoczna jest troska o innych – np. prośby o włóczkę, by uszyć szalik dla sąsiada z pokoju.

Cicha samotność: Choć relacje z personelem oceniane są dobrze, samotność ujawnia się między wierszami – w prośbach o radio rozpraszające ciszę, rozmowę czy proste odwiedziny.

Rola opiekunów: Co piąty list (20%) powstał przy wsparciu opiekuna lub terapeuty zajęciowego, co pokazuje, jak kluczową rolę odgrywa personel we wspieraniu podopiecznych w wyrażaniu ich własnych potrzeb.

Człowiek ponad procedurami

Opracowanie przygotowane przez Fundację Święty Mikołaj dla Seniora to mocny impuls dla całego sektora pozarządowego oraz opiekuńczego. Przypomina, że profesjonalna i dobra opieka długoterminowa to coś znacznie więcej niż bezpieczny dach nad głową i terminowo podane leki – to przede wszystkim uważność na drugiego człowieka i uszanowanie jego prawa do decydowania o drobnych aspektach codzienności.

Pełna wersja raportu zostanie udostępniona bezpłatnie w formacie cyfrowym na stronie Fundacji.

Reklama

O Fundacji:

Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora to ogólnopolska organizacja pożytku publicznego (OPP) i przedsiębiorstwo społeczne. Działa przez cały rok na rzecz podopiecznych niemal 300 placówek opieki długoterminowej w Polsce, budując mosty między seniorami a społeczeństwem w obszarach wsparcia emocjonalnego, materialnego oraz edukacji społecznej.

Reklama

Rzeszowskie organizacje społeczne chcą mieć głos. 21 listopada spotkają się na forum współpracy! [patronat ngo.pl]

Katarzyna Ewelina — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Jakiej współpracy z samorządem potrzebują organizacje pozarządowe? Co utrudnia im rozwój i jak zwiększyć ich widoczność? Odpowiedzi będą szukać uczestnicy Rzeszowskiego Forum Współpracy NGO 2026, które odbędzie się 21 listopada w Urban Lab Rzeszów. Punktem wyjścia do dyskusji będą wyniki diagnozy potrzeb lokalnych organizacji, a efektem – rekomendacje dotyczące rozwoju trzeciego sektora.

Od diagnozy potrzeb do wspólnego działania

Rzeszowskie organizacje pozarządowe każdego dnia realizują działania społeczne, edukacyjne, kulturalne, sportowe i pomocowe. Wspierają seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, dzieci, młodzież oraz mieszkańców potrzebujących pomocy. Mimo różnorodności podejmowanych inicjatyw wiele organizacji mierzy się z podobnymi wyzwaniami: pozyskiwaniem środków finansowych, budowaniem stabilnych zespołów, docieraniem do odbiorców oraz rozwijaniem współpracy z instytucjami publicznymi.

Właśnie tym zagadnieniom poświęcone będzie Rzeszowskie Forum Współpracy NGO 2026 pod hasłem „Aktywny Rzeszów: Dialog i Widoczność Organizacji”.

Wydarzenie odbędzie się 21 listopada 2026 roku o godz. 10:00 w Urban Lab Rzeszów przy ul. 3 Maja 13.

Podstawą przygotowania programu Forum jest przeprowadzona diagnoza potrzeb rzeszowskich organizacji pozarządowych. Jej wyniki posłużyły do określenia obszarów wymagających wspólnej dyskusji oraz opracowania tematyki paneli i warsztatów.

Reklama

Organizacje i samorząd przy jednym stole

Jednym z głównych zagadnień Forum będzie współpraca organizacji pozarządowych z samorządem lokalnym.

Skuteczne partnerstwo wymaga nie tylko dostępnych mechanizmów finansowania zadań publicznych, ale również regularnego dialogu, przejrzystych zasad współpracy i rzeczywistego uwzględniania głosu organizacji w procesach decyzyjnych.

Uczestnicy zastanowią się, jak rozwijać współpracę międzysektorową, identyfikować bariery i tworzyć rozwiązania odpowiadające na potrzeby mieszkańców.

Widoczność i rozwój trzeciego sektora

Organizacje pozarządowe wykonują wiele wartościowych działań, które nie zawsze są dostatecznie widoczne w przestrzeni publicznej.

Dlatego podczas Forum ważne miejsce zajmą zagadnienia związane z komunikacją, promocją działalności społecznej, budowaniem rozpoznawalności organizacji oraz wzmacnianiem ich potencjału.

Rozmowy obejmą również znaczenie współpracy pomiędzy samymi organizacjami, wymiany doświadczeń i budowania trwałych partnerstw.

Reklama

Wolontariat i zaangażowanie mieszkańców

Rozwój społeczeństwa obywatelskiego nie jest możliwy bez aktywnego udziału mieszkańców.

Wolontariat, inicjatywy oddolne i lokalne partnerstwa stanowią ważny element budowania wspólnoty oraz wzmacniania odpowiedzialności za najbliższe otoczenie.

Forum będzie okazją do rozmowy o sposobach angażowania nowych osób w działalność społeczną, wspierania liderów i rozwijania kultury wolontariatu.

Nie tylko dyskusja. Powstaną konkretne rekomendacje

Program wydarzenia obejmuje prezentację wyników diagnozy potrzeb organizacji, trzy moderowane panele dyskusyjne oraz warsztaty stolikowe.

Istotnym elementem Forum będzie część warsztatowa, podczas której uczestnicy wspólnie sformułują propozycje rozwiązań dotyczących współpracy organizacji z samorządem, ich rozwoju oraz zwiększania zaangażowania obywatelskiego.

Wypracowane wnioski zostaną zebrane w dokumencie zawierającym rekomendacje, który zostanie upubliczniony i przekazany do Urzędu Miasta Rzeszowa.

Organizatorzy zakładają, że Forum będzie nie tylko miejscem wymiany opinii, lecz także impulsem do dalszej współpracy i wdrażania konkretnych rozwiązań.

Reklama

Zaproszenie do udziału

Do udziału zaproszeni są przedstawiciele organizacji pozarządowych, instytucji publicznych, samorządu, liderzy lokalni, wolontariusze oraz osoby zainteresowane rozwojem aktywności obywatelskiej.

Rzeszowskie Forum Współpracy NGO 2026

Data: 21 listopada 2026 r.
Godzina: 10:00
Miejsce: Urban Lab Rzeszów, ul. 3 Maja 13
Udział: bezpłatny, obowiązuje wcześniejsza rejestracja.

Szczegóły wydarzenia i informacje o zapisach:

https://wydarzenia.ngo.pl/551465-rzeszowskie-forum-wspolpracy-ngo-2026-aktywny-rzeszow-dialog-i-widocznosc-organizacji.html

Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „Perspektywa”, we współpracy ze środowiskiem Sieci NGO Rzeszów – Aktywni Razem.

Zadanie finansowane ze środków Gminy Miasto Rzeszów.

Szybkie wywłaszczenie, długie oczekiwanie na odszkodowanie

Barbara Czerniawska — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Fundacja INLEGIS rozpoczyna ogólnopolską kampanię edukacyjno-społeczną „CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE po wywłaszczeniu domu”. Akcja ma nagłośnić systemowy problem przewlekłości postępowań administracyjnych, który przekłada się na finansowe i życiowe konsekwencje, ponoszone przez osoby wywłaszczane.

Specustawy: przyspieszanie inwestycji kosztem wywłaszczanych obywateli

W polskim systemie prawnym realizacja większości dużych inwestycji infrastrukturalnych odbywa się na podstawie tzw. specustaw, które przewidują szczególne rozwiązania pozwalające na przyspieszenie inwestycji. Jednym z nich jest rygor natychmiastowej wykonalności decyzji. Dzięki niemu inwestor może przejąć nieruchomość jeszcze przed zakończeniem postępowania odszkodowawczego. Dla właściciela oznacza to często konieczność opuszczenia domu i zorganizowania życia na nowo, zanim otrzyma należne mu pieniądze.

Szybkie przejęcie nieruchomości nie oznacza jednak równie szybkiej wypłaty odszkodowania. Ustalenie jego wysokości i wypłata środków następują w odrębnym postępowaniu, które w praktyce może trwać - i zazwyczaj trwa - znacznie dłużej. Terminy przewidziane w przepisach są nagminnie przekraczane, a w skrajnych przypadkach sprawy o ustalenie odszkodowania ciągną się nawet 10 lat.

Reklama

Życie w zawieszeniu i niekompensowane straty

Głównym celem nowej kampanii Fundacji INLEGIS jest zwrócenie uwagi na rzeczywiste konsekwencje wywłaszczenia, które nie kończą się w momencie opuszczenia nieruchomości. Problem nie sprowadza się wyłącznie do wysokości odszkodowania. Równie istotne jest to, kiedy właściciel faktycznie otrzyma pieniądze.

Rodzina, która musi opuścić dom, nie może odłożyć życia na później. Musi znaleźć nowe miejsce do zamieszkania, zorganizować przeprowadzkę, często wynająć mieszkanie lub sfinansować zakup nowej nieruchomości. Jednocześnie nie wie, kiedy otrzyma środki, które pozwolą jej ustabilizować sytuację. Przedłużające się postępowanie oznacza więc stres, niepewność oraz dodatkowe wydatki i trudności w podejmowaniu podstawowych decyzji życiowych.

Skutki wywłaszczenia szczególnie dotkliwie odczuwają przedsiębiorcy, którzy muszą przenieść działalność, zorganizować nowe miejsce pracy i ponieść koszty związane ze zmianą siedziby. Koszty z tym związane nie znajdują odzwierciedlenia w odszkodowaniu ustalanym za przejętą nieruchomość.

„System wywłaszczeniowy w Polsce jest głęboko asymetryczny. Państwo może szybko przejąć nieruchomość, podczas gdy właściciel przez długi czas czeka na wypłatę odszkodowania. W tym czasie musi organizować życie na nowo, często nie wiedząc, kiedy otrzyma środki, które pozwolą mu na odbudowanie dotychczasowej sytuacji. Naszą kampanią chcemy przybliżyć ten problem opinii publicznej. Równocześnie chcemy uświadomić osobom wywłaszczanym, że nie powinny biernie czekać na zakończenie postępowania. Prawo daje im narzędzia do reagowania na bezczynność i przewlekłość organów – warto wiedzieć, kiedy i jak z nich korzystać” – wyjaśnia Barbara Czerniawska, prezes Fundacji INLEGIS.

Do rażących sytuacji związanych z przewlekłością dochodzi nawet przy flagowych inwestycjach celu publicznego. Dla przykładu: do wywłaszczeń pod lotnisko CPK/Port Polska doszło 19 maja br. - tego dnia spółka CPK została wpisana do ksiąg wieczystych jako właściciel wywłaszczonych gruntów. Część mieszkańców – w konsekwencji rygoru natychmiastowej wykonalności – opuściła swoje domy i gospodarstwa już na przełomie stycznia i lutego. Tymczasem jeszcze w październiku ponad 40% właścicieli z tego terenu nie otrzymało nawet zaliczki na poczet przyszłego odszkodowania. Wypłaty pełnych kwot odszkodowań należą do rzadkości – są to pojedyncze przypadki.

Tylko w ramach tego projektu wywłaszczono 923 działki. W skali całego kraju, w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, każdego roku wywłaszczenie dotyka kilkudziesięciu tysięcy właścicieli nieruchomości. Większość z nich zmaga się z analogiczną przewlekłością postępowań, jednak ich problemy rzadko trafiają na nagłówki mediów.

Reklama

Wsparcie merytoryczne i prawne dla obywateli

Kampania „CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE po wywłaszczeniu domu” kładzie nacisk na edukację prawną i aktywizację osób wywłaszczanych. Centrum informacyjnym kampanii jest strona internetowa www.czekanienaodszkodowanie.pl. Dostępny jest tam bezpłatny „Słownik terminów” (do pobrania), który w przystępny sposób tłumaczy kluczowe dla procedury pojęcia, takie jak rygor natychmiastowej wykonalności, operat szacunkowy, decyzja ZRID oraz różnice pomiędzy bezczynnością organu a przewlekłością postępowania. Na stronie udostępnione zostały też wzory dokumentów i formularz umożliwiający umówienie się na nieodpłatne lub dofinansowane konsultacje z prawnikiem.

Istotnym elementem kampanii jest pokazanie, jak oczekiwanie na odszkodowanie wpływa na codzienne życie osób wywłaszczanych. Temat ten przybliżają grafiki oraz trzy krótkie animacje, które sukcesywnie będą prezentowane na stronie kampanii, kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Fundacji:

„Jak wygląda CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE?”
(link: https://www.youtube.com/watch?v=9SZXacZNV9c)
„Ile kosztuje CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE?”
„Ile trwa CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE?”

Fundacja zachęca również osoby dotknięte wywłaszczeniem, by dołączyły do grupy WYWŁASZCZENIE.pl na Facebooku. Jest to miejsce wymiany doświadczeń, przestrzeń do zadawania pytań i zdobywania wiedzy o prawach osób wywłaszczanych. Grupę moderują przedstawiciele Fundacji i eksperci z Kancelarii INLEGIS, partnera merytorycznego Fundacji.

Kampania „CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE” finansowana jest ze środków pochodzących z 1,5% podatku dochodowego.

Reklama

O Fundacji INLEGIS

Fundacja INLEGIS działa od 2018 r. Misją Fundacji jest podnoszenie świadomości prawnej obywateli. W swoich działaniach skupia się na wywłaszczeniach pod cele publiczne. Zabiega o to, by obowiązujące w Polsce regulacje jak najlepiej chroniły prawa wywłaszczanych, jako strony słabszej w procedurze wywłaszczeniowej i wspiera tych, którzy zmagają się z przewlekłością postępowania.

Partnerem merytorycznym Fundacji jest Kancelaria INLEGIS (www.inlegis.pl).

Więcej: www.fundacjainlegis.pl

Kontakt:

Barbara Czerniawska

Tel. (48) 604 16 16 06

e-mail: [email protected]

Słowniczek pojęć_CZEKANIE NA ODSZKODOWANIE
pdf ・459.48 kB

Zdrowie i odporność seniorów – Fundacja Sedeka w programie „Srebrny Telefon”

Natalia Zawadzka — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Jak zadbać o odporność w starszym wieku? Jakie produkty warto włączyć do codziennej diety i dlaczego prawidłowe odżywianie ma tak duże znaczenie dla zdrowia seniorów? O tych zagadnieniach rozmawiali przedstawiciele Fundacji Sedeka podczas programu „Srebrny Telefon”, wyemitowanego 23 października 2026 roku na antenie TVP3.

koszyk jesiennych warzyw i owoców

Autor/źródło: Natalia Zawadzka

Zdrowie seniorów w centrum uwagi

Gośćmi programu byli dietetyczka współpracująca z Fundacją Sedeka, Anna Ołdak-Cohen, oraz Waldemar Kulczycki, senior uczestniczący w bezpłatnych zajęciach aktywizujących organizowanych przez Fundacę. Podczas rozmowy na żywo poruszyli kwestie związane ze wzmacnianiem odporności, prawidłowym komponowaniem posiłków oraz codziennymi nawykami żywieniowymi osób starszych.

Reklama

Dieta a odporność w starszym wieku

Wraz z wiekiem zmieniają się potrzeby organizmu, a odpowiednio zbilansowana dieta staje się jednym z istotnych elementów profilaktyki zdrowotnej. Ekspertka Fundacji Sedeka podzieliła się praktycznymi wskazówkami dotyczącymi odżywiania w okresie jesiennym oraz świadomych wyborów żywieniowych, które mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

Seniorzy pytają, ekspertka odpowiada

Istotnym elementem programu był również aktywny udział widzów, którzy mogli telefonować do studia i zadawać pytania dietetyczce. Dzięki temu rozmowa dotyczyła nie tylko ogólnych zasad zdrowego odżywiania, ale także codziennych wyzwań i wątpliwości osób starszych.

Udział Waldemara Kulczyckiego pozwolił dodatkowo spojrzeć na poruszane zagadnienia z perspektywy seniora i jego osobistych doświadczeń.

Reklama

Fundacja Sedeka wspiera seniorów na co dzień

Fundacja Sedeka od 2009 roku działa na rzecz dorosłych osób z niepełnosprawnościami, osób chorych, opiekunów osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów. W ramach swojej działalności organizuje m.in. bezpłatne zajęcia edukacyjne, warsztaty, spotkania integracyjne i aktywności wspierające zdrowie oraz jakość życia osób starszych.

Srebrny Telefon na antenie TVP3

Cały odcinek programu „Srebrny Telefon” można obejrzeć online:
https://warszawa.tvp.pl/85993300/srebrny-telefon

Więcej informacji o działalności Fundacji Sedeka: www.sedeka.pl

Reklama

Anna Ołdak-Cohen i Waldemar Kulczycki w TVP3

Autor/źródło: Anna Drożdżowska

Kadr z programu "Srebrny Telefon" TVP3

Zlecanie zadań – nowe rozporządzenia. Co wiemy po Forum Pełnomocników?

Rafał Kowalski, ngo.pl — Tue, 03 Nov 2026 00:00:00 +0100

Coroczne Ogólnopolskie Forum Pełnomocników JST odbyło się 2 listopada 2026 roku. Jednym z tematów, które poruszono, była bieżąca i ważna dla wielu samorządów i organizacji nowelizacji dwóch rozporządzeń do ustawy o działalności pożytku. Co zakomunikowali przedstawiciele Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego? Czy dowiedzieliśmy się kiedy wejdą w życie zmiany we wzorach ofert, umów i sprawozdań?

Dwa rozporządzenia do ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - projekty - poznaliśmy z końcem lipca [zobacz: Konkursy i małe granty z nowymi wzorami od września. Ruszyły konsultacje ważnych rozporządzeń]. Bezpośrednim powodem zmiany rozporządzeń była nowelizacja ustawy pożytkowej, która wchodziła w życie 1 września. Ale nowe wzory miały również zostać uproszczone, zracjonalizowane, miały rozwiać różne wątpliwości interpretacyjne, miały ułatwić samorządom i organizacjom pozarządowym współpracę. Nie udało się, jak zaplanowano pierwotnie, wprowadzić zmian w rozporządzeniach 1 września czyli w dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy [zob: Są nowe przepisy w ustawie o pożytku, ale nie ma do nich rozporządzeń. Przewodniczący KPP wyjaśnia]. Czekamy wciąż na rozporządzenia, a moment kiedy zaczną ruszać konkursy samorządowe na kolejny rok, zbliża się wielkimi krokami.

Reklama

Jaki termin wejścia w życie rozporządzeń jest możliwy?

Aktualny stan prac nad rozporządzeniami przedstawił Łukasz Jachimowicz, dyrektor Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego w KPRM. Na pytania dotyczące rozporządzań odpowiadała też Anna Czaplińska, zastępczyni dyrektora DOB.

Łukasz Jachimowicz zaczął od wstępu, w którym przedstawił powód podjęcia prac nad rozporządzeniami i cele projektodawców (jak już wspomniano bezpośrednim powodem była tzw. "mała nowelizacja"). Obecnie jesteśmy po konsultacjach i uzgodnieniach (które odbywały się w sierpniu) oraz po analizie zgłoszonych uwag. Mamy też już raport z konsultacji [zob. Zapoznaj się z raportami...].

Nie znamy jeszcze samych rozporządzeń w wersji która została ustalona po konsultacjach. Poznamy je w momencie rozpoczęcia prac nad projektami przez Komisję Prawniczą. Z wypowiedzi przedstawicieli DOB można było wyłapać, że Komisja Prawnicza otrzyma rozporządzenia do końca tego tygodnia. Ich upublicznienie w najnowszej wersji nastąpi więc prawdopodobnie w kolejnym tygodniu. Będą to rozporządzenia w kształcie bardzo zbliżonym do ostatecznego (choć nie będzie to jeszcze kształt finalny).

Co to oznacza dla terminu wejścia w życie nowych rozporządzeń? Dyrektor Jachimowicz nie chciał zadeklarować takiego terminu, ponieważ nie zależy on teraz od samego departamentu. Rozporządzenia będą miały przepisy przejściowe i vacatio legis - te ostatnie ma być standardowe czyli przewiduje wejście w życie 14 dni od publikacji. Łukasz Jachimowicz przewiduje, że "będzie bardzo trudno, żeby rozporządzenia weszły w życie do końca listopada".

Jaki termin wejścia w życie jest rozsądny?

Na podstawie tego co usłyszeliśmy na Forum Pełnomocników, wiemy już więc prawie na pewno, że nie należy się spodziewać nowych rozporządzeń na dniach. Nie jest nawet pewne, że będziemy je mieli do końca miesiąca. To już stawia samorządy i organizacje pozarządowe czekające na ogłoszenie konkursów w dość niekomfortowej sytuacji. Bo jeśli wejście w życie nastąpiłoby w grudniu - na początku czy w połowie - konieczność zastosowania nowych wzorów mogłaby spowodować bardzo duże perturbacje. Prawdopodobnie część samorządów ratowałaby się przenosząc start konkursów na nowy rok (a to oznacza pozostawienie NGO-sów bez środków do działania na początku roku).

– W tej chwili to już lepiej powiedzieć, że nie będzie nowych rozporządzeń na początku roku – przekonywał Łukasz Waszak. Dyrektor Jachimowicz chciał usłyszeć, jaki termin proponują więc przedstawiciele samorządów i organizacji uczestniczący w spotkaniu. Padła propozycja 1 kwietnia lub nawet 1 lipca. Z tym pierwszym terminem mieliśmy już do czynienia przy ostatniej większej nowelizacji rozporządzeń w 2018 r., wydaje się on więc "przetrenowany" przez zainteresowane strony.

Łukasz Jachimowicz obiecywał, że projektodawcy będą starali się "w jak największym stopniu ograniczyć możliwość jakiegokolwiek chaosu prawnego". – Nie chcielibyśmy, żeby nastąpił duży zamęt i żeby samorządy i organizacje miały problemy - tłumaczył szef DOB – Jeśli terminy nam się wydłużą nie będziemy na "łapu-capu" tego wypuszczać - deklarował.

Reklama

Na propozycję terminu wejścia w życie rozporządzeń poczekamy więc prawdopodobnie jeszcze miesiąc (a na samo wejście w życie dłużej). Być może termin pojawi się w momencie publikacji projektów na etapie prac Komisji Prawniczej (ale nie musi to być termin ostateczny). Deklaracje departamentu wskazują dobrą wolę i świadomość, że ambicja szybkiego przyjęcia oczekiwanych bądź co bądź wzorów, nie powinna przysłonić rozsądnego podejścia do vacatio legis. Przydałby się jednak konkretny i jednoznaczny komunikat mówiący o tym, że jesienne konkursy w tym roku odbędą się z wykorzystaniem starych rozporządzeń. Chyba najwyższy czas przyznać, że inaczej się nie da.

Reklama

Rozmowa o rozporządzeniach

Zobacz nagranie z forum pełnomocników. Dyskusja na temat nowych rozporządzań, w tym terminów ich wejścia w życie (ale także samego kształtu rozporządzeń po konsultacjach i uzgodnieniach) rozpoczyna się w drugiej części spotkania [od ok. 1:30:40].

Projekty rozporządzeń w serwisie legislacja.gov.pl

Projekt rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12413052 [KLIKNIJ]

Projekt rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w sprawie uproszczonego wzoru oferty i uproszczonego wzoru sprawozdania z realizacji zadania publicznego https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12413051 [KLIKNIJ]

Europa jako odpowiedź. Polska strategia na czas chaosu – raport Edwina Bendyka i Piotra Burasa

Fundacja im. Stefana Batorego — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Aż 63 proc. Polaków obawia się dziś o niepodległość państwa. Trudno się dziwić – żyjemy w epoce, w której siła wypiera prawo międzynarodowe, Stany Zjednoczone dokonują głębokiej reorientacji swoich celów kosztem Europy, a Rosja pozostaje trwałym zagrożeniem. W jaki sposób Polska ma odnaleźć się w tej nowej rzeczywistości?

Edwin Bendyk (prezes Fundacji Batorego) i Piotr Buras (dyrektor ECFR Warszawa) w najnowszym raporcie „Europa jako odpowiedź. Polska strategia na czas chaosu” przekonują, że Unia Europejska pozostaje najlepszym narzędziem do budowy odporności i systemu bezpieczeństwa państwa. Publikacja kreśli zarys „strategii realistycznego przywództwa”, udowadniając, że dzielenie się suwerennością nie oznacza jej utraty, lecz zwielokrotnienie potencjału Polski wobec rosyjskiego imperializmu.

Reklama

Wielu polityków z prawej strony sceny strony politycznej dostrzega w Unii Europejskiej zagrożenie dla polskiej suwerenności i interesu narodowego. Jarosław Kaczyński postuluje, by podjąć rokowania w sprawie opuszczenia Unii jako sposób na odzyskanie na nią wpływu, który doprowadziłby do korzystnych dla Polski, jego zdaniem, zmian.

Czy rzeczywiście uczestnictwo w Unii Europejskiej nie zapewnia korzyści w wymiarze strategicznym uzasadniającym przynależność do struktury wymagającej licznych zobowiązań ograniczających dosłownie rozumianą suwerenność?

Raport „Europa jako odpowiedź. Polska strategia na czas chaosu” podejmuje to pytanie. Edwin Bendyk i Piotr Buras podkreślają, że dotychczasowy porządek świata oparty na regułach i prawie legł w gruzach. Dominujący aktorzy aspirujący do ukształtowania nowego ładu odwołują się do argumentu siły - sięgają po wojnę i zbrojną przemoc jako uzasadniony sposób prowadzenia polityki.

Radykalnie zmienił się kontekst bezpieczeństwa Polski i Europy. Z jednej strony rosyjska pełnoskalowa agresja na Ukrainę 24 lutego 2022 roku pokazała jednoznacznie, że Rosja jest i pozostanie zagrożeniem dla europejskiego bezpieczeństwa. Z drugiej strony dotychczasowy niewzruszony gwarant tego bezpieczeństwa – Stany Zjednoczone stały się czynnikiem niepewności i podejmują działania, które bezpośrednio grożą polskiemu interesowi (porozumienie z Rosją w sprawie oleju napędowego, presja na Ukrainę by zawarła niekorzystny pokój, zachęcanie państw europejskich by wznowiły import gazu z Rosji). Rosnąca asertywna potęga Chin przejawiająca się w agresywnej polityce handlowo-przemysłowej również osłabia europejską gospodarkę.

Żyjemy w niebezpiecznym świecie. Polacy mają tego świadomość. Kiedy we wrześniu 2025 roku zapytano Polki i Polaków o to, czy „w chwili obecnej istnieje czy też nie istnieje zagrożenie dla niepodległości Polski”, pozytywnie odpowiedziało 63 proc. ankietowanych, negatywnie tylko 26 proc. To najwyższy odsetek od 1991 roku, kiedy CBOS zaczął zadawać takie pytanie. Nawet jeśli te obawy są przesadzone (badanie przeprowadzono kilka dni po wtargnięciu rosyjskich dronów w polską przestrzeń powietrzną), odpowiedzialni za państwo muszą potraktować je poważnie i zapewnić właściwą odpowiedź.

Autorzy raportu przekonują, że odpowiedzią najlepszą w obecnym kontekście jest Unia Europejska, system instytucji współkształtowany przez państwa członkowskie, a więc i Polskę, by nie rezygnując z interesów narodowych poszukiwać wspólnego dobra członków Wspólnoty i dla jego realizacji łączyć zasoby. Polska jest wielkim beneficjentem unijnego systemu, bo dzięki przynależności do UE zwielokrotniła własny potencjał rozwojowy osiągając spektakularny sukces w wymiarze gospodarczym, społecznym, infrastrukturalnym.

Unia, nawet jeśli uwzględni się liczne uzasadnione uwagi krytyczne odnośnie do wielu sposobów działania unijnych struktur i instytucji, nadal może dalej pełnić rolę platformy umożliwiającej zwielokrotnianie zasobów pojedynczych państw poprzez łączenie ich we wspólnotowy zasób wyrażający się w zintegrowanej polityce handlowej, wspomaganiu polityk przemysłowych, działań na rzecz obronności i bezpieczeństwa.

O tym, że dla państw Europy nie istnieje lepsza alternatywa niż Unia, a opowieści o jej opuszczeniu, to niebezpieczne mrzonki podejmowane na potrzeby wewnątrzkrajowej gry politycznej boleśnie przekonała się Wielka Brytania. Dziś większość Brytyjczyków żałuje efektów takiej rozgrywki. Premier Andy Burnham rozpoczął narodowy dialog o odnowieniu relacji z UE, a Institute for Public Policy Research opublikował w październiku b.r. raport przekonujący, że „tylko członkostwo w UE odpowiada na to, czego naprawdę chcą wyborcy: kontroli nad własnym życiem, uwolnienia od niestabilności oraz nowego, transformacyjnego podejścia do świata”.

Unia Europejska to najlepsze dla Polski narzędzie do realizowania narodowego interesu, a zwłaszcza budowy systemu bezpieczeństwa i społeczno-gospodarczego rozwoju wobec trwałego zagrożenia, jakim jest rosyjski imperializm. By cele te spełniała, potrzebna jest aktywna polityka polskiego państwa. Jednym jej z filarów musi być utrzymywanie przekonania o trwałości rosyjskiego zagrożenia i konieczności budowy i utrzymywania systemu kolektywnego bezpieczeństwa uzupełniającego zarówno wysiłek obronny poszczególnych państw, jak i istniejące, mimo osłabienia struktury bezpieczeństwa transatlantyckiego w ramach NATO.

Drugi filar, to aktywna polityka wobec Ukrainy polegająca na konsekwentnym wsparciu w wysiłku wojennym, tak by państwo to mogło zakończyć wojnę na swoich warunkach i stać się integralną częścią europejskiego systemu bezpieczeństwa. By tak się stało, Ukraina musi być z zintegrowana z Europą w wymiarze politycznym i gospodarczym. Tym celom powinny być podporządkowane inne cele polityki polskiej wobec Ukrainy, wynikające z kwestii historycznych czy partykularnych interesów grup interesu gospodarczego.

Dzieląc się suwerennością w ramach wspólnej europejskiej przestrzeni bezpieczeństwa, rozwoju i dobrobytu Polska zwiększa możliwość realizacji swoich interesów i ochrony niepodległości. Pod warunkiem, że będzie aktywnie tę przestrzeń kształtować w ramach pozytywnej polityki opartej na realistycznej strategii.

Reklama

Zapraszamy do lektury całego raportu!

Lokalna sieć współpracy. Samorząd, instytucje kultury i NGO razem dla mieszkańców

Agata Zgliczynska — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Najlepsze lokalne projekty nie rodzą się przy biurku ani nie zaczynają od wniosku grantowego. Powstają z rozpoznania potrzeb, rozmowy i połączenia zasobów samorządu, instytucji kultury oraz organizacji społecznych. Ten artykuł przyda się samorządowcom, bibliotekarzom, animatorom kultury i przedstawicielom NGO, którzy chcą wspólnie tworzyć działania naprawdę potrzebne mieszkańcom.

Autor/źródło: Unsplash

Jak połączyć wiedzę samorządu, zaufanie do bibliotek i domów kultury oraz pomysły NGO, aby tworzyć projekty naprawdę potrzebne mieszkańcom

Gorąco polecamy organizacjom pozarządowym współpracę z samorządami. Ostatnio od kilku młodych osób usłyszeliśmy, że chcą „walczyć z urzędem”. To właśnie sprowokowało mnie do napisania tego artykułu. Rozumiem, że kontakt z administracją bywa trudny, procedury trwają, a dobry pomysł nie zawsze od razu spotyka się z entuzjazmem. Z naszego doświadczenia wynika jednak, że znacznie więcej można osiągnąć poprzez dialog niż przez ustawianie się po przeciwnych stronach.

Reklama

Organizacje pozarządowe mogą pomagać samorządom w rozwiązywaniu realnych problemów mieszkańców. Jesteśmy elastyczni, potrafimy szybko reagować, mamy pomysły i często docieramy do osób, do których instytucjom publicznym trudniej dotrzeć. Samorząd widzi potrzeby w szerszej skali, zna lokalne środowisko i dysponuje siecią instytucji, kontaktów oraz miejsc. Nie jesteśmy konkurencją. Możemy się bardzo dobrze uzupełniać.

Dobry projekt nie zaczyna się od wniosku grantowego. Najpierw musi pojawić się problem, jego diagnoza i pomysł na rozwiązanie. Trzeba ustalić, kogo problem dotyczy, gdzie występuje, skąd o nim wiemy i czy mieszkańcy rzeczywiście potrzebują proponowanego działania. Dopiero później budujemy zespół, szukamy partnerów i wybieramy odpowiednie źródło finansowania.

Samorząd jest gospodarzem danego miasta, gminy lub powiatu i zwykle najlepiej zna potrzeby mieszkańców. Wie, gdzie brakuje oferty dla młodzieży, które środowiska senioralne są aktywne, jaka szkoła szuka nowych programów i która instytucja potrafi przyciągnąć mieszkańców. Dlatego, gdy planujemy projekt na nowym terenie, najpierw zwracamy się właśnie do jego gospodarza.

Za urzędem znajduje się cała lokalna sieć: biblioteki, domy kultury, szkoły, muzea, ośrodki pomocy społecznej, centra usług społecznych, ośrodki sportu czy powiatowe centra pomocy rodzinie. Każda z tych instytucji zna inną grupę mieszkańców i posiada inne zasoby. Samorząd może pomóc połączyć te elementy i wskazać, gdzie nasze działania będą najbardziej potrzebne.

Przed rozpoczęciem projektu trzeba zatem stworzyć mapę lokalnych potrzeb i możliwości. Sprawdzamy, gdzie chcemy działać, do kogo chcemy dotrzeć, kto już pracuje z daną grupą oraz jakie miejsca, kompetencje i kontakty są dostępne. Pytamy również, kogo brakuje w dotychczasowych działaniach. Określenie odbiorców jako „mieszkańców gminy” to za mało. Inaczej dociera się do młodzieży, inaczej do seniorów, rodziców, nauczycieli czy osób, które do tej pory nie korzystały z oferty instytucji.

Fundacja Mody Cyrkularnej ma siedzibę w powiecie gostynińskim i tutaj przekonaliśmy się, jak wiele daje współpraca z gospodarzem terenu. Organizując Festiwal Dobrej Mody, nie przyszliśmy do Powiatu Gostynińskiego wyłącznie po patronat, pieniądze czy logo na plakacie. Przyszliśmy z pomysłem i zaproszeniem do wspólnego działania.

Powiat stał się partnerem strategicznym wydarzenia. Pomógł nam dotrzeć do szkół, instytucji, organizacji społecznych, lokalnych twórców i grup nieformalnych. My przygotowaliśmy koncepcję, program, metody angażowania mieszkańców i koordynowaliśmy współpracę. Powiat wniósł znajomość terenu, kontakty oraz lokalną wiarygodność. Dzięki temu w jednym miejscu spotkały się środowiska, które działały w tym samym powiecie, ale wcześniej często się nie znały.

Biblioteki są szczególnie ważnymi punktami lokalnej sieci. Nie są już wyłącznie miejscami wypożyczania książek. W wielu miejscowościach należą do nielicznych dostępnych i neutralnych przestrzeni, do których można wejść bez konieczności kupowania czegokolwiek. Mają zaufanie mieszkańców i codzienny kontakt z dziećmi, rodzicami, nauczycielami oraz seniorami.

Bibliotekarki i bibliotekarze wiedzą, kto potrafi szyć, naprawiać, fotografować albo prowadzić zajęcia. Znają osoby, które nie śledzą mediów społecznościowych organizacji i nie zapiszą się na wydarzenie przez internet. Mogą pomóc znaleźć lokalnych specjalistów, dopasować godzinę spotkania i zaprosić właściwych odbiorców. Czasami ekspertką od naprawy okazuje się czytelniczka biblioteki, babcia jednego z uczniów albo miejscowa krawcowa. Tak właśnie odkrywa się zasoby, których nie widać w żadnym oficjalnym wykazie.

Taką rolę partnera pełniła Książnica Płocka podczas kursu „Moda na działanie”, który przeprowadziliśmy 5 października 2026 roku dla około 30 osób. Książnica nie była przypadkowo wybraną salą. Była rozpoznawalnym miejscem mającym kontakt z lokalnym środowiskiem edukatorów i instytucji. Fundacja przygotowała program, materiały oraz zespół prowadzący, a Fundusz Grantowy dla Płocka umożliwił realizację przedsięwzięcia.

Nie prowadziliśmy długich wykładów. Uczestnicy testowali ćwiczenia, pracowali zespołowo i tworzyli działania, które mogą powtórzyć we własnych placówkach. Pokazaliśmy również „kuchnię” naszych projektów: gdzie szukać specjalistów i wolontariuszy, jak zdobywać materiały, przyciągnąć uczestników i zaplanować kontynuację inicjatywy. Biblioteka dała nam dostęp do lokalnego środowiska, a my przekazaliśmy jej odbiorcom gotowe narzędzia, metody i scenariusze.

Domy kultury pełnią w tej sieci trochę inną, ale równie ważną funkcję. Mają instruktorów, pracownie, sceny, sprzęt i grupy spotykające się regularnie. Jednorazowy warsztat może tam przekształcić się w cykl zajęć, a pokaz mody cyrkularnej połączyć pracownię krawiecką, grupę teatralną, fotografów i młodzież zajmującą się promocją. Dom kultury może nie tylko udostępnić miejsce, lecz także pomóc mieszkańcom stać się twórcami wydarzenia.

Autor/źródło: www.cyrkularna.pl

Reklama

Nasza współpraca z Goethe-Institut pokazuje z kolei, co może wyrosnąć z relacji rozwijanej przez kilka lat. Na początku to Goethe-Institut zaprosiło nas do wspólnego działania. Otrzymaliśmy przestrzeń i możliwość testowania metod edukacji o odpowiedzialnej modzie, środowisku i konsumpcji. Kolejny etap rozwoju programu umożliwiło dofinansowanie z miejskiego funduszu edukacji ekologicznej.

Właśnie podczas tej współpracy rozwijaliśmy „Wiele Twarzy T-shirta” – nasz flagowy projekt edukacyjny. Jest to oparta na zespołowej rywalizacji gra, podczas której uczestnicy poznają drogę ubrania: od surowców i produkcji, przez zakup oraz użytkowanie, aż po naprawę, ponowne wykorzystanie i zagospodarowanie odpadu. Zamiast słuchać prezentacji, podejmują decyzje, rozwiązują zadania, szukają informacji i porównują wyniki.

Goethe-Institut nie udostępniło nam jedynie sali. Dało Fundacji bezpieczne miejsce do eksperymentowania, wyciągania wniosków i rozwijania programu, który możemy dziś wykorzystywać w szkołach, bibliotekach i domach kultury.

25 listopada 2026 roku wracamy do Goethe-Institut z całodniowymi warsztatami „Moda Cyrkularna w Działaniu” dla nauczycieli, bibliotekarzy, edukatorów i animatorów kultury z Mazowsza. Pokażemy im nie tylko gotowe ćwiczenia, lecz także całą „kuchnię” naszych działań: storytelling, grywalizację, nudging, organizację wymiany ubrań i kawiarenki naprawczej oraz sposoby zdobywania partnerów, materiałów, specjalistów, wolontariuszy i publiczności.

Goethe-Institut jest naszym wieloletnim partnerem i gospodarzem warsztatów. Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich pomaga nam dotrzeć do środowiska bibliotekarskiego. Projekt finansuje Samorząd Województwa Mazowieckiego, a Fundacja Mody Cyrkularnej odpowiada za program, materiały i prowadzenie zajęć.

Współpraca przynosi korzyści każdej stronie. Samorząd zyskuje partnera, który może pomóc rozwiązywać lokalne problemy i docierać do mieszkańców w nowy sposób. Biblioteka lub dom kultury poszerza ofertę, otrzymuje narzędzia oraz pomysły do dalszego wykorzystania. NGO zyskuje wiedzę o terenie, kontakt z odbiorcami i możliwość sprawdzenia swoich metod w praktyce. Mieszkańcy otrzymują natomiast działanie dostosowane do ich potrzeb, a nie projekt stworzony wyłącznie pod wymagania konkursu grantowego.

Samorząd, biblioteka, dom kultury, szkoła i organizacja społeczna nie powinny działać jak osobne wyspy. Każdy widzi inny fragment lokalnej rzeczywistości. Dopiero połączenie tych perspektyw pozwala stworzyć prawdziwą mapę potrzeb, ludzi, miejsc i zasobów.

Jako NGO możemy pomóc samorządom rozwiązać wiele problemów. Samorządy mogą pomóc nam dotrzeć tam, gdzie nasze pomysły są naprawdę potrzebne. Biblioteki i domy kultury mogą stać się miejscami, w których te pomysły zapuszczą korzenie.

Nie jest do tego potrzebna walka. Potrzebne są rozmowa, wzajemny szacunek i gotowość do budowania lokalnej sieci współpracy.

Małe gesty - wielka satysfakcja

Piotr Sikorski — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Wolontariat 2026 trwa! Młodzi ludzie z powiatu słupskiego - uczniowie szkół podstawowych wraz z opiekunami realizują dobre gesty w ramach projektu "Pokolenia maja moc!".

Młodzi wolontariusze w akcji

Autor/źródło: Arleta Boyke/SP Potęgowo i SP Skórowo

Finansowanie zadania

Zadanie jest finansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Funduszu Inicjatyw Międzynarodowego Roku Wolontariatu.

Warto zaznaczyć, że kwota dofinansowania pokrywa zadania logistyczne, miedzy innymi związane z transportem osób i materiałów. Opiekunowie - szkolni koordynatorzy zadania, jak również zaangażowana młodzież - pracują społecznie, zgodnie z ideą wolontariatu.

Reklama

SP Potęgowo

Uczniowie Szkoły Podstawowej w Potęgowie (powiat słupski) wykazali się sercem i działali "ramię w ramię" z seniorami. Seniorzy potrzebujący pomocy zyskali dzięki temu miłe towarzystwo, zupę i smaczne bułeczki drożdżowe. Młodzi wolontariusze zadbali też o babcię jednej z uczennic, i oprócz przygotowanego dla niej obiadu, spędzili wspólnie czas na rozmowie i wspomnieniach, którymi obdarowała ich starsza mieszkanka Potęgowa. Do wykonanych prac doszła jeszcze pielęgnacja roślin i dbałość o czystość wokół domu. Wszak jesień piękna, ale liście trzeba z podwórza uprzątnąć:)

SP Skórowo

Myli się ten, kto twierdzi, że w małych miejscowościach "nie ma co robić"! Otóż jest! A jeśli przed młodymi ludźmi otworzy się piękno wolontariatu - sami chętnie podejmą wiele małych, ale ważnych działań. Uczniowie Szkoły Podstawowej w Skórowie pod opieką p. Arlety Boyke wykonali kolejne dobre gesty. Tu także opieką objęto seniorów, szczególnie osoby z niepełnosprawnością ruchową. W domu dziadka jednego z wolontariuszy zaopiekowano się starszym panem, zadbano o jego wygodę i posiłek. Każdemu działaniu towarzyszy miła pogawędka, a to pewnie dla nich jest najcenniejsza część spotkania. Umycie okien u babci, zebranie śliwek w obrodzie oraz zagrabienie liści to kolejne miłe - małe gesty, dające jednak wielką radość. Dzięki zaangażowaniu wolontariuszy seniorzy nie czuli się sami ze swoimi problemami.

Reklama

logotyp

Autor/źródło: Udostępnione przez Regionalne Centrum Wolontariatu w Gdańsku

logotypy

Autor/źródło: Udostępnione przez Regionalne Centrum Wolontariatu w Gdańsku

logotypy

Autor/źródło: Udostępnione przez Regionalne Centrum Wolontariatu w Gdańsku

Nie chodzi o to, żeby zbierać jak najwięcej danych. MEARL w praktyce Polskiej Misji Medycznej

Monika Bartosiewicz — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Od szpitali polowych po rozbudowane systemy monitorowania projektów humanitarnych. Przez ponad ćwierć wieku Polska Misja Medyczna przekonała się, że skuteczna pomoc wymaga nie tylko zaangażowania, ale także odpowiednich danych. Ważne jest jednak, by zebrane informacje pomagały podejmować lepsze decyzje. O tym, jak zmieniało się podejście do monitoringu i ewaluacji, opowiada Xymena Dyduch z Polskiej Misji Medycznej.

Od działania do monitorowania

Początki Polskiej Misji Medycznej wyglądały zupełnie inaczej niż jej dzisiejsza działalność. Podczas pierwszych wyjazdów ze szpitalem polowym najważniejsze było udzielenie pomocy jak największej liczbie osób. Dane medyczne oczywiście zbierano, ale monitoring w dzisiejszym rozumieniu praktycznie nie funkcjonował.

– Skuteczność akcji polegała na tym, żeby jak najwięcej robić, a jak najmniej pisać czy raportować – wspomina Xymena Dyduch.

Reklama

Zmiana przyszła wraz z rozwojem organizacji i współpracą z zagranicznymi partnerami, szczególnie amerykańskimi, którzy przywiązywali dużą wagę do dokumentowania działań i raportowania wyników.

Z czasem pojawił się jednak inny problem. Organizacja zaczęła gromadzić ogromne ilości informacji, z których nie wszystkie były potrzebne do prowadzenia projektów.

Około dziesięciu lat temu rozpoczął się więc proces porządkowania monitoringu. Zamiast zbierać wszystko, zaczęto zastanawiać się, jakie dane rzeczywiście są niezbędne do oceny realizowanych działań. Dodatkowym impulsem było wprowadzenie przepisów RODO, które wymagały bardziej świadomego podejścia do przetwarzania informacji.

Przełomowym momentem okazało się również utworzenie w organizacji własnego działu odpowiedzialnego za monitoring i ewaluację. Dzięki temu możliwe stało się opracowanie wspólnych standardów, narzędzi i procedur, które można dostosowywać do specyfiki poszczególnych projektów.

Jeden standard, różne warunki

Polska Misja Medyczna realizuje zarówno szybkie działania interwencyjne, podejmowane na przykład po katastrofach naturalnych, jak i projekty trwające kilka miesięcy lub wiele lat. Część z nich ma charakter humanitarny, inne są związane z długofalową pomocą rozwojową.

To rozróżnienie ma znaczenie również dla monitoringu i ewaluacji.

Organizacja działa w różnych częściach świata, między innymi w Ukrainie, na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Ameryce Południowej. Często współpracuje z lokalnymi partnerami, choć prowadzi także działania bezpośrednie.

Wspólne standardy monitoringu stanowią podstawę pracy, ale zakres zbieranych informacji i sposób raportowania zależą od charakteru projektu, miejsca jego realizacji oraz możliwości partnerów.

Monitorowane są nie tylko wykonane działania i osiągane wskaźniki, lecz także kwestie bezpieczeństwa, zgłaszane incydenty oraz informacje zwrotne od osób korzystających z pomocy. Ważnym elementem współpracy są regularne spotkania z partnerami, prowadzone online lub podczas wizyt w miejscach realizacji projektów.

Nie wszędzie i nie zawsze możliwe jest natomiast przeprowadzenie pełnej ewaluacji. Szczególnie trudne bywa to w przypadku krótkich interwencji humanitarnych, kiedy priorytetem jest szybka reakcja na kryzys.

Więcej możliwości dają projekty wieloletnie, w których można nie tylko ocenić rezultaty, ale również wykorzystać wnioski do planowania kolejnych etapów działań.

Reklama

Ewaluacja zaczyna się jeszcze przed projektem

Ważnym doświadczeniem dla Polskiej Misji Medycznej był wybuch pełnoskalowej wojny w Ukrainie w 2022 roku. Organizacja rozpoczęła wówczas szeroko zakrojone, długofalowe działania wspierające ukraińskie szpitale.

Wymagało to rozbudowania zaplecza logistycznego, ale również systemu rozpoznawania potrzeb placówek medycznych.

Nie wystarczyło ustalić, jakiego sprzętu czy materiałów potrzebuje dany szpital. Sytuacja zmieniała się dynamicznie, dlatego konieczne było regularne aktualizowanie informacji i dostosowywanie pomocy do bieżących warunków.

Jak zauważa Xymena Dyduch, był to również przykład rozwijania ewaluacji ex ante, czyli oceny prowadzonej przed rozpoczęciem działań, pomagającej lepiej zaplanować interwencję.

Takie podejście pozwala ograniczyć ryzyko podejmowania decyzji na podstawie nieaktualnych założeń. W pomocy humanitarnej ma to szczególne znaczenie, ponieważ potrzeby odbiorców mogą zmieniać się szybciej niż harmonogram projektu.

Informacje zwrotne, których nie widać w tabelach

Jednym z ciekawszych przykładów wykorzystania informacji od odbiorców są mobilne kliniki prowadzone przez Polską Misję Medyczną w Ukrainie.

Osoby oczekujące na konsultację mogą przekazywać swoje uwagi, potrzeby i sugestie za pośrednictwem skrzynek na skargi i wnioski. Mechanizm ten funkcjonuje już od kilku lat i stał się stałym elementem pracy klinik.

Choć mechanizm jest prosty, dostarcza Polskiej Misji Medycznej cennych informacji o potrzebach i oczekiwaniach pacjentów. Jak zauważa Xymena Dyduch, w Ukrainie osoby korzystające z pomocy często wyrażają przede wszystkim wdzięczność. Nie oznacza to jednak, że nie mają uwag czy dodatkowych potrzeb.

– Z tych wiadomości, czasem między wierszami, możemy wyczytać, czego naprawdę potrzebują i oczekują osoby korzystające z naszych klinik. To dla nas bardzo wartościowe źródło informacji, na które staramy się reagować, na ile jest to możliwe – opowiada Xymena Dyduch.

To ważne uzupełnienie danych ilościowych. Liczba przeprowadzonych konsultacji czy udzielonych świadczeń pokazuje skalę pomocy, ale nie zawsze pozwala zrozumieć doświadczenia osób, które z niej korzystają.

Właśnie dlatego możliwość przekazania opinii, również krytycznej, jest istotną częścią oceny jakości działań.

Reklama

Mniej danych, więcej wiedzy

Jedną z najważniejszych zmian w podejściu Polskiej Misji Medycznej do monitoringu było odejście od nadmiernego gromadzenia szczegółowych informacji.

Dawniej z projektów przywożono duże ilości dokumentacji. Dziś organizacja znacznie częściej korzysta z danych zagregowanych i anonimowych, które pozwalają śledzić postępy bez konieczności zbierania informacji niemających znaczenia dla podejmowanych decyzji.

Wypracowane narzędzia pomagają sprawdzać, czy projekty realizowane są zgodnie z założeniami, a jednocześnie ułatwiają współpracę z partnerami działającymi w różnych warunkach.

Zmieniało się także podejście do samej ewaluacji. Początkowo wykorzystywano ją przede wszystkim przy szkoleniach, aby na bieżąco dostosowywać ich program do potrzeb uczestników lub udoskonalać kolejne edycje.

Z czasem zaczęto również przeprowadzać ewaluacje końcowe całych projektów, obejmujące między innymi ocenę współpracy z partnerami.

Szczególnie przydatne okazały się anonimowe opinie, które pozwalają bardziej otwarcie mówić o trudnościach. Nawet jeśli partnerzy pozostają w stałym kontakcie, nie wszystkie problemy pojawiają się podczas codziennych rozmów.

Dopiero odpowiednio przeprowadzona ewaluacja może ujawnić kwestie, które wcześniej pozostawały niewypowiedziane.

Monitoring to odpowiedzialność, nie dodatkowy obowiązek

Czy małe organizacje, które dopiero rozpoczynają działalność, powinny od początku zajmować się monitoringiem i ewaluacją?

Zdaniem Xymeny Dyduch nie warto odkładać tego do momentu realizacji dużych projektów.

– Monitoring projektowy jest dziś standardem. Nie wyobrażam sobie realizowania nawet lokalnych działań pomocowych bez zbierania potrzebnych danych – podkreśla.

Nie oznacza to konieczności tworzenia rozbudowanych systemów czy zatrudniania specjalistów. Ważniejsze jest świadome określenie, jakie informacje będą potrzebne i w jaki sposób organizacja zamierza z nich korzystać.

Xymena Dyduch zwraca też uwagę na znaczenie podstawowych zasad organizacyjnych, w tym kodeksów postępowania. Przywołuje doświadczenia związane z kryzysem migracyjnym na greckich wyspach, kiedy wiele niewielkich, spontanicznie tworzonych inicjatyw angażowało się w pomoc uchodźcom.

W tak wymagających warunkach szybko okazywało się, jak ważne jest ustalenie wspólnych zasad działania, odpowiedzialności i granic podejmowanych interwencji.

Istotną rolę odgrywa również rozwijanie kompetencji zespołu. Przedstawiciele Polskiej Misji Medycznej uczestniczyli między innymi w szkoleniu ewaluacyjnym organizowanym przez Polskie Towarzystwo Ewaluacyjne.

Jak podkreśla rozmówczyni, pozwoliło ono uporządkować wiedzę i lepiej zrozumieć znaczenie działań, które organizacja częściowo prowadziła już wcześniej.

Doświadczenia Polskiej Misji Medycznej pokazują, że rozwijanie monitoringu i ewaluacji nie polega na nieustannym dodawaniu kolejnych formularzy, wskaźników i raportów. Czasem najważniejszym krokiem jest właśnie ograniczenie liczby zbieranych informacji i skupienie się na tych, które naprawdę pomagają działać skuteczniej.

Bo w MEARL nie chodzi o to, żeby wiedzieć wszystko. Chodzi o to, żeby wiedzieć wystarczająco dużo, by podejmować odpowiedzialne decyzje i lepiej odpowiadać na potrzeby osób, którym organizacja pomaga.

Projekt Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego „Wzmocnienie kompetencji organizacji obywatelskich w obszarze ewaluacji i procesów pokrewnych” wspiera organizacje w rozwijaniu monitoringu, ewaluacji, odpowiedzialności i procesów uczenia się. Jego założeniem jest między innymi lepsze wykorzystywanie potrzeb i opinii osób oraz społeczności otrzymujących wsparcie, tak aby zdobywana wiedza przekładała się na jakość realizowanych działań.

Projekt sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.

Ponad 2000 uratowanych zwierząt potrzebuje pilnej pomocy. Fundacja Centaurus uruchamia program CENTAURUS 360

Fundacja Centaurus — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Ponad 15 000 uratowanych zwierząt na czterech kontynentach. Ponad 2000 podopiecznych wymagających codziennej opieki. Trzy ośrodki, w których zwierzęta po doświadczeniach przemocy, zaniedbania i cierpienia otrzymały drugą szansę na życie. Fundacja Centaurus od ponad 20 lat pomaga tym, którzy sami nie potrafią poprosić o pomoc. Dzisiaj jednak sama pilnie potrzebuje wsparcia.

Minimalne koszty utrzymania zwierząt i ośrodków wynoszą około 2,5 mln zł miesięcznie, czyli średnio blisko 85 000 zł każdego dnia.

To ogromne wyzwanie finansowe, szczególnie w obliczu potrzeb zwierząt wymagających leczenia, rehabilitacji i specjalistycznej opieki.

Odpowiedzią na te wyzwania jest CENTAURUS 360 – międzynarodowy program partnerstw strategicznych, którego celem jest zabezpieczenie przyszłości uratowanych zwierząt, rozwój ośrodków oraz edukacja kolejnych pokoleń w duchu empatii i odpowiedzialności.

Reklama

Uratowanie życia to dopiero początek

Fundacja Centaurus działa od 2006 roku.

Przez ponad dwie dekady pomogła uratować ponad 15 000 zwierząt na czterech kontynentach.

Obecnie pod jej stałą opieką pozostaje ponad 2000 zwierząt, w tym około 1500 koni i osłów, a także psy, koty i inni podopieczni.

Wiele z nich zostało uratowanych przed rzeźnią, porzuceniem lub dalszym cierpieniem.

Wśród zwierząt przebywających w ośrodkach Fundacji są konie, które przez wiele lat ciężko pracowały, a następnie zostały uznane za niepotrzebne. Są zwierzęta starsze, schorowane, niepełnosprawne i takie, które wymagają leczenia do końca życia.

Dla części z nich ośrodki Centaurusa są jedynym bezpiecznym domem.

Dzisiaj mogą spokojnie spacerować po pastwiskach, odpoczywać i żyć bez strachu.

Jednak uratowanie zwierzęcia nie kończy odpowiedzialności za jego los. Przeciwnie – właśnie wtedy rozpoczyna się wieloletnia troska o jego zdrowie, wyżywienie, bezpieczeństwo i godne warunki życia.

Fundacja prowadzi trzy ośrodki, a jej działalność wraz z terenami rezerwatowymi obejmuje około 1000 hektarów.

Utrzymanie tak rozległej infrastruktury i zapewnienie codziennej opieki tysiącom zwierząt wymaga ogromnych nakładów finansowych, pracy oraz zaangażowania ludzi.

Każdy dzień to blisko 85 000 zł kosztów. Zwierzęta nie mogą czekać

Fundacja Centaurus znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji finansowej.

Minimalne miesięczne koszty funkcjonowania ośrodków wynoszą około 2,5 mln zł.

Każdego dnia potrzebne są środki na:

a) Wyżywienie zwierząt, w tym siano, pasze i specjalistyczne karmy.

b) Leczenie weterynaryjne, leki i rehabilitację.

c) Opiekę nad zwierzętami starszymi, schorowanymi i niepełnosprawnymi.

d) Transport zwierząt oraz dostawy niezbędnych produktów.

e) Utrzymanie budynków, wybiegów, ogrodzeń i pozostałej infrastruktury.

f) Zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości funkcjonowania ośrodków.

Zwierzęta nie rozumieją trudności finansowych. Każdego ranka potrzebują pożywienia, opieki i poczucia bezpieczeństwa.

Nie można odłożyć karmienia na kolejny tydzień. Nie można przerwać leczenia schorowanego konia tylko dlatego, że zabrakło pieniędzy.

Dlatego Fundacja apeluje o pilną pomoc.

Każda darowizna, nawet najmniejsza, ma znaczenie. Każde 1 zł ma potężną moc, kiedy pomaga chronić życie.

Reklama

CENTAURUS 360 – 360 mln zł na ratowanie życia i budowanie przyszłości

15 października 2026 roku Fundacja Centaurus uruchomiła program CENTAURUS 360, którego realizację zaplanowano do 31 grudnia 2029 roku.

Program został opracowany przez Annę Korzeniewską, Dyrektor ds. Partnerstw Strategicznych Fundacji Centaurus, która odpowiada również za jego wdrażanie oraz rozwój współpracy z przedsiębiorstwami, instytucjami i organizacjami.

Łączny cel finansowy programu wynosi 360 mln zł.

Obejmuje dwa strategiczne obszary.

CZĘŚĆ I – 90 MLN ZŁ: BEZPIECZEŃSTWO I CODZIENNA OPIEKA

Pierwszy filar zakłada zabezpieczenie środków na 36 miesięcy funkcjonowania ośrodków Fundacji.

Obejmuje finansowanie wyżywienia, leczenia weterynaryjnego, rehabilitacji, transportu i pozostałych kosztów codziennej opieki nad zwierzętami.

To obecnie najpilniejszy priorytet.

Celem jest stworzenie stabilnego systemu finansowania, który ograniczy ryzyko przerw w zapewnianiu podstawowych potrzeb zwierząt.

CZĘŚĆ II – 270 MLN ZŁ: ROZWÓJ, INWESTYCJE I EDUKACJA

Drugi filar programu koncentruje się na przyszłości.

Zakłada rozwój i modernizację ośrodków, poprawę warunków życia zwierząt oraz realizację programów społecznych i edukacyjnych.

Szczególną rolę odgrywać mają przedsięwzięcia skierowane do dzieci i młodzieży.

Fundacja chce rozwijać edukację dotyczącą odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami, przeciwdziałania przemocy, ochrony środowiska i szacunku do życia.

Ratowanie zwierząt dzisiaj jest niezwykle ważne. Równie istotne jest jednak wychowywanie pokoleń, które w przyszłości będą potrafiły zapobiegać ich cierpieniu.

CENTAURUS 360 ma więc łączyć doraźną pomoc z długofalową zmianą społeczną.

Szczegółowy opis programu, jego założenia oraz dokumentacja dostępne są na oficjalnej stronie:

https://centaurus.org.pl/partnerstwa-strategiczne/

Jak można pomóc? Każdy może zrobić coś dobrego

Do udziału w CENTAURUS 360 Fundacja zaprasza osoby prywatne, przedsiębiorców, organizacje pozarządowe, instytucje, szkoły, samorządy i media.

Nie trzeba dysponować dużymi środkami finansowymi, aby pomóc.

Możliwości jest wiele.

a) Jednorazowa darowizna finansowa

Każda kwota jest ważna: 1 zł, 10 zł, 50 zł, 100 zł, 1000 zł lub więcej.

Nawet niewielkie wpłaty, przekazywane przez wiele osób, mogą wspólnie zapewnić zwierzętom niezbędną pomoc.

b) Regularne darowizny

Stałe, comiesięczne wsparcie pomaga planować wydatki na wyżywienie, leczenie i opiekę.

c) Darowizny rzeczowe

Fundacja potrzebuje między innymi karm, pasz, siana, wyposażenia, materiałów do utrzymania ośrodków oraz innych produktów odpowiadających aktualnym potrzebom zwierząt.

d) Pomoc przedsiębiorstw i partnerstwa strategiczne

Firmy mogą finansować konkretne potrzeby ośrodków, przekazywać produkty lub usługi, organizować wspólne akcje charytatywne oraz uczestniczyć w wieloletnich programach społecznych.

e) Zbiórki w firmach i placówkach handlowych

Po uzgodnieniu zasad organizacyjnych i spełnieniu odpowiednich wymogów możliwe jest prowadzenie zbiórek do puszek, udostępnianie plakatów informacyjnych oraz materiałów z kodami QR prowadzącymi do oficjalnej strony programu.

f) Kampanie edukacyjne i społeczne

Szkoły, organizacje i instytucje mogą angażować się w projekty promujące empatię, odpowiedzialność i ochronę zwierząt.

g) Nagłośnienie programu

Ogromnie cenna jest również pomoc mediów, portali internetowych, twórców internetowych oraz osób aktywnych w mediach społecznościowych.

Czasem wystarczy udostępnić informację o zbiórce, opowiedzieć historię jednego uratowanego zwierzęcia lub zachęcić znajomych do pomocy.

Jedna publikacja może dotrzeć do tysięcy osób. Jedna osoba może zainspirować kolejne. W ten sposób niewielkie gesty zamieniają się w wielką pomoc.

Reklama

Dlaczego przedsiębiorstwa powinny włączyć się do CENTAURUS 360?

Fundacja zaprasza firmy do współpracy opartej na wspólnych wartościach, przejrzystości i rzeczywistych rezultatach.

Partnerstwo może przynosić przedsiębiorstwom również korzyści społeczne, organizacyjne i wizerunkowe.

W zależności od uzgodnionego zakresu współpracy obejmują one:

a) Status Partnera Strategicznego CENTAURUS 360 i możliwość prezentacji logotypu na oficjalnej stronie programu.

b) Publikacje w mediach społecznościowych Fundacji, informujące o zaangażowaniu partnera oraz rezultatach wspólnych działań.

c) Możliwość realizacji autorskich programów CSR i ESG, związanych z ochroną zwierząt, edukacją i odpowiedzialnością społeczną.

d) Zaangażowanie pracowników, klientów i kontrahentów w wartościowe przedsięwzięcia charytatywne.

e) Udział w planowanej na 2027 rok międzynarodowej Gali Partnerów CENTAURUS, zgodnie z indywidualnie uzgodnionymi warunkami.

f) Możliwość dokumentowania rezultatów pomocy i wykorzystywania ich w komunikacji społecznej przedsiębiorstwa.

g) Możliwość skorzystania z przewidzianych prawem odliczeń podatkowych, w przypadku darowizn spełniających ustawowe warunki.

Współpraca z Fundacją Centaurus może stać się dla przedsiębiorstwa nie tylko formą pomocy zwierzętom, ale również przykładem odpowiedzialnego biznesu, który wspiera ważne cele społeczne i myśli o przyszłych pokoleniach.

Pilna pomoc – jak przekazać darowiznę?

Fundacja Centaurus apeluje o pilne wpłaty na dedykowany rachunek programu CENTAURUS 360.

Każda złotówka pomaga pokrywać codzienne koszty opieki nad ponad 2000 uratowanych zwierząt.

DANE DO PRZELEWU – CENTAURUS 360

Odbiorca: Fundacja Centaurus

Adres: ul. Skarbowców 23a/83, 53-025 Wrocław

Bank: PKO Bank Polski S.A.

Numer rachunku PLN:

20 1020 5226 0000 6102 0382 1857

Tytuł przelewu: Darowizna – CENTAURUS 360

Nie trzeba być dużą firmą ani zamożną osobą, aby pomóc. Nawet 1 zł ma potężną moc!

W przypadku przekazania darowizny Fundacja prosi o krótką wiadomość na adres [email protected] oraz, jeśli to możliwe, potwierdzenie przelewu.

Ułatwi to identyfikację wpłaty, przypisanie jej do programu, prawidłowe rozliczenie i przekazanie osobistego podziękowania.

Zaproszenie do współpracy – kontakt bezpośredni

Za rozwój programu CENTAURUS 360, pozyskiwanie partnerów strategicznych oraz prowadzenie rozmów odpowiada:

Anna Korzeniewska
Dyrektor ds. Partnerstw Strategicznych
Fundacja Centaurus

Telefon: +48 537 586 272
E-mail: [email protected]

Strona programu:
https://centaurus.org.pl/partnerstwa-strategiczne/

Do kontaktu zapraszamy wszystkie osoby, firmy, instytucje i organizacje zainteresowane pomocą finansową, rzeczową, medialną, edukacyjną lub nawiązaniem długofalowej współpracy.

Fundacja jest otwarta również na indywidualne propozycje wsparcia.

Nie pozwólmy, aby zabrakło im bezpieczeństwa

Każdy uratowany koń, pies, kot czy osioł ma swoją historię.

Niektóre zwierzęta przez lata doświadczały cierpienia. Inne zostały porzucone, kiedy najbardziej potrzebowały pomocy.

Dzięki ludziom, którzy nie pozostali obojętni, otrzymały drugą szansę.

Dzisiaj najważniejsze jest to, aby tej szansy nie zmarnować.

Nie możemy cofnąć ich cierpienia. Możemy jednak wspólnie sprawić, aby dalsze życie uratowanych zwierząt było pełne spokoju, bezpieczeństwa i troski.

Fundacja Centaurus apeluje do wszystkich ludzi dobrej woli:

Pomóżcie nam zadbać o ponad 2000 uratowanych zwierząt. Pomóżcie nam przetrwać ten trudny czas. Pomóżcie nam wychować kolejne pokolenia, które będą chronić życie zamiast pozostawać obojętnymi na cierpienie.

Bo każde życie ma znaczenie. A każde 1 zł ma potężną moc!

Prawdziwe warsztaty o sztucznej inteligencji

Piotr Sikorski — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Uczniowie czterech szkół podstawowych powiatu słupskiego weszli w zadziwiający świat AI. Projekt "Akademia Młodych Inżynierów" sfinansowany ze środków Fundacji PKO Banku Polskiego oraz Fundacji Agencji Rozwoju Przemysłu.

Droga do AI

Autor/źródło: Piotr Sikorski

Jak zmieniała się technologia?

Jak zmieniała się technologia na przestrzeni tysięcy lat i dokąd może nas zaprowadzić?
Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczniowie klasy ósmej Szkoły Podstawowej we Wrześciu podczas pierwszych warsztatów zorganizowanych przez Fundację Imperio w ramach projektu „Akademia Młodych Inżynierów”.

Prezentacja podczas pierwszych warsztatów projektu. W spotkaniu uczestniczyło 25 uczniów, którzy pod kierunkiem Wojciecha Klebana odbyli niezwykłą podróż przez historię ludzkiej pomysłowości – od pierwszych kamiennych narzędzi, opanowania ognia i wynalezienia koła aż po współczesne technologie cyfrowe i sztuczną inteligencję.

Prowadzący pokazał, jak kolejne odkrycia i wynalazki zmieniały codzienne życie człowieka, wpływały na rozwój cywilizacji i otwierały zupełnie nowe możliwości. Uczniowie mogli zobaczyć, że za każdym wynalazkiem stoi konkretna potrzeba, pomysł, próba działania i kolejne ulepszanie rozwiązań.

Reklama

Co nam daje AI?

Szczególne miejsce poświęcono sztucznej inteligencji (AI), jej coraz szerszym zastosowaniom oraz szansom i wyzwaniom, jakie niesie dla współczesnego społeczeństwa. Warsztaty były także okazją do rozmowy o odpowiedzialnym i świadomym korzystaniu z technologii. Ciekawym elementem spotkania było również zestawienie dawnych przedmiotów codziennego użytku z nowoczesnymi urządzeniami – od żelazka na duszę, lampy naftowej i telefonu tarczowego po współczesny komputer i narzędzia cyfrowe. Dzięki temu młodzież mogła lepiej zrozumieć tempo zmian technologicznych i ich wpływ na życie człowieka

Streszczenie inicjatywy Fundacji Imperio

„Akademia Młodych Inżynierów” to inicjatywa Fundacji Imperio, której celem jest rozbudzanie zainteresowań nauką, techniką i nowoczesnymi rozwiązaniami wśród młodzieży. Projekt ma inspirować młodych ludzi do poznawania świata technologii oraz pokazywać, że za wielkimi wynalazkami stoją ciekawość świata, kreatywność i odwaga w poszukiwaniu nowych rozwiązań.

Warsztaty we Wrześciu rozpoczęły cykl działań edukacyjnych realizowanych w szkołach podstawowych. To dopiero początek inżynierskiej przygody uczestników projektu.

Najważniejsze informacje:
• miejsce warsztatów: Szkoła Podstawowa we Wrześciu,
• liczba uczestników: 25 uczniów klasy ósmej,
• prowadzący: Wojciech Kleban,
• temat: rozwój technologii i wpływ wynalazków na życie człowieka.

Reklama

Logotyp darczyńcy - Fundacji PKO Banku Polskiego

Autor/źródło: Plik udostępniony przez Fundację Agencji Rozwoju Przemysłu

Logotyp darczyńcy - Fundacji Agencji Rozwoju Przemysłu

Autor/źródło: Plik udostępniony przez Fundację Agencji Rozwoju Przemysłu

Symfonia Digital Day 2026: Algorytm polskiej gospodarki

Małgorzata Kowalska — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Sztuczna inteligencja coraz mocniej wpływa na sposób funkcjonowania firm i instytucji publicznych, otwierając nowe możliwości, ale stawiając też pytania o koszty wdrożeń, bezpieczeństwo oraz kierunek cyfrowej transformacji. Jak wykorzystać potencjał nowych technologii w gospodarce i administracji? Na te pytania będą szukać odpowiedzi uczestnicy trzeciej edycji konferencji Symfonia Digital Day.

Wzrost, odporność i gotowość na zmiany

Program konferencji podzielono na trzy główne obszary: wzrost, odporność i gotowość. Pierwszy z nich będzie poświęcony wpływowi sztucznej inteligencji na produktywność oraz ekonomicznym aspektom wdrażania nowych technologii. Uczestnicy porozmawiają o tym, w jakich obszarach AI może usprawniać pracę firm, jak mierzyć efekty wdrożeń i kiedy związane z nimi koszty mogą przewyższać korzyści.

Reklama

W części dotyczącej odporności poruszone zostaną kwestie stosowania unijnego rozporządzenia AI Act, cyberbezpieczeństwa i autonomii technologicznej. W agendzie znalazły się również dyskusja o suwerenności technologicznej oraz praktyczna prezentacja pokazująca wpływ sztucznej inteligencji na cyberbezpieczeństwo, w tym zagrożenia związane z podszywaniem się pod osoby zarządzające firmami.

Trzeci obszar obejmie rozwój usług cyfrowych i ich rolę w relacjach między biznesem a administracją publiczną. Uczestnicy przyjrzą się m.in. koncepcji państwa jako cyfrowej platformy dla przedsiębiorstw oraz możliwościom wykorzystania agentów AI w praktyce, dziś i w najbliższej przyszłości – od podpisywania dokumentów, przez zakładanie firm, po zlecanie płatności.

Perspektywa biznesu, ekspertów i administracji

W spotkaniach wezmą udział przedstawiciele biznesu, instytucji publicznych, organizacji branżowych i środowiska eksperckiego. Perspektywę gospodarczą i regulacyjną będą reprezentować przedstawiciele m.in. Polskiego Instytutu Ekonomicznego, Polskiego Funduszu Rozwoju czy Fundacji Digital Poland,

Tomasz Misiak, wiceprezes zarządu Fundacji Polska Bezgotówkowa, przedstawi projekty łączące technologię z usługami publicznymi. W panelu poświęconym suwerenności technologicznej w obecnych realiach gospodarczych spotkają się m.in. Ignacy Święcicki, Marcin Dąbrowski, lider projektu Obywatel Bielik w Bielik.AI, oraz Piotr Mieczkowski z Fundacji Digital Poland. W dyskusji weźmie udział także Małgorzata Ściślak z Symfonii.

Praktyczne zastosowania AI w biznesie i możliwości automatyzacji procesów zostaną omówione podczas panelu, który poprowadzi Sebastian Goska z Symfonii. Jego gośćmi będą: Bartek Pucek, CEO The Thinking Company, Weronika Krakowczyk z PFR i Izabela Śliwka z biura rachunkowego MEGA-INSTAL.

Z kolei Marianna Sidoroff, dyrektor Departamentu Gospodarki Cyfrowej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, Łukasz Stajuda, dyrektor Urzędu Miejskiego w Pabianicach, Hubert Paczkowski z Nefeni (Grupa Symfonia), Michał Tracz, prezes zarządu Print Logistic, oraz Arek Szulczyński, analityk trendów, wezmą udział w dyskusji o agentach AI, ich możliwościach i ograniczeniach w realizacji zadań takich jak podpisywanie dokumentów, zakładanie firm czy zlecanie płatności.

Swoją perspektywą podzieli się również Aleksandra Kunysz, mentorka doświadczonych profesjonalistów IT, która opowie o wyzwaniach stojących przed liderami w dobie sztucznej inteligencji i nadmiaru informacji, ze szczególnym uwzględnieniem podejmowania decyzji w warunkach ciągłych zmian.

Ważnym elementem programu będą także kwestie regulacyjne i zmiany w sposobie podejmowania decyzji. Dr Gabriela Bar omówi AI Act oraz przygotowanie organizacji do związanych z nim obowiązków.

Program konferencji uzupełni wystąpienie Agnieszki Radwańskiej, legendy polskiego tenisa i przedsiębiorczyni. Podzieli się ona doświadczeniami związanymi z osiąganiem celów, podejmowaniem decyzji i mierzeniem się z wyzwaniami na najwyższym poziomie.

Reklama

Współpraca biznesu i sektora publicznego

Jednym z założeń Symfonia Digital Day jest stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń między przedstawicielami przedsiębiorstw, administracji i branży technologicznej. Współpraca tych środowisk ma znaczenie m.in. dla rozwoju usług cyfrowych, wdrażania AI i dostosowywania organizacji do zmieniających się regulacji.

Partnerami honorowymi konferencji są Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Fundacja Digital Poland. Wśród partnerów wydarzenia znajdują się Fundacja Polska Bezgotówkowa, Polski Fundusz Rozwoju, inicjatywa Cyfrowy Biznes, The Thinking Company i Gabriela Bar Law & AI. Patronat medialny objęły: PIT.pl, myERP.pl, ERPview, ERP24, Magazyn IT, Magazyn Wspólnota, Executive Magazine, Radio 357 oraz „Gazeta Wyborcza”.

– Otwieramy dyskusją o realnych kosztach i zyskach z wdrożeń AI, przechodzimy przez AI Act i plan działania na najbliższe 90 dni, mierzymy się z cyberzagrożeniami, a kończymy pytaniem, czy agent AI może dostać pełnomocnictwo i działać w imieniu firmy. Świadomie zaprosiliśmy do tych rozmów przedsiębiorców, jak i przedstawicieli trzeciego sektora oraz administracji publicznej, bo „Algorytm polskiej gospodarki” to nie slogan - to przekonanie, że wyzwania związane z AI, regulacjami i cyfryzacją wymagają wspólnego języka biznesu i instytucji publicznych – mówi Edyta Malesza-Malatrat, dyrektorka ds. marketingu i PR w Symfonii, jednocześnie prowadząca konferencję.

Symfonia Digital Day 2026 odbędzie się 5 listopada w Warszawie, w kompleksie The Tides przy ul. Wioślarskiej 8. Wydarzenie będzie można śledzić również online. Konferencja jest skierowana do kadry zarządzającej na poziomie C-level i wyższym, właścicieli firm oraz przedstawicieli administracji publicznej. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak wymaga wcześniejszej rejestracji.

Szczegółowa agenda i rejestracja:symfonia.pl/symfonia-digital-day.

UNICEF Polska organizatorem Ogólnopolskiego Spotkania Sieci Miast Przyjaznych Dzieciom w Koninie

Karolina Czarnecka Dworak — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

W dniach 4-5 listopada w Koninie odbędzie się Ogólnopolskie Spotkanie Sieci Miast Przyjaznych Dzieciom, którego organizatorem jest UNICEF Polska. Wydarzenie zgromadzi samorządowców z całej Polski, ekspertów oraz przedstawicieli organizacji, którzy poszukają odpowiedzi na pytanie: jak tworzyć bezpieczne, otwarte i nowoczesne miasta biorące pod uwagę głos dzieci i młodzieży.

Tegoroczny zjazd ma wyjątkowy, jubileuszowy charakter. Globalna sieć Child Friendly Cities Initiative (CFCI), powołana do życia przez UNICEF, obchodzi właśnie swoje 30-lecie. Od trzech dekad program wspiera samorządy na całym świecie w przekładaniu zapisów Konwencji o prawach dziecka na praktyczne, codzienne decyzje. W ten światowy nurt coraz wyraźniej wpisuje się Polska. W krajowej edycji programu uczestniczy już 18 miast, a do międzynarodowej społeczności dołączają kolejne samorządy, deklarując, że sprawy najmłodszych traktują priorytetowo.

Reklama

W tym roku ogólnopolskie spotkanie sieci odbędzie się w Koninie, który jest pierwszym miastem w Wielkopolsce i czwartym w Polsce z tytułem Miasto Przyjazne Dzieciom. Miasto od lat konsekwentnie buduje przestrzeń do otwartego dialogu z młodymi ludźmi i stawia na rozwiązania, które pozwalają dzieciom i młodzieży współdecydować o otoczeniu.

– Cieszę się, że przez dwa listopadowe dni Konin będzie centrum rozmów o sprawach dzieci i młodzieży, które w naszej hierarchii spraw najważniejszych są na samej górze. Przyszłość najmłodszych mieszkańców to bowiem przyszłość naszego miasta. Muszą oni zatem mieć nasze wsparcie w jej budowaniu i pewność, że ich głos jest słyszalny i szanowany. Patrzenie na zmieniającą się rzeczywistość oczami młodych ludzi to cenna lekcja. To perspektywa, która pozwala dostrzec rzeczy, które nam, dorosłym, czasem umykają, a dzięki której możemy jak najlepiej odpowiadać na potrzeby dzieci i młodzieży – podkreśla gospodarz wydarzenia, prezydent Piotr Korytkowski.

Reklama

Codzienne wyzwania samorządów i głos młodych

Dzisiejsze miasta stoją przed wieloma trudnymi wyzwaniami: od skutków zmian klimatu po rosnące problemy z kondycją psychiczną dzieci i nastolatków. Dwudniowy zjazd w Koninie to wymiana doświadczeń i przestrzeń do wypracowania gotowych narzędzi, po które lokalne władze będą mogły sięgnąć na co dzień.

W programie zaplanowano dyskusje m.in. o tworzeniu zielonych miejsc do zabawy i odpoczynku, dostosowywaniu szkół do potrzeb współczesnych uczniów oraz rozwijaniu lokalnych systemów pomocy psychologicznej. Szczególnie ważnym wątkiem będzie oddanie głosu młodym poprzez Młodzieżowe Rady Miast, dedykowane budżety obywatelskie czy włączanie ich w konsultowanie projektów inwestycyjnych.

– Miasto przyjazne dzieciom to nie tylko takie, które zapewnia najmłodszym bezpieczne miejsca do nauki, zabawy i rozwoju. To przede wszystkim miasto, które słucha ich głosu i uwzględnia ich potrzeby w podejmowanych decyzjach. Dzieci i młodzież nie są wyłącznie odbiorcami działań samorządów - mają prawo współdecydować o przestrzeni, w której żyją. Chcemy, aby program UNICEF Miasto Przyjazne Dzieciom pomagał samorządom przekładać te prawa na konkretne rozwiązania, które realnie poprawiają jakość życia młodych mieszkańców. Bo miasto dobre dla dzieci jest miastem lepszym dla wszystkich - zaznacza Renata Bem, Dyrektor Generalna UNICEF Polska

Reklama

Miejsca tworzone z myślą o dzieciach służą wszystkim

Przykłady miast biorących udział w inicjatywie UNICEF Miasto Przyjazne Dzieciom pokazują prostą zależność. Miasto zaprojektowane z myślą o dobrostanie dzieci, automatycznie staje się przyjazne również dla seniorów czy osób z niepełnosprawnościami.

Spotkanie w Koninie będzie także okazją do podsumowania dotychczasowych działań polskich samorządów i wyznaczenia celów na przyszłość. Tworzenie przyjaznego miasta to ciągły proces, który wymaga zgranej współpracy zarządzających, szkół, organizacji społecznych i samych mieszkańców.

Szczegóły dotyczące programu UNICEF Miasto Przyjazne Dzieciom można znaleźć na stronie:

https://unicef.pl/miasto-przyjazne-dzieciom

Zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami: siedem obaw pracodawców i co jest w nich prawdą

Krzysztof Martyniak — Mon, 02 Nov 2026 00:00:00 +0100

Wielu wielkopolskich pracodawców nie zatrudniło dotąd żadnej osoby z niepełnosprawnością – często nie z uprzedzenia, lecz z obaw, których nikt nie sprawdził. Oto siedem najczęstszych obaw: co jest w nich prawdą, co mitem i który przepis rozstrzyga sprawę.

Autor: Krzysztof Martyniak – ekspert ds. równego traktowania. Stan prawny: 5 listopada 2026 r.

Z diagnozy przygotowanej w projekcie „STOP DYSKRYMINACJI” na podstawie raportu Wojewódzkiego Urzędu Pracy (WUP) w Poznaniu „Osoby bierne zawodowo w Wielkopolsce” (2023) wynika, że pracodawcy postrzegają zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami jako obarczone ryzykiem. Obawiają się kosztów dostosowań, biurokracji i mniejszej wydajności. Najczęściej jednak nie zatrudniają takich osób dlatego, że nie mają doświadczenia w pracy z nimi. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w Polsce pozostaje wyraźnie niższy niż w całej populacji. Siedem obaw opisanych niżej rozwija wątki tej diagnozy – i z każdej można wyciągnąć wnioski:

„Nie stać mnie na dostosowanie stanowiska”.
„Będzie mniej pracować, a ja będę płacić tyle samo”.
„Nie wiem, czy mogę zapytać o niepełnosprawność”.
„Współpracownicy będą musieli go wyręczać”.
„Nie będę mógł go zwolnić”.
„To biurokracja, na którą nie mam czasu”.
„Nie umiem z takimi osobami pracować”.

Ramka: co mówi Kodeks pracy

Niepełnosprawność jest przesłanką chronioną (art. 183a § 1 KP). Od 5 listopada 2026 r. dyskryminacją jest także gorsze traktowanie z powodu niepełnosprawności osoby bliskiej – na przykład rodzica dziecka z niepełnosprawnością – czyli dyskryminacja przez skojarzenie (art. 183a § 41 KP). Pozornie neutralne wymaganie – „prawo jazdy”, „praca stojąca” – może być dyskryminacją pośrednią, jeśli w praktyce stawia osoby z niepełnosprawnościami w szczególnie niekorzystnej sytuacji, a nie jest obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem albo środki do jego osiągnięcia nie są właściwe i konieczne (art. 183a § 4 KP). Dla osób na zleceniach i prowadzących działalność gospodarczą ochronę daje ustawa z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (art. 8 ust. 1 pkt 2, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1196). Pracodawcy, którzy chcą zrobić więcej, mogą podejmować działania wyrównawcze (art. 183b § 3 KP).

Obawa 1: „Nie stać mnie na dostosowanie stanowiska”

Prawda: pracodawca ma obowiązek stosować niezbędne racjonalne usprawnienia dla osoby z niepełnosprawnością – w rekrutacji, w pracy i w szkoleniach – jeśli nie nakładają one na niego nieproporcjonalnie wysokich obciążeń. Obciążenia nie są nieproporcjonalne, gdy są w wystarczającym stopniu rekompensowane ze środków publicznych (art. 23a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 884, zm. Dz.U. 2026 poz. 1102). Mit: dostosowanie to przebudowa. W większości przypadków „racjonalne usprawnienie” to zmiana godzin, biurko przy oknie, program powiększający, instrukcje na piśmie. Niezapewnienie niezbędnego usprawnienia, które nie byłoby nieproporcjonalnym obciążeniem, jest naruszeniem zasady równego traktowania w rozumieniu Kodeksu pracy (art. 23a ust. 3 ustawy).

Gdy usprawnienie wymaga wydatku, starosta może ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zwrócić pracodawcy koszty przystosowania stanowiska pracy – do 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia na jedno stanowisko (art. 26 ustawy). Jeśli pracodawca zatrudnia osobę zarejestrowaną w urzędzie pracy jako bezrobotna lub poszukująca pracy, starosta może zwrócić także koszty wyposażenia stanowiska – do 15-krotności przeciętnego wynagrodzenia (art. 26e). Warunkiem jest m.in. zatrudnienie tej osoby przez co najmniej 36 miesięcy. Zwrot następuje na podstawie umowy ze starostą, a kosztów poniesionych przed jej podpisaniem się nie zwraca – dlatego wniosek trzeba złożyć przed zakupem. Szczegóły podaje powiatowy urząd pracy.

Obawa 2: „Będzie mniej pracować, a ja będę płacić tyle samo”

Prawda: osoba ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności pracuje do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo (art. 15 ust. 2 ustawy). Żadnej osoby z niepełnosprawnością nie zatrudnia się w porze nocnej ani w nadgodzinach (art. 15 ust. 3), chyba że na jej wniosek lekarz wyrazi zgodę na stosowanie norm ogólnych (art. 16). Osoba ze stopniem znacznym lub umiarkowanym ma też prawo do dodatkowych 10 dni roboczych urlopu po roku od zaliczenia do tego stopnia (art. 19), a każda osoba z niepełnosprawnością – do dodatkowej 15-minutowej przerwy wliczanej do czasu pracy (art. 17). Stosowanie skróconych norm czasu pracy nie obniża wynagrodzenia miesięcznego (art. 18). Mit: to koszt bez rekompensaty. Pracodawca zatrudniający osobę z orzeczeniem może otrzymać miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia z PFRON (art. 26a ustawy). Stan na październik 2026 r.: 2 760 zł przy stopniu znacznym, 1 550 zł przy umiarkowanym i 575 zł przy lekkim. Kwoty zwiększa się o 1 380 zł, 1 035 zł lub 690 zł (odpowiednio do stopnia; art. 26a ust. 1b), gdy orzeczenie dotyczy choroby psychicznej, niepełnosprawności intelektualnej, całościowych zaburzeń rozwojowych, epilepsji lub osoby niewidomej.

Dofinansowanie przysługuje proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i nie może przekroczyć 75% kosztów płacy u przedsiębiorcy (90% u pozostałych pracodawców). Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar otrzymuje je tylko wtedy, gdy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi u niego co najmniej 6%. Dofinansowanie nie przysługuje na osoby ze stopniem umiarkowanym lub lekkim, które mają ustalone prawo do emerytury (art. 26a ust. 1a, 1a1, 4 i 6). Aktualne kwoty i warunki podaje PFRON na stronie pfron.org.pl. Firma zatrudniająca mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy nie wpłaca na PFRON (art. 21), więc dofinansowanie jest dla niej czystym wsparciem.

Obawa 3: „Nie wiem, czy mogę zapytać o niepełnosprawność”

Prawda: w rekrutacji nie wolno żądać informacji o stanie zdrowia poza tym, co wynika z przepisów (art. 221 § 1 i 4 KP). Kandydat może jednak sam ujawnić niepełnosprawność, aby skorzystać z usprawnień. Dane o zdrowiu przekazane z jego inicjatywy pracodawca może przetwarzać na podstawie jego zgody (art. 221b § 1 KP), a na zgłoszone potrzeby musi odpowiedzieć, rozważając racjonalne usprawnienia (art. 23a ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Mit: nieujawnione orzeczenie zwalnia z odpowiedzialności. W rzeczywistości zwalnia z obowiązku usprawnień, o których pracodawca nie wiedział, ale nie z zakazu dyskryminacji. Praktyczna zasada: dopisz do ogłoszenia jedno zdanie, że firma zapewnia racjonalne usprawnienia w rekrutacji na wniosek kandydata. To otwiera drzwi bez pytania o cokolwiek. Przykłady pytań dozwolonych i niedozwolonych znajdziesz niżej.

Obawa 4: „Współpracownicy będą musieli go wyręczać”

Prawda: racjonalne usprawnienie może obejmować zmianę zakresu zadań, ale nie polega na tym, że inni robią cudzą pracę. Mit: niepełnosprawność oznacza niższą wydajność na każdym stanowisku. Osoba niesłysząca w księgowości, osoba na wózku w obsłudze klienta przez telefon, osoba z niepełnosprawnością intelektualną w prostych, powtarzalnych zadaniach w produkcji – w każdym z tych przypadków sednem jest dopasowanie stanowiska, a nie osoby. Zespół, który z góry wie, co dostosowano i dlaczego, nie wyręcza, tylko współpracuje.

Obawa 5: „Nie będę mógł go zwolnić”

Prawda: przepisy nie przewidują szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem ze względu na niepełnosprawność. Obowiązują ogólne zasady: uzasadniona przyczyna, forma, konsultacja z zakładową organizacją związkową, jeśli reprezentuje pracownika (art. 38 KP). Mit: zwolnienie zawsze zostanie uznane za dyskryminację. Tak może się stać, jeśli przyczyną jest niepełnosprawność lub odmowa usprawnień, których należało udzielić. Od 5 listopada 2026 r. pracownik, który uprawdopodobni taki motyw, przerzuca ciężar dowodu na pracodawcę (art. 183f KP). Zadośćuczynienie nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie – 4 806 zł brutto w 2026 r., 4 950 zł brutto od 1 stycznia 2027 r. Pracownik może też dochodzić odszkodowania (art. 183d § 1 KP). Udokumentowane, obiektywne przyczyny chronią pracodawcę tak samo jak w każdej innej sprawie.

Obawa 6: „To biurokracja, na którą nie mam czasu”

Prawda: dofinansowanie z PFRON wymaga jednorazowej rejestracji w systemie obsługi dofinansowań PFRON (SODiR) i comiesięcznych wniosków. Mit: to koszt nie do udźwignięcia. Biuro rachunkowe obsługujące firmę zwykle zna ten system, a powiatowy urząd pracy i Oddział Wielkopolski PFRON (ul. Lindego 6, 60-573 Poznań, tel. 61 666 46 00) udzielają bezpłatnych informacji.

Obawa 7: „Nie umiem z takimi osobami pracować”

To jedyna obawa, która nie jest ani mitem, ani prawdą – jest opisem braku doświadczenia. Odpowiedź: staż lub praktyka z urzędu pracy, wsparcie trenera pracy (zapytaj w powiatowym urzędzie pracy lub w oddziale PFRON, czy jest ono dostępne w Twoim powiecie), a przede wszystkim rozmowa z kandydatem: „Czego potrzebujesz, żeby dobrze wykonywać tę pracę?”. To pytanie jest legalne, uprzejme i rozstrzyga większość niepewności.

Proste przykłady: o co wolno, a o co nie wolno zapytać kandydata

Tego nie pytaj na rozmowie:

„Czy jest Pan osobą z niepełnosprawnością?” – pytanie o stan zdrowia wykracza poza dane, których pracodawca może żądać (art. 221 § 1 KP).
„Na co Pani choruje i jakie leki przyjmuje?” – to dane o zdrowiu; ocena zdolności do pracy należy do lekarza medycyny pracy.
„Często bywa Pan na zwolnieniach?” – pytanie zmierza do odrzucenia kandydata z powodu zdrowia.
„Czy ma Pani orzeczenie?” jako warunek dalszej rekrutacji – kandydat ujawnia orzeczenie dobrowolnie, gdy chce skorzystać z uprawnień.
„Czy dziecko z niepełnosprawnością nie będzie Pani przeszkadzać w pracy?” – to droga do dyskryminacji przez skojarzenie.

Możesz zapytać lub zrobić:

„Czy potrzebujesz czegoś, żeby rozmowa przebiegła wygodnie – na przykład tłumacza języka migowego, sali na parterze, dodatkowego czasu na zadanie?”
„Ta praca wymaga dźwigania do 20 kg i pracy na wysokości – czy możesz ją wykonywać, ewentualnie z jakimi usprawnieniami?” (opisujesz zadania, nie pytasz o diagnozę).
„Czego potrzebujesz, żeby dobrze wykonywać tę pracę?” – gdy kandydat sam powie o niepełnosprawności.
Napisać w ogłoszeniu: „Zapewniamy racjonalne usprawnienia w rekrutacji i w pracy na wniosek kandydata”.
Przyjąć orzeczenie od zatrudnionej osoby, która chce korzystać z uprawnień (krótszy czas pracy, dodatkowy urlop) – to pracownik decyduje, czy je przedstawi; dopiero na tej podstawie firma może ubiegać się o dofinansowanie.

Co pracodawca może – dopuszczalne różnicowanie:

Wymagać prawa jazdy kategorii C od kierowcy ciężarówki – to rzeczywiste i decydujące wymaganie zawodowe (art. 183b § 2 pkt 1 KP).
Zaprosić na rozmowę wszystkie osoby z niepełnosprawnościami spełniające wymagania albo przewidzieć dla nich staż – działanie wyrównawcze (art. 183b § 3 KP).
Nie zatrudnić kandydata, który – także po racjonalnych usprawnieniach – nie może wykonywać kluczowych zadań stanowiska, jeśli zostało to rzetelnie sprawdzone i udokumentowane (art. 183b § 2 pkt 1 KP, art. 23a ustawy o rehabilitacji).

Jak chronić obie strony

Reklama

Jak chronić pracownika

Jeśli chcesz skorzystać z usprawnień, złóż wniosek na piśmie i opisz, czego potrzebujesz (np. zmiana godzin, oprogramowanie, stanowisko blisko wejścia).
Zachowaj kopię orzeczenia i potwierdzenie, kiedy przekazałaś lub przekazałeś je pracodawcy – od tego zależą m.in. skrócony czas pracy i dodatkowy urlop.
Jeśli pracodawca odmówi usprawnienia, poproś o odmowę na piśmie, z uzasadnieniem – niezapewnienie niezbędnych racjonalnych usprawnień, które nie są nieproporcjonalnym obciążeniem, to naruszenie zasady równego traktowania (art. 23a ust. 3 ustawy o rehabilitacji).
Jeśli jesteś gorzej traktowana lub traktowany, bo opiekujesz się bliską osobą z niepełnosprawnością, notuj daty i decyzje – od 5 listopada 2026 r. to dyskryminacja przez skojarzenie.
Pilnuj terminów: 21 dni na odwołanie od wypowiedzenia (art. 264 KP), 3 lata na roszczenia (art. 291 KP).

Jak chronić pracodawcę

Dopisz do ogłoszeń zdanie o racjonalnych usprawnieniach na wniosek kandydata.
Każdy wniosek o usprawnienie rozpatrz i odpowiedz na piśmie: co rozważyłeś, ile to kosztuje i jakie dofinansowanie sprawdziłeś – ten zapis pokaże, czy obciążenie było nieproporcjonalne.
Przejrzyj wymagania w ogłoszeniach pod kątem dyskryminacji pośredniej (prawo jazdy, praca stojąca) i zostaw tylko te, które są naprawdę konieczne.
Przed zakupem wyposażenia lub przystosowaniem stanowiska skontaktuj się z powiatowym urzędem pracy (starostą) – kosztów poniesionych przed zawarciem umowy ze starostą nie zwraca się (art. 26, 26e ustawy o rehabilitacji).
Dane o niepełnosprawności przechowuj oddzielnie, z dostępem tylko dla osób, które ich potrzebują.
Przyczyny wypowiedzenia dokumentuj obiektywnie, jak w każdej innej sprawie.

Reklama

Co zrobić jutro

Dopisz do ogłoszeń zdanie o racjonalnych usprawnieniach w rekrutacji. Zapytaj biuro rachunkowe, czy obsługuje system dofinansowań PFRON. Przy najbliższym wakacie zapytaj powiatowy urząd pracy o kandydatów z orzeczeniem i o możliwość stażu. Karty praktyk z kosztem i miernikiem znajdziesz w Kompendium dobrych praktyk dla pracodawców wydanym w projekcie „STOP DYSKRYMINACJI”.

Gdzie szukać pomocy

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – Okręgowy Inspektorat Pracy w Poznaniu, ul. Marcelińska 90, 60-324 Poznań, tel. 61 628 40 00, [email protected]; porady prawne: pn 9–18, wt–pt 9–15; infolinia: 801 002 006 (z telefonów stacjonarnych), 459 599 000 (z telefonów komórkowych).
Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) – bezpłatna infolinia 800 676 676 (pn 10–18, wt–pt 8–16); al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa; formularz na brpo.gov.pl.
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) – Oddział Wielkopolski, ul. Lindego 6, 60-573 Poznań, tel. 61 666 46 00; aktualne kwoty i warunki dofinansowań: pfron.org.pl.
Nieodpłatna pomoc prawna – punkty w każdym powiecie; zapisy przez starostwo lub np.ewidencja.gov.pl.
Projekt „STOP DYSKRYMINACJI” – opisz swoją sytuację w formularzu na stronie stopdyskryminacji.pl/potrzebuje-pomocy (bezpłatnie i poufnie).

Stan prawny na dzień 5 listopada 2026 r. Autor: Krzysztof Martyniak. Tekst zawiera informacje ogólne i nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie.

Pełna wersja tekstu i PDF: https://stopdyskryminacji.pl/artykuly/zatrudnianie-osob-z-niepelnosprawnosciami-siedem-obaw-pracodawcow/

Reklama

Tekst na licencji CC BY-NC-ND 4.0.